Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επισκέπτεται τον Λευκό Οίκο για πρώτη φορά από το 2019, με στόχο να επανεκκινήσει τις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας και να κλείσει συμφωνίες άνω των 50 δισ. δολαρίων σε αμυντικό και ενεργειακό επίπεδο.
Στο επίκεντρο της επίσκεψης στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκονται πιθανές παραγγελίες μαχητικών αεροσκαφών F-16, επιβατικών αεροπλάνων Boeing και τεράστιες ποσότητες LNG από αμερικανικές εταιρείες.
Αμυντική προσέγγιση με τη «σφραγίδα» Τραμπ
Η Άγκυρα βλέπει στο πρόσωπο του Τραμπ μια ευκαιρία να αποκαταστήσει τις τεταμένες σχέσεις με την Ουάσινγκτον, μετά από χρόνια αντιπαραθέσεων λόγω της αγοράς ρωσικών S-400, των κυρώσεων και των αποκλίσεων στη Συρία.
«Ο Ερντογάν θέλει να αξιοποιήσει τη θητεία Τραμπ για να επαναφέρει τις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας σε θετική τροχιά, δίνοντας έμφαση στην αμυντική συνεργασία», δήλωσε ο Εμρέ Πέκερ, αναλυτής του Eurasia Group.
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει κυρώσεις στην Τουρκία μέσω του νόμου CAATSA, αποβάλλοντάς την από το πρόγραμμα των F-35 μετά την προμήθεια των S-400 από τη Ρωσία. Ωστόσο, η Άγκυρα ελπίζει τώρα σε συμβιβασμό ως προς τη χρήση των ρωσικών πυραύλων, με αντάλλαγμα την πιθανή επανένταξη στο πρόγραμμα των stealth μαχητικών.
Στροφή στο LNG και στόχος τα 100 δισ. στο εμπόριο
Στον ενεργειακό τομέα, η Τουρκία ανακοίνωσε μακροπρόθεσμες συμφωνίες με τις Mercuria Energy και Woodside Energy, για την εισαγωγή 76 δισ. κυβικών μέτρων υγροποιημένου φυσικού αερίου από αμερικανικά εργοστάσια.
Οι συμφωνίες, μαζί με τις αμυντικές παραγγελίες, εντάσσονται στη στρατηγική των δύο χωρών να τριπλασιάσουν το διμερές εμπόριο στα 100 δισ. δολάρια ετησίως.
Η Τουρκία αναμένεται να παραγγείλει έως και 250 αεροσκάφη Boeing, ενώ συνεχίζει να πιέζει για την έγκριση της αγοράς νέων F-16 και την αναβάθμιση παλαιότερων.
Επενδυτικά μηνύματα και προσπάθεια εξομάλυνσης
Η νέα προσέγγιση με τις ΗΠΑ αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας του Ερντογάν να δείξει πως η Τουρκία παραμένει σταθερά ενταγμένη στη Δύση, μετά την επανεκλογή του.
Ο διορισμός του τεχνοκράτη Μεχμέτ Σιμσέκ στο Υπουργείο Οικονομικών και η εγκατάλειψη ανορθόδοξων πολιτικών έχουν καθησυχάσει επενδυτές, αν και ο πληθωρισμός παραμένει άνω του 30%.
«Ο Ερντογάν, που δίνει απόλυτη προτεραιότητα στη διατήρηση της εξουσίας του, επιδιώκει να αποφύγει τριβές με τις ΗΠΑ ή τον Τραμπ μέχρι τις εκλογές του 2028 ή και νωρίτερα», σημειώνει ο Νιχάτ Αλί Οζτζάν από το τουρκικό think tank TEPAV.
Η Συρία, οι Κούρδοι και τα αγκάθια της σχέσης
Οι εξελίξεις στη Συρία αποτελούν κομβικό ζήτημα. Η Άγκυρα θέλει την υποστήριξη των ΗΠΑ για μια πολιτική λύση που θα περιλαμβάνει συμφωνία μεταξύ των κουρδικών δυνάμεων και της κυβέρνησης του Άχμεντ αλ-Σάραα στη Δαμασκό.
Παρά την απόφαση του PKK να καταθέσει τα όπλα, η Τουρκία ανησυχεί ότι μαχητές μπορεί να περάσουν στη Συρία και να συνεχίσουν τη δράση τους με αμερικανικά όπλα, που είχαν δοθεί για τον αγώνα κατά του ISIS.
«Η Τουρκία επιχειρεί έναν στρατηγικό επαναπροσδιορισμό της θέσης της, αλλά η λεπτή ισορροπία ανάμεσα σε Ρωσία και Δύση εξακολουθεί να δημιουργεί αστάθεια», σχολιάζει ο Ουμούντ Σόκρι, αναλυτής του Middle East Institute στην Ουάσινγκτον.
Η πρόκληση του Ισραήλ και το πραγματικό στοίχημα
Παρά τις θετικές κινήσεις, παραμένουν σοβαρά εμπόδια: Η ανοιχτή κριτική του Ερντογάν προς το Ισραήλ, σύμμαχο των ΗΠΑ, και οι διαφορές σε ζητήματα Μέσης Ανατολής ενδέχεται να υπονομεύσουν τη νέα αυτή προσπάθεια προσέγγισης.
«Οι οικονομικές παραχωρήσεις από πλευράς Τουρκίας ίσως δεν αρκούν για να χτιστεί μακροχρόνια σταθερότητα στις διμερείς σχέσεις», προειδοποιεί ο Οζτζάν.
Τι μέλλει γενέσθαι
Η επίσκεψη Ερντογάν στον Λευκό Οίκο ίσως αποτελέσει σημείο καμπής για τις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσινγκτον. Η επιτυχία, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των δύο ηγετών να ξεπεράσουν τις παλιές πληγές και να συμφωνήσουν σε μια νέα, πιο πραγματιστική συνεργασία.
Επιμέλεια: Νίκος Μαχαίρας
