Για μεγάλο χρονικό διάστημα, το φαινόμενο εξαπλωνόταν χωρίς ξεκάθαρα όρια και χωρίς ουσιαστική δυνατότητα καταγραφής. Ένα περίπτερο στη γωνία, ένα μίνι μάρκετ που λειτουργεί μέχρι αργά, ένα μπαρ που δεν ελέγχει αυστηρά τις ηλικίες.
Η πρόσβαση των ανηλίκων σε καπνικά, προϊόντα άτμισης και αλκοόλ δεν συγκροτούνταν μέσα από μια ενιαία αγορά, αλλά μέσα από αμέτρητες μικρές καθημερινές συναλλαγές που άφηναν ελάχιστα ίχνη. Η απαγόρευση υπήρχε, όμως η εφαρμογή της ήταν στην πράξη επιλεκτική.
Σήμερα, αυτή η έως τώρα «αόρατη» πραγματικότητα αρχίζει να αποκτά σαφή μορφή, μέσα από ένα έργο που ήδη λειτουργεί και αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς. Στον πυρήνα του βρίσκεται η ψηφιακή υποδομή του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με συγκεκριμένες εφαρμογές που επιτρέπουν στην πράξη τον έλεγχο της αγοράς και της νυχτερινής δραστηριότητας. Οι πλατφόρμες alto.gov.gr και events.gov.gr αποτελούν βασικά εργαλεία ενός συστήματος που για πρώτη φορά καταγράφει, διασταυρώνει και ελέγχει σε πραγματικό χρόνο δραστηριότητες που μέχρι πρόσφατα φαίνονταν αποσπασματικά.
Περισσότερα από 88.600 σημεία πώλησης —από κάβες και μπαρ έως μίνι μάρκετ και περίπτερα— έχουν ήδη ενταχθεί στο ψηφιακό μητρώο του alto.gov.gr, ενώ οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν ξεπερνούν τις 79.000 (καθώς μία επιχείρηση μπορεί να διαθέτει περισσότερα από ένα καταστήματα). Η έκταση της συμμετοχής, μέσα σε τόσο σύντομο διάστημα, δείχνει τον ρυθμό με τον οποίο προχωρά η πρωτοβουλία, μετατρέποντας μια διάχυτη αγορά σε ένα ενιαίο και χαρτογραφημένο περιβάλλον.
Η διαδικασία είναι σαφής και άμεση. Μέσω του alto.gov.gr, κάθε επιχείρηση που διαθέτει καπνικά προϊόντα, αλκοόλ ή προϊόντα άτμισης οφείλει να εγγραφεί, να δηλώσει τα στοιχεία της και να αποδείξει ότι πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις. Με την ολοκλήρωση της εγγραφής εκδίδεται έγγραφο με QR code, το οποίο επιτρέπει τον άμεσο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές.
Η αγορά αποκτά όρια
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που προχωρά με ταχείς ρυθμούς και έχει ως βασικό στόχο την προστασία των ανηλίκων. Η υποχρεωτική χρήση της πλατφόρμας σημαίνει ότι η δραστηριότητα στην αγορά αυτών των προϊόντων περνά μέσα από ένα ενιαίο ψηφιακό φίλτρο. Όσοι δεν είναι καταγεγραμμένοι, δεν μπορούν να δραστηριοποιηθούν, ενώ σε περίπτωση παραβάσεων υπάρχει δυνατότητα ανάκλησης της δραστηριότητας.
Η ένταξη και των προϊόντων άτμισης στο ίδιο μητρώο με τα παραδοσιακά καπνικά και το αλκοόλ αποτυπώνει τις αλλαγές των τελευταίων ετών. Νέες μορφές κατανάλωσης, ιδιαίτερα δημοφιλείς σε νεότερες ηλικίες, εντάσσονται πλέον σε ένα κοινό πλαίσιο ελέγχου. Έτσι, η αγορά αποκτά σαφή όρια εκεί όπου μέχρι πρόσφατα επικρατούσε ασάφεια.
Η αλλαγή είναι τόσο θεσμική όσο και πρακτική. Οι έλεγχοι γίνονται πιο στοχευμένοι, η εικόνα της αγοράς πιο ξεκάθαρη και τα περιθώρια παραβίασης των κανόνων περιορίζονται. Η προστασία των ανηλίκων παύει να βασίζεται σε αποσπασματικές κινήσεις και αποκτά σταθερή, μετρήσιμη βάση, μέσα από εργαλεία που λειτουργούν σε καθημερινή βάση.
Νυχτερινή διασκέδαση υπό έλεγχο
Στο ίδιο ψηφιακό πλαίσιο εντάσσεται και η διαχείριση της παρουσίας ανηλίκων σε χώρους διασκέδασης. Μέσω της πλατφόρμας events.gov.gr, κάθε ιδιωτική εκδήλωση με συμμετοχή ανηλίκων καταγράφεται, δηλώνεται και παρακολουθείται. Η διαδικασία είναι συγκεκριμένη: ο χώρος δηλώνει την εκδήλωση, ο διοργανωτής την αποδέχεται και το σύστημα δημιουργεί ψηφιακό ιδιωτικό συμφωνητικό με QR code και χρονοσήμανση.
Μέσα σε μόλις ενάμιση μήνα λειτουργίας έχουν ήδη καταγραφεί 149 εκδηλώσεις, ενώ πάνω από 180 επιχειρήσεις έχουν εγγραφεί στην πλατφόρμα. Η ταχύτητα συγκέντρωσης των στοιχείων δείχνει ότι το σύστημα δεν λειτουργεί δοκιμαστικά, αλλά επεκτείνεται ενεργά. Η γεωγραφική κάλυψη —από τα Ιωάννινα και τη Γλυφάδα έως το Ηράκλειο και τη Θεσσαλονίκη— αποτυπώνει ότι πρόκειται για φαινόμενο πανελλαδικής εμβέλειας.
Η ψηφιακή καταγραφή αλλάζει και το πλαίσιο ευθύνης. Διοργανωτές και επιχειρήσεις κινούνται πλέον σε ένα περιβάλλον όπου κάθε εκδήλωση αφήνει ψηφιακό αποτύπωμα και μπορεί να ελεγχθεί άμεσα. Οι εξαιρέσεις γίνονται σαφείς, περιορισμένες και πλήρως τεκμηριωμένες.
Γενικές οδηγίες
- Για την εγγραφή στην πλατφόρμα alto.gov.gr (επιχειρήσεις πώλησης καπνικών προϊόντων) απαιτούνται:
- Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) φυσικού ή νομικού προσώπου
- Εν ισχύ άδεια πώλησης, όπου απαιτείται
- Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας (ΚΑΔ) σχετικός με την πώληση
- Συμμόρφωση με τη νομοθεσία για την προστασία ανηλίκων
Η εγγραφή στο μητρώο είναι υποχρεωτική για όλους όσοι διαθέτουν καπνικά, αλκοόλ ή συναφή προϊόντα. Όσοι δεν είναι καταγεγραμμένοι, δεν επιτρέπεται να τα εμπορεύονται.
- Για την εγγραφή στην πλατφόρμα events.gov.gr (ιδιωτικές εκδηλώσεις):
Η καταχώριση γίνεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο του χώρου, με ταυτόχρονη αποδοχή από τον διοργανωτή και υπογραφή σχετικού ιδιωτικού συμφωνητικού. Η δήλωση λαμβάνει χρονοσήμανση μέσω gov.gr και δημιουργείται ψηφιακό έγγραφο με QR code, το οποίο πρέπει να είναι διαθέσιμο σε κάθε έλεγχο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η μετάβαση σε αυτή τη νέα ψηφιακή κανονικότητα πραγματοποιήθηκε μόλις ενάμιση μήνα μετά την παρουσίαση του σχεδίου για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών και αλκοόλ σε ανηλίκους, από τα συναρμόδια υπουργεία.
ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ
