Η διπλή επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία συνιστά μια σημαντική ανατροπή στο αμερικανικό πολιτικό σκηνικό, με τους New York Times να εκτιμούν ότι το εκλογικό αποτέλεσμα ενδέχεται να αποτελεί την «αρχή του τέλους» της εποχής του Ντόναλντ Τραμπ.
Σε εκτενή ανάλυσή της, η αμερικανική εφημερίδα εξετάζει τους παράγοντες που οδήγησαν στην ήττα των Ρεπουμπλικανών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις προσωπικές επιλογές του Αμερικανού προέδρου, στην οικονομική δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων και στις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν.
Κεντρικό στοιχείο της ανάλυσης αποτελεί η απόφαση του Τραμπ να μετατρέψει τις ενδιάμεσες εκλογές σε μια πολιτική αναμέτρηση με επίκεντρο τον ίδιο.
Σύμφωνα με τους New York Times, ο πρόεδρος των ΗΠΑ κάλεσε 47 φορές τους ψηφοφόρους, κατά τη διάρκεια των προηγούμενων μηνών, να «φανταστούν ότι το όνομά μου βρίσκεται στο ψηφοδέλτιο».
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή φαίνεται πως είχε αντίθετα αποτελέσματα από εκείνα που επιδίωκε.
«Και οι ψηφοφόροι το έκαναν, μόνο που δεν αντέδρασαν όπως ήλπιζε ο ίδιος. Το κύμα των Δημοκρατικών στις εκλογές για το Κογκρέσο την Τρίτη αποτέλεσε ένα ηχηρό πλήγμα για έναν εξαιρετικά αντιδημοφιλή πρόεδρο, ο οποίος κυριαρχεί στην εθνική πολιτική σκηνή για περισσότερο από μία δεκαετία. Περισσότερο από οποιονδήποτε προκάτοχό του, ο κ. Τραμπ μετέτρεψε σκόπιμα τις ενδιάμεσες εκλογές σε δημοψήφισμα για τον ίδιο, για να πληρώσει τελικά το τίμημα», αναφέρει η εφημερίδα.
Η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων και η απώλεια παραδοσιακών προπυργίων
Η εκλογική υποχώρηση των Ρεπουμπλικανών δεν περιορίστηκε σε περιοχές όπου οι Δημοκρατικοί διατηρούν παραδοσιακά ισχυρή παρουσία.
Αντίθετα, σύμφωνα με την ανάλυση, η αντίδραση των ψηφοφόρων επεκτάθηκε ακόμη και σε πολιτείες που θεωρούνται προπύργια του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, αποκαλύπτοντας ρωγμές στην εκλογική συμμαχία που είχε οδηγήσει τον Τραμπ δύο φορές στον Λευκό Οίκο.
Οι New York Times αποδίδουν τη μεταστροφή αυτή σε μια σειρά παραγόντων, με κυριότερους την αύξηση του κόστους ζωής, τις υψηλές τιμές των καυσίμων, τη συνεχιζόμενη πολεμική σύγκρουση με το Ιράν και τις καταγγελίες για προσωπικό πλουτισμό του προέδρου και ανθρώπων του στενού του περιβάλλοντος.
Ψηφοφόροι που είχαν στηρίξει τον Τραμπ ως έναν πολιτικό εκτός του παραδοσιακού κατεστημένου, προσδοκώντας ουσιαστικές αλλαγές, είτε επέλεξαν να ψηφίσουν εναντίον των Ρεπουμπλικανών είτε δεν προσήλθαν στις κάλπες.
Η απογοήτευση αυτή, κατά την εφημερίδα, υπήρξε καθοριστική για την έκταση της ήττας.
Ιστορική διαφορά υπέρ των Δημοκρατικών
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουν οι New York Times στο εύρος της εκλογικής επικράτησης των Δημοκρατικών.
Με βάση τις εκτιμήσεις που υπήρχαν τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης, το προβάδισμά τους στην πανεθνική ψηφοφορία για τη Βουλή των Αντιπροσώπων αναμενόταν να προσεγγίσει τις 13 ποσοστιαίες μονάδες.
Εφόσον επιβεβαιωνόταν, θα επρόκειτο για τη μεγαλύτερη διαφορά υπέρ οποιουδήποτε από τα δύο μεγάλα κόμματα σε εκλογές για το Κογκρέσο τουλάχιστον από το 1976.
Μάλιστα, η συγκεκριμένη επίδοση θα ξεπερνούσε ακόμη και τις δύο μεγάλες νίκες των Ρεπουμπλικανών το 1994, επί προεδρίας Μπιλ Κλίντον, και το 2010, κατά τη θητεία του Μπαράκ Ομπάμα.
«Η συνολική διαφορά της νίκης των Δημοκρατικών δείχνει ότι, παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει ακόμη δύο χρόνια στην εξουσία και εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές δυνατότητες άσκησης πολιτικής επιρροής, οι Αμερικανοί σηματοδοτούν την αρχή του τέλους της εποχής Τραμπ», εκτιμά η εφημερίδα.
Τραμπ: «Δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο»
Μετά την ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να αποσυνδέσει την ήττα των Ρεπουμπλικανών από τη δική του πολιτική παρουσία.
Παρά το γεγονός ότι είχε επανειλημμένα ζητήσει από τους πολίτες να αντιμετωπίσουν την αναμέτρηση σαν να ήταν ο ίδιος υποψήφιος, υποστήριξε ότι η απουσία του ονόματός του από τα ψηφοδέλτια επηρέασε αρνητικά τη συμμετοχή των υποστηρικτών του.
«Δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο και, επειδή δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο, δεν καταφέραμε να κινητοποιήσουμε αρκετούς ανθρώπους για να ψηφίσουν», δήλωσε στους New York Times το βράδυ της Τρίτης.
Ωστόσο, η εφημερίδα επισημαίνει ότι ακόμη και αρκετοί Ρεπουμπλικανοί θα δυσκολεύονταν να αποδεχθούν αυτή την εξήγηση, δεδομένου ότι ολόκληρη η προεκλογική εκστρατεία είχε οργανωθεί γύρω από το πρόσωπο και τις πολιτικές επιλογές του προέδρου.
Οι αποφάσεις του Τραμπ που κόστισαν εκλογικά
Η ανάλυση αποδίδει στον Αμερικανό πρόεδρο άμεση ευθύνη για μια σειρά επιλογών που, σύμφωνα με την εφημερίδα, συνέβαλαν στην εκλογική ήττα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η απόφαση για την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, η οποία προκάλεσε αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές και σημαντικές αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης.
Παράλληλα, ο Τραμπ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην επιλογή των υποψηφίων, στη διαμόρφωση της προεκλογικής στρατηγικής και στον καθορισμό των κεντρικών μηνυμάτων του κόμματος.
Σύμφωνα με τους New York Times, η απαίτησή του για απόλυτη πολιτική αφοσίωση περιόρισε τα περιθώρια διαφοροποίησης των Ρεπουμπλικανών υποψηφίων, πολλοί από τους οποίους ανησυχούσαν για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης μαζί του.
Την ίδια στιγμή, η στάση του απέναντι σε ερωτήματα για την επιχειρηματική του δραστηριότητα και τον προσωπικό του πλουτισμό κατά τη διάρκεια της προεδρίας του ενίσχυσε, σύμφωνα με την εφημερίδα, τις ανησυχίες για ζητήματα διαφθοράς.
Χαρακτηριστική θεωρείται και η επιλογή συγκεκριμένων υποψηφίων για τη Γερουσία.
Ο Τραμπ είχε υποστηρίξει προσωπικά τον Κεν Πάξτον στο Τέξας και την Ντάρλιν Γκράχαμ στη Νότια Καρολίνα, παραμερίζοντας άλλες υποψηφιότητες που θεωρούνταν περισσότερο ανταγωνιστικές.
Η ήττα και των δύο, σε πολιτείες με ισχυρή ρεπουμπλικανική παράδοση, παρουσιάζεται ως ενδεικτική των συνεπειών της προσωπικής παρέμβασης του προέδρου στις εσωκομματικές επιλογές.
Ακρίβεια, μετανάστευση και δασμοί
Πέρα από τα πρόσωπα και τις προεκλογικές τακτικές, οι New York Times εντοπίζουν σημαντική μεταβολή και στη στάση των ψηφοφόρων απέναντι στις κυβερνητικές πολιτικές.
«Πολλοί ψηφοφόροι δήλωσαν σε δημοσκόπους και δημοσιογράφους ότι αισθάνονταν πως ο κ. Τραμπ τους είχε εξαπατήσει. Πίστευαν ότι θα μείωνε τις τιμές και δεν θα ξεκινούσε νέους πολέμους. Περίμεναν ότι θα έκλεινε τα σύνορα, αλλά αντέδρασαν στις επιχειρήσεις συλλήψεων που θεωρούσαν υπερβολικά σκληρές, με στόχο ανθρώπους που ζούσαν στη χώρα επί χρόνια. Επίσης, στράφηκαν κατά των δασμών, οι οποίοι αύξησαν το κόστος για τους καταναλωτές», σημειώνεται στην ανάλυση.
Η οικονομική πίεση στα νοικοκυριά, σε συνδυασμό με τη δυσαρέσκεια για την εξωτερική πολιτική και τον τρόπο εφαρμογής των μεταναστευτικών μέτρων, φαίνεται πως επηρέασε ακόμη και πολίτες που είχαν στηρίξει προηγουμένως τον Τραμπ.
Η τελευταία προεκλογική εμφάνιση και η σύγκριση με το Γουότεργκεϊτ
Οι New York Times στέκονται ιδιαίτερα και στον τρόπο με τον οποίο επέλεξε ο Αμερικανός πρόεδρος να περάσει την τελευταία ημέρα πριν από τις κάλπες.
Αντί να επικεντρωθεί στις ανησυχίες των πολιτών για την ακρίβεια και το κόστος ζωής, αφιέρωσε την τελευταία προεκλογική του ομιλία σε ζητήματα που αφορούσαν κατασκευαστικές παρεμβάσεις στην Ουάσιγκτον, μιλώντας μεταξύ άλλων για φύκια και σωληνώσεις.
Η εφημερίδα θεωρεί την επιλογή αυτή ενδεικτική της απόστασης ανάμεσα στις προτεραιότητες του προέδρου και στα προβλήματα που απασχολούσαν τους ψηφοφόρους.
Παρά τις προειδοποιήσεις συνεργατών του για την αρνητική εντύπωση που προκαλούσε η ενασχόλησή του με προσωπικά κατασκευαστικά έργα, ο Τραμπ επέμεινε στη συγκεκριμένη θεματολογία.
Οι New York Times προχωρούν μάλιστα σε μια ιστορική σύγκριση, σχολιάζοντας ότι η εικόνα θύμιζε το υποθετικό ενδεχόμενο να είχε επιλέξει ο Ρίτσαρντ Νίξον το συγκρότημα Γουότεργκεϊτ ως φόντο για την τελευταία προεκλογική του ομιλία.
Μπορεί να ανακάμψει ο τραμπισμός;
Παρά το μέγεθος της εκλογικής ήττας, η εφημερίδα επισημαίνει ότι θα ήταν πρόωρο να θεωρηθεί πως η πολιτική επιρροή του Τραμπ έχει εξαντληθεί.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει δύο χρόνια θητείας στον Λευκό Οίκο, καθώς και σημαντικά θεσμικά και πολιτικά μέσα για να διατηρήσει τον πρωταγωνιστικό του ρόλο.
Σύμμαχοί του προειδοποιούν ότι οι εκτιμήσεις περί οριστικού τέλους της πολιτικής του σταδιοδρομίας έχουν διαψευστεί επανειλημμένα στο παρελθόν.
«Οι επικριτές του Τραμπ έχουν γράψει και στο παρελθόν τον πολιτικό του επικήδειο και κάθε φορά έχουν διαψευστεί», δήλωσε ο Ντέιβιντ ΜακΙντος, πρόεδρος της συντηρητικής οικονομικής οργάνωσης Club for Growth.
«Η λύση είναι να επιστρέψουν οι Ρεπουμπλικανοί στις αρχές μας», πρόσθεσε, εκτιμώντας ότι μια τέτοια επιστροφή θα μπορούσε να οδηγήσει το κόμμα σε νίκη στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Οι New York Times υπενθυμίζουν ότι η αμερικανική πολιτική ιστορία περιλαμβάνει αρκετά παραδείγματα μεγάλων εκλογικών ανατροπών που δεν οδήγησαν σε μόνιμη αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών.
Μετά το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών το 1974 είχε ερμηνευθεί ως προάγγελος μακροχρόνιας αποδυνάμωσης των Ρεπουμπλικανών.
Ωστόσο, μόλις έξι χρόνια αργότερα, ο Ρόναλντ Ρέιγκαν οδήγησε το κόμμα ξανά στον Λευκό Οίκο.
Αντίστοιχα, οι μεγάλες ρεπουμπλικανικές νίκες του 1994 και του 2010 είχαν θεωρηθεί σοβαρά πλήγματα για τους προέδρους Μπιλ Κλίντον και Μπαράκ Ομπάμα.
Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, οι Δημοκρατικοί πρόεδροι κατάφεραν να ανακάμψουν πολιτικά και να εξασφαλίσουν την επανεκλογή τους δύο χρόνια αργότερα.
Βάβρεκ: Ο Τραμπ έχει χάσει μέρος της πολιτικής του απήχησης
Η Λιν Βάβρεκ, καθηγήτρια αμερικανικής πολιτικής και δημόσιας πολιτικής στο UCLA, εκτιμά ότι οι ιδιαίτερα υψηλές τιμές της βενζίνης αποτέλεσαν τον σημαντικότερο παράγοντα που επηρέασε την εκλογική συμπεριφορά.
Κατά την άποψή της, το αποτέλεσμα δεν αποδεικνύει απαραίτητα ότι έχει συντελεστεί μια βαθιά ιδεολογική μετατόπιση στην αμερικανική κοινωνία.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι ο συνασπισμός MAGA καταρρέει», είπε. «Σημαίνει ότι έχει χάσει λίγη από τη λάμψη του ο Ντόναλντ Τραμπ; Ναι. Ότι οι άνθρωποι είναι λιγότερο γοητευμένοι από αυτόν; Νομίζω ότι η απάντηση είναι ναι».
Η ίδια υπογραμμίζει ότι η εκλογική αποδυνάμωση του προέδρου δεν συνεπάγεται αναγκαστικά εγκατάλειψη των πολιτικών που έχουν διαμορφώσει τη φυσιογνωμία του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος τα τελευταία χρόνια.
Ζητήματα όπως η μετανάστευση, η διαφορετικότητα και η πολιτική ταυτότητα εξακολουθούν να αποτελούν βασικά στοιχεία της ιδεολογικής κατεύθυνσης του κόμματος.
Άλλωστε, όπως παρατηρούν οι New York Times, ο Τραμπ έχει μετασχηματίσει σε μεγάλο βαθμό τους Ρεπουμπλικανούς, ενισχύοντας πολιτικά όσους ευθυγραμμίζονται με τις επιλογές του και περιθωριοποιώντας στελέχη που επιδεικνύουν ανεξαρτησία.
Το δίλημμα των Δημοκρατικών μετά τη μεγάλη νίκη
Η εκλογική επικράτηση δημιουργεί νέα δεδομένα και για το Δημοκρατικό Κόμμα, το οποίο καλείται πλέον να αποφασίσει πώς θα αξιοποιήσει το αποτέλεσμα.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η βασική πολιτική ταυτότητα των Δημοκρατικών κατά την προεκλογική περίοδο ήταν η αντίθεσή τους στον Ντόναλντ Τραμπ, μια στρατηγική που αποδείχθηκε επαρκής για τη νίκη.
Ωστόσο, αναμένεται να αναπτυχθεί εσωκομματική συζήτηση σχετικά με τους παράγοντες που συνέβαλαν στην επιτυχία και την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσει το κόμμα.
Η προοδευτική πτέρυγα αναμένεται να αποδώσει σημαντικό μέρος της νίκης στην απήχηση των αριστερότερων πολιτικών θέσεων.
Από την άλλη πλευρά, οι μετριοπαθείς θα επισημάνουν ότι καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η προσέλκυση απογοητευμένων Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων, ιδιαίτερα σε πολιτείες όπως το Τέξας και το Κάνσας.
Ο Ραμ Εμάνουελ, πρώην δήμαρχος του Σικάγου και πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ, ο οποίος εξετάζει το ενδεχόμενο να διεκδικήσει την προεδρία, θεωρεί ότι η απομάκρυνση των Ρεπουμπλικανών που δεν ταυτίζονται με το κίνημα MAGA αποτελεί την πιο σημαντική εξέλιξη.
«Η μεγαλύτερη είδηση είναι ότι οι Ρεπουμπλικανοί που δεν ανήκουν στο κίνημα MAGA έχουν απομακρυνθεί από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα», δήλωσε.
Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της διάρκειας και του πολιτικού αποτυπώματος της εκλογικής επιτυχίας των Δημοκρατικών.
«Το ερώτημα είναι αν θέλουμε αυτή η εκλογική νίκη να έχει πρόσκαιρο χαρακτήρα ή να επιφέρει βαθιές αλλαγές. Αυτό που θα κάνουμε το 2027 θα καθορίσει την απάντηση».
Το βασικό ερώτημα, σύμφωνα με την ανάλυση των New York Times, είναι εάν η ήττα των Ρεπουμπλικανών αποτελεί μια προσωρινή αντίδραση στις οικονομικές και πολιτικές επιλογές του Τραμπ ή την απαρχή μιας βαθύτερης αναδιάταξης του αμερικανικού πολιτικού σκηνικού.
