Σε παγκόσμιο επίπεδο γίνεται υπερβολική και συχνά ακατάλληλη χρήση ορισμένων ισχυρών αντιβιοτικών, την ώρα που ασθενείς με σοβαρές λοιμώξεις δεν έχουν πάντα πρόσβαση στις εξειδικευμένες θεραπείες που πραγματικά χρειάζονται.
Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη που ανέλυσε τη χρήση αντιβιοτικών σε 186 χώρες και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «The Lancet Public Health».
Οι ερευνητές αξιοποίησαν το σύστημα AWaRe του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το οποίο χωρίζει τα αντιβιοτικά σε τρεις κατηγορίες: Access, δηλαδή τα αντιβιοτικά πρώτης γραμμής για τις περισσότερες κοινές λοιμώξεις, Watch, τα ισχυρότερα φάρμακα που θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, και Reserve, τα αντιβιοτικά ύστατης επιλογής για σοβαρές λοιμώξεις από ανθεκτικά βακτήρια.
Υπερβολική χρήση των αντιβιοτικών
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, το 2019 χρησιμοποιήθηκαν παγκοσμίως περίπου 43 δισεκατομμύρια κύκλοι θεραπείας με αντιβιοτικά, περίπου ένας για κάθε άνθρωπο στον πλανήτη.
Ωστόσο, εκτιμάται ότι περίπου το 77% των θεραπειών θα έπρεπε να αφορά αντιβιοτικά της κατηγορίας Access, στοιχείο που δείχνει ότι ο στόχος που έχει θέσει ο ΟΗΕ για τουλάχιστον 70% της χρήσης να προέρχεται από αυτή την κατηγορία έως το 2030 είναι εφικτός.
Η σύγκριση των εκτιμήσεων με πραγματικά δεδομένα από 67 χώρες έδειξε, ωστόσο, ότι σχεδόν τρεις στις τέσσερις χώρες κατανάλωναν συνολικά περισσότερα αντιβιοτικά από όσα χρειάζονταν.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το 99% των χωρών έκανε υπερβολική χρήση αντιβιοτικών της κατηγορίας Watch. Η αλόγιστη χρήση αυτών των φαρμάκων θεωρείται ιδιαίτερα προβληματική, καθώς μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής.
Δεν λαμβάνουν όλοι οι ασθενείς τα αντιβιοτικά που χρειάζονται
Την ίδια στιγμή, η μελέτη αναδεικνύει και το αντίθετο πρόβλημα: την ανεπαρκή χρήση αντιβιοτικών που είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων.
Περισσότερες από τις μισές χώρες και επικράτειες για τις οποίες υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία δεν χρησιμοποιούσαν επαρκώς αντιβιοτικά της κατηγορίας Reserve. Αυτό σημαίνει ότι ασθενείς με απειλητικές για τη ζωή λοιμώξεις από ανθεκτικά βακτήρια ενδέχεται να μην έχουν πρόσβαση στη θεραπεία που χρειάζονται.
Παράλληλα, περίπου το 60% των χωρών εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί αντιβιοτικά τα οποία ο ΠΟΥ θεωρεί ότι δεν θα πρέπει πλέον να συνταγογραφούνται.
Η παγκόσμια ανισότητα
Οι ερευνητές επισημαίνουν παράλληλα μια σημαντική ανισότητα. Οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος αντιμετωπίζουν συχνά μεγαλύτερο φορτίο λοιμωδών νοσημάτων και μικροβιακής αντοχής και, ως εκ τούτου, έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από εξειδικευμένα αντιβιοτικά των κατηγοριών Watch και Reserve.
Ωστόσο, οι χώρες υψηλού εισοδήματος είναι εκείνες που χρησιμοποιούν σήμερα περισσότερο αυτά τα ισχυρότερα αντιβιοτικά.
Το νέο πλαίσιο που ανέπτυξαν οι ερευνητές θα μπορούσε να βοηθήσει τις χώρες να αξιολογούν κατά πόσο η κατανάλωση αντιβιοτικών ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού τους.
Οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν την ανάγκη για εθνικές πολιτικές που θα περιορίζουν τις περιττές συνταγογραφήσεις, θα μειώνουν την αλόγιστη χρήση ισχυρών αντιβιοτικών και, ταυτόχρονα, θα διασφαλίζουν ότι οι ασθενείς που αντιμετωπίζουν σοβαρές λοιμώξεις έχουν πρόσβαση στα κατάλληλα φάρμακα.
Το ζητούμενο, όπως προκύπτει από τα ευρήματα, δεν είναι απλώς να χρησιμοποιούνται λιγότερα αντιβιοτικά, αλλά να χρησιμοποιούνται τα σωστά αντιβιοτικά, στον σωστό ασθενή και για τη σωστή λοίμωξη.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
