Περισσότερες από 12.000 επισκέψεις στα τακτικά εξωτερικά ιατρεία και 2.119 νοσηλείες καταγράφηκαν το 2025 στην Πνευμονολογική Κλινική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η οποία συμπληρώνει φέτος 60 χρόνια λειτουργίας, έχοντας εξελιχθεί από μια κλινική με αποκλειστικό αντικείμενο τη φυματίωση σε ένα σύγχρονο κέντρο αντιμετώπισης σχεδόν του συνόλου των παθήσεων του αναπνευστικού.
Τα στοιχεία αυτά αναφέρει η διευθύντρια της Πνευμονολογικής Κλινικής του ΑΠΘ, καθηγήτρια Πνευμονολογίας Κατερίνα Μανίκα, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ με αφορμή την παρουσίαση της Κλινικής στο συνέδριο «Συναντήσεις Πνευμονολογίας: Καρκίνος του Πνεύμονα & Αναπνευστικές Λοιμώξεις», που αρχίζει αύριο στη Θεσσαλονίκη και θα ολοκληρωθεί στις 27 Σεπτεμβρίου. Το συνέδριο διοργανώνεται από την Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ και το Αριστοτέλειο Ινστιτούτο Πνευμονολογίας, και το επιστημονικό πρόγραμμά του εστιάζει στις σύγχρονες εξελίξεις στον καρκίνο του πνεύμονα και τις αναπνευστικές λοιμώξεις, με σκοπό να αναδείξει στοχευμένα και διεξοδικά τα δύο αυτά καίρια πεδία της πνευμονολογίας.
Η Πανεπιστημιακή Φυματιολογική Κλινική εγκαταστάθηκε το 1966 στο τότε Κέντρο Νοσημάτων Θώρακος Βορείου Ελλάδος, στο Ασβεστοχώρι, αρχικά με 100 κλίνες, οι οποίες στη συνέχεια αυξήθηκαν σε 120, και είχε ως αποκλειστικό αντικείμενο τη νοσηλεία ασθενών με πνευμονική φυματίωση. Σταδιακά, όπως εξηγεί η κ. Μανίκα, το αντικείμενό της διευρύνθηκε και αναπτύχθηκαν εξειδικευμένα τμήματα και ιατρεία για τον καρκίνο του πνεύμονα, το άσθμα και τη ΧΑΠ, τις διάμεσες πνευμονοπάθειες, τις αναπνευστικές λοιμώξεις, την κυστική ίνωση και την επεμβατική Πνευμονολογία.
Η έκταση της δραστηριότητας της Κλινικής αποτυπώνεται στα στοιχεία του 2025. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν 2.119 νοσηλείες, ενώ στα τακτικά εξωτερικά ιατρεία καταγράφηκαν 12.215 επισκέψεις. Συνολικά λειτουργούν 29 εξειδικευμένα εξωτερικά ιατρεία σε εβδομαδιαία βάση. Στη Μονάδα Βρογχικού Άσθματος και ΧΑΠ πραγματοποιήθηκαν 2.253 επισκέψεις, στη Μονάδα Διαμέσων Πνευμονοπαθειών και Σαρκοείδωσης 1.567 και στο Ιατρείο Φυματίωσης και Αναπνευστικών Λοιμώξεων 1.144. Στο Ιατρείο Κυστικής Ίνωσης Ενηλίκων καταγράφηκαν 954 επισκέψεις, ενώ το Ιατρείο Καρκίνου του Πνεύμονα δέχθηκε 1.117 επισκέψεις και το ιατρείο προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο του πνεύμονα 402. Στο Τμήμα Ογκολογίας Πνεύμονα πραγματοποιήθηκαν 3.255 χημειοθεραπείες το 2025, ενώ στη Μονάδα Βρογχοσκοπήσεων και Επεμβατικής Πνευμονολογίας έγιναν 1.001 βρογχοσκοπήσεις, από τις οποίες 367 με EBUS, καθώς και 15 θωρακοσκοπήσεις.
Εκπαίδευση και έρευνα
Παράλληλα με το κλινικό έργο, η Κλινική διατηρεί σημαντική εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα. Κάθε χρόνο εκπαιδεύονται, σε συνεργασία με την Κλινική Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, 350 φοιτητές της Ιατρικής, 60 φοιτητές του Αγγλόγλωσσου Τμήματος και 15 φοιτητές Erasmus, ενώ την τελευταία τριετία έχουν δημοσιευθεί 101 εργασίες στο PubMed.
Σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη 37 κλινικές μελέτες, με 421 ενεργούς συμμετέχοντες ασθενείς, που αφορούν τον καρκίνο του πνεύμονα, τη ΧΑΠ, το βρογχικό άσθμα, τις διάμεσες πνευμονοπάθειες, τις βρογχεκτασίες και την κυστική ίνωση.
Σε ό,τι αφορά την επόμενη ημέρα, η κ. Μανίκα αναφέρει ως προτεραιότητες την ανακαίνιση και αναδιαμόρφωση των χώρων, την ενίσχυση της στελέχωσης, την επέκταση του Ιατρείου Κυστικής Ίνωσης και τη μεταφορά της Μονάδας Βρογχοσκοπήσεων σε νέο χώρο. Στους σχεδιασμούς περιλαμβάνεται επίσης η δημιουργία ειδικού Κέντρου Φυματίωσης, καθώς και η περαιτέρω ενίσχυση της ερευνητικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας της Κλινικής.
Καρκίνος του πνεύμονα: οι νέες θεραπείες και η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα του συνεδρίου. Όπως αναφέρει η κ. Μανίκα στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι εξελίξεις στις θεραπείες, ιδιαίτερα με την εισαγωγή νέων στοχευμένων θεραπειών, δημιουργούν πλέον μεγαλύτερη αισιοδοξία για την αντιμετώπιση της νόσου. Ωστόσο, ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή αιτία θανάτου, με την έγκαιρη διάγνωση να έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι σύγχρονες θεραπείες μπορούν να βελτιώσουν την επιβίωση των ασθενών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η νόσος παύει να είναι θανατηφόρα.
Η φυματίωση παραμένει παρούσα
Η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό αντικείμενο της Κλινικής, η οποία διαγιγνώσκει και νοσηλεύει περίπου 35 ασθενείς με φυματίωση κάθε χρόνο.
«Η φυματίωση είναι μια νόσος που υπάρχει και μας απασχολεί», επισημαίνει η κ. Μανίκα, αποδίδοντας την ευαλωτότητα του πληθυσμού, μεταξύ άλλων, στη γήρανσή του και στην παρουσία ανοσοκατεσταλμένων ασθενών. Παράλληλα, αναφέρεται στις μεταναστευτικές ροές και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ορισμένοι ασθενείς στην ολοκλήρωση της μακράς θεραπείας, όταν δεν διαθέτουν σταθερό τόπο διαμονής ή μετακινούνται από πόλη σε πόλη. Όπως σημειώνει, δεν είναι εύκολο να αποτυπωθεί με ακρίβεια η εξέλιξη της φυματίωσης στην Ελλάδα, καθώς, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για δηλούμενο νόσημα, δεν υπάρχει πλήρης καταγραφή των περιστατικών.
Έμφαση στον εμβολιασμό
Στο συνέδριο αναδεικνύεται επίσης η σημασία του εμβολιασμού για την πρόληψη των αναπνευστικών λοιμώξεων. «Έχουμε εμβόλια για τον πνευμονιόκοκκο, για τον RSV, για τη γρίπη, για το COVID», αναφέρει η κ. Μανίκα, υπογραμμίζοντας ότι οι συστάσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το εμβόλιο και την ηλικία. Ιδιαίτερη σημασία, προσθέτει, έχει ο εμβολιασμός των ευάλωτων ομάδων, μεταξύ άλλων των ασθενών με βρογχικό άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και καρδιολογικά νοσήματα, ενώ η πρόγνωση εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το στάδιο στο οποίο διαγιγνώσκεται η νόσος.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
