Μία νοσηλεία εκτιμάται ότι αποφεύγεται για κάθε 17 ασθενείς με στεφανιαία νόσο που συμμετέχουν σε οργανωμένο πρόγραμμα καρδιακής αποκατάστασης με άσκηση. Μετά από ένα εγκεφαλικό, ένας άνθρωπος μπορεί να βελτιώσει τη βάδισή του ή να χρησιμοποιήσει καλύτερα το χέρι του ακόμη και χρόνια αργότερα. Στην άνοια, το όφελος φαίνεται συχνά σε μια απλή αλλά ουσιαστική κίνηση, όπως το να μπορεί κάποιος να σηκωθεί από την καρέκλα του με λιγότερη βοήθεια.
Τι μπορεί να περιμένει ο ασθενής σε καθεμία από αυτές τις περιπτώσεις και πώς προσαρμόζεται η θεραπευτική άσκηση στις δικές του ανάγκες, εξηγεί ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, Πέτρος Λυμπερίδης, μιλώντας στην εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας» της Τάνιας Μαντουβάλου, στο Πρακτορείο FM.
Ο κ. Λυμπερίδης παραχωρεί τη συνέντευξη με αφορμή την επιστημονική ημερίδα «Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην πρόληψη και αποκατάσταση των καρδιαγγειακών παθήσεων και του αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου» που τελεί υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων και διοργανώνεται σήμερα από το Περιφερειακό Τμήμα Αττικής και Κυκλάδων του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, σε συνεργασία με τα Επιστημονικά Τμήματα Καρδιοαγγειακής και Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας – Αποκατάστασης και Νευρολογικής Φυσικοθεραπείας του Συλλόγου.
Πόση άσκηση και με ποια ένταση;
Το περπάτημα είναι μια εξαιρετική αρχή, αναφέρει ο κ. Λυμπερίδης. Για κάποιον όμως, που έχει περάσει έμφραγμα, ή έχει υποβληθεί σε μπαϊπάς, το ερώτημα είναι πόση ώρα μπορεί να περπατά, με ποιον ρυθμό και πότε είναι ασφαλές να αυξήσει την προσπάθεια. «Εξατομικευμένη καθοδήγηση μπορεί να χρειάζεται και ένας άνθρωπος που επί χρόνια έκανε καθιστική ζωή, καθώς έχει πολλούς παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, ή κάποιος που δυσκολεύεται να κινηθεί λόγω πόνου, αδυναμίας, ή αστάθειας. Μετά από ένα καρδιακό επεισόδιο, η αποκατάσταση αρχίζει, αφού σταθεροποιηθεί η κατάσταση του ασθενούς και σε συνεργασία με τον καρδιολόγο του. Ο φυσικοθεραπευτής αξιολογεί τη δύναμη, την ισορροπία και την αντοχή του και παρατηρεί πώς ανταποκρίνεται στην προσπάθεια.
Η άσκηση γίνεται συχνά με επίβλεψη, και η διάρκειά της αυξάνεται σταδιακά». Για τον ασθενή που φοβάται ακόμη και τη σκάλα του σπιτιού του, εξηγεί ο κ. Λυμπερίδης, έχει σημασία να ανακτήσει μαζί με την αντοχή του και την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του. «Σε οργανωμένα προγράμματα συμμετέχουν επαγγελματίες διαφορετικών ειδικοτήτων, που τον βοηθούν να διαχειριστεί τη νόσο και τον φόβο μιας νέας κρίσης».
Μείωση του κινδύνου εμφράγματος και νοσηλείας
Στη στεφανιαία νόσο, σύμφωνα με ανασκόπηση του διεθνούς επιστημονικού δικτύου Cochrane που επικαλείται ο κ. Λυμπερίδης, η καρδιακή αποκατάσταση με άσκηση μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος και πιθανότατα τις εισαγωγές στο νοσοκομείο, ενώ το πιθανό όφελος στην επιβίωση είναι μικρό. Στην καρδιακή ανεπάρκεια, όπως διευκρινίζει, οι ασθενείς μπορούν να εκτελούν με μεγαλύτερη ευκολία τις καθημερινές τους δραστηριότητες, έχουν καλύτερη ποιότητα ζωής και χρειάζονται λιγότερες νοσηλείες. Μείωση της συνολικής θνητότητας στη συγκεκριμένη ομάδα δεν έχει τεκμηριωθεί.
Μετά το εγκεφαλικό, η βελτίωση μπορεί να συνεχιστεί και χρόνια αργότερα
Ο σχεδιασμός της αποκατάστασης ξεκινά από την οξεία φάση του εγκεφαλικού. Το πότε θα καθίσει, θα σηκωθεί, ή θα κάνει τα πρώτα του βήματα ο ασθενής, εξαρτάται από την κλινική του κατάσταση. Ο κ. Λυμπερίδης διευκρινίζει ότι η πολύ έντονη κινητοποίηση μέσα στο πρώτο 24ωρο δεν συνιστάται. «Η παρατεταμένη ακινησία, από την άλλη πλευρά, αυξάνει τον κίνδυνο κατακλίσεων, φλεβικής θρόμβωσης και προβλημάτων στις αρθρώσεις, ενώ καθυστερεί την εξάσκηση στη βάδιση και στη χρήση του χεριού. Η μεγαλύτερη πρόοδος παρατηρείται συχνά τους πρώτους μήνες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει προθεσμία, μετά την οποία παύει κάθε περιθώριο βελτίωσης.
Ακόμη και χρόνια μετά το επεισόδιο, αναφέρει ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών , ένας ασθενής μπορεί να πετύχει έναν στόχο που έχει σημασία για τον ίδιο, όπως να διανύει με μεγαλύτερη ασφάλεια μια απόσταση μέσα στο σπίτι. Σε ανθρώπους με μέτρια, ή βαριά κινητικά ελλείμματα, η φυσικοθεραπεία μπορεί να χρειάζεται να συνεχιστεί διά βίου, για να διατηρήσουν τις ικανότητες που έχουν κατακτήσει.
Άνοια – Τι γνωρίζουμε για την κίνηση και τη μνήμη
Στην άνοια, η φυσικοθεραπεία εστιάζει στη δύναμη, στην ισορροπία και σε κινήσεις που επιτρέπουν στον άνθρωπο να διατηρεί την αυτονομία του. «Το πρόγραμμα μπορεί, για παράδειγμα, να περιλαμβάνει εξάσκηση στο πώς θα σηκωθεί από το κρεβάτι, θα καθίσει με ασφάλεια στην καρέκλα ή θα περπατήσει από το ένα δωμάτιο στο άλλο. Οι ασκήσεις είναι απλές, συνδέονται με οικείες δραστηριότητες και επαναλαμβάνονται, συχνά με τη συμμετοχή του φροντιστή».
Για τη μνήμη, ο κ. Λυμπερίδης είναι πιο επιφυλακτικός. «Ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει οφέλη στη συνολική νοητική λειτουργία, ωστόσο τα ευρήματα διαφέρουν και δεν επιτρέπουν την υπόσχεση ότι η φυσικοθεραπεία θα βελτιώσει τη μνήμη. Αντίστοιχα, παρότι η εξάσκηση της ισορροπίας είναι χρήσιμη, παραμένει αβέβαιο σε ποιον βαθμό η άσκηση από μόνη της μειώνει τις πτώσεις σε ανθρώπους με άνοια».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Πρακτορείο FM
