Με τον όρο άνοια (Dementia) χαρακτηρίζεται μια κατάσταση κατά την οποία αναπτύσσονται συμπτώματα εξασθένησης των νοητικών λειτουργιών, όπως για παράδειγμα στη μνήμη, στο λόγο, στην αντίληψη ή στην κρίση.
Τα συμπτώματα αυτά θα πρέπει να είναι αρκετά έντονα ώστε να επηρεάζουν την καθημερινότητα και την ικανότητα για ανεξάρτητη διαβίωση. Το κριτήριο αυτό είναι σημαντικό, καθώς βοηθά στη διάκριση της άνοιας από άλλες καταστάσεις, όπως η φυσιολογική εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών με την πρόοδο της ηλικίας και η ήπια γνωστική διαταραχή (Mild Cognitive Impairment).
Ο όρος «άνοια» επομένως, δεν αναφέρεται σε μία συγκεκριμένη νοσολογική οντότητα, αλλά σε ένα σύνολο συμπτωμάτων, τα οποία μπορεί να οφείλονται σε διαφορετικά αίτια, με κοινό χαρακτηριστικό την προσβολή των περιοχών του εγκεφάλου που εμπλέκονται στις γνωστικές λειτουργίες.
Η άνοια δεν αποτελεί πάθηση αλλά την κλινική έκφραση πολλών νευροεκφυλιστικών νοσημάτων όπως η νόσος Αλτσχάιμερ (50%-70% των περιπτώσεων άνοιας), η αγγειακή άνοια, η μικτή άνοια, οι μετωποκροταφικές άνοιες και η άνοια με σωματίδια Lewy. Σύμφωνα με στοιχεία της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών, αφορά περίπου 50.000.000 άτομα παγκοσμίως, 10.500.000 στην Ευρώπη και 200.000 στην Ελλάδα, ενώ ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί δραματικά στο μέλλον.
Η Αμερικανική Ένωση Συνταξιούχων (American Association of Retired Persons – AARP) συγκέντρωσε και παραθέτει 10 προειδοποιητικά σημάδια άνοιας που δεν πρέπει να αγνοήσετε καθώς αποτελούν… καμπανάκι:
1. Δυσκολία σε καθημερινές δραστηριότητες.
2. Επαναλήψεις. Επαναλαμβανόμενη εξιστόρηση ενός πρόσφατου συμβάντος και η ίδια ερώτηση ξανά και ξανά αποτελούν βασικά σημάδια νόσου Αλτσχάιμερ ήπιας σοβαρότητας, σύμφωνα με ειδικούς της κλινικής Cleveland.
3. Δυσκολία στην επικοινωνία. Παρατηρήστε αν το πρόσωπο δυσκολεύεται να συμμετέχει σε συζητήσεις ή να τις παρακολουθεί, αν διακόπτεται απότομα ο ειρμός της σκέψης του και δυσκολεύεται να σκεφτεί λέξεις ή ονομασίες αντικειμένων.
4. Αδυναμία προσανατολισμού. Τα άτομα με άνοια έχουν περιορισμένη χωρική ικανότητα (χωρική αντίληψη, οπτική αναπαράσταση, προσανατολισμός στο χώρο) με αποτέλεσμα να χάνονται συχνά όταν π.χ. οδηγούν.
5. Αλλαγές της προσωπικότητας. Άτομα με άνοια θα αρχίσουν να συμπεριφέρονται ασυνήθιστα ανήσυχα, μπερδεμένα, φοβισμένα ή καχύποπτα, θα είναι ευέξαπτα ή θα παρουσιάζουν καταθλιπτικά συμπτώματα.
6. Απώλεια της αίσθησης χώρου και χρόνου. Αν κάποιος ξεχνά πού βρίσκεται ή δεν μπορεί να θυμηθεί πώς βρέθηκε εκεί, αν ξεχνά τι μέρα είναι επανειλημμένως, τότε η κατάσταση είναι ανησυχητική.
7. Απώλεια αντικειμένων. Για την ακρίβεια, τα άτομα με άνοια τοποθετούν αντικείμενα σε μέρη άλλα από τα συνηθισμένα τα οποία μετά δεν θυμούνται.
8. Προβλήματα συμπεριφοράς τα οποία περιλαμβάνουν από την κακή διαχείριση των χρημάτων έως αμέλεια της προσωπικής υγιεινής και καθαριότητας.
9. Απώλεια ενδιαφέροντος. Η ξαφνική απώλεια ενδιαφέροντος για την οικογένεια, τους φίλους, την εργασία και τις κοινωνικές εκδηλώσεις αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι άνοιας.
10. Απώλεια μνήμης. Η απώλεια μνήμης και δη όταν επιμένει, είναι συχνά ένα από τα πρώτα σημάδια άνοιας.
