Νέα δεδομένα για χιλιάδες καταναλωτές δημιουργεί η απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς απλοποιούνται και επιταχύνονται οι διαδικασίες εγκατάστασης και λειτουργίας μικρών σταθμών παραγωγής, με ή χωρίς μπαταρία.
Η σημαντικότερη αλλαγή για τα νοικοκυριά αφορά κυρίως τα μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα, τα οποία θα μπορούν να εγκαθίστανται ακόμη και σε ταράτσες ή μπαλκόνια με απλούστερη διαδικασία και, στην περίπτωση των λεγόμενων «φωτοβολταϊκών μπαλκονιού», με online ενημέρωση του Διαχειριστή.
Στόχος είναι να αποκτήσουν περισσότεροι πολίτες πρόσβαση στην παραγωγή του δικού τους ρεύματος και, μέσω της αυτοκατανάλωσης, να περιορίσουν με βιώσιμο τρόπο το ενεργειακό κόστος του νοικοκυριού τους.
Το νέο πλαίσιο έρχεται, μάλιστα, σε μια περίοδο κατά την οποία η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά καταγράφει διαδοχικά ρεκόρ τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Τα φωτοβολταϊκά ως «ασπίδα» απέναντι στο ακριβό ρεύμα
Η αυξανόμενη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο έντονων διακυμάνσεων στις διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου.
Τα φωτοβολταϊκά λειτουργούν ως σημαντικό ανάχωμα στις πιέσεις που δέχονται οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς χωρίς τη συμμετοχή των ΑΠΕ το κόστος θα μπορούσε να είναι ακόμη υψηλότερο.
Τα στοιχεία για την Ευρώπη είναι χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον οίκο Ember, τον Ιούνιο η ηλιακή ενέργεια κάλυψε για πρώτη φορά στην ιστορία το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η παραγωγή των φωτοβολταϊκών έφτασε τον Ιούνιο του 2026 στο ιστορικό επίπεδο των 52 TWh, αντιπροσωπεύοντας το 25% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής της ΕΕ. Έτσι ξεπεράστηκε το προηγούμενο ρεκόρ του 23%, που είχε καταγραφεί μόλις έναν μήνα νωρίτερα, τον Μάιο.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η σύγκριση με τις υπόλοιπες πηγές ενέργειας. Τον ίδιο μήνα, η ηλιακή ενέργεια βρέθηκε πάνω από τα πυρηνικά, τα οποία κάλυψαν το 21% της παραγωγής, το φυσικό αέριο με 15%, τα αιολικά με 14% και τα υδροηλεκτρικά με 12%. Ο άνθρακας περιορίστηκε μόλις στο 8%.
Σχεδόν μία στις τρεις κιλοβατώρες από τον ήλιο στην Ελλάδα
Ιδιαίτερα υψηλή είναι η συμμετοχή των φωτοβολταϊκών και στην ελληνική ηλεκτροπαραγωγή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Green Tank, τον Ιούνιο τα φωτοβολταϊκά αντιστοιχούσαν στο 31,6% της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με 1.456,5 γιγαβατώρες σε σύνολο 4.608,6 γιγαβατωρών.
Σε επίπεδο εξαμήνου, η ηλιακή ενέργεια κάλυψε το 21% της παραγωγής.
Εάν στον υπολογισμό προστεθούν και τα μη διασυνδεδεμένα νησιά, το μερίδιο των φωτοβολταϊκών ανεβαίνει ακόμη περισσότερο: κοντά στο 34% για τον Ιούνιο και στο 25,1% για το πρώτο εξάμηνο του έτους.
Τι μπορεί να κερδίσει ο καταναλωτής
Το ζητούμενο πλέον είναι η ισχυρή παρουσία των φωτοβολταϊκών στο ενεργειακό σύστημα να συνδεθεί περισσότερο με τα ίδια τα νοικοκυριά και την αυτοκατανάλωση.
Ο επικεφαλής Αναλυτής Πολιτικής του Green Tank, Νίκος Μάντζαρης, χαρακτηρίζει τη νέα απόφαση βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση έπειτα από χρόνια καθυστερήσεων που είχαν «παγώσει» την αγορά.
Όπως επισημαίνει, το νέο πλαίσιο είναι σαφώς βελτιωμένο σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη να τηρηθούν οι προβλεπόμενες προθεσμίες, αλλά και να υπάρξει ενημέρωση των πολιτών για τις νέες δυνατότητες που έχουν στη διάθεσή τους, ώστε να μπορούν να μειώσουν σημαντικά και με βιώσιμο τρόπο τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Θετικά υποδέχθηκε την υπουργική απόφαση και ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ). Παρά τη μεγάλη καθυστέρηση, ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι στο τελικό κείμενο ενσωματώθηκε το μεγαλύτερο μέρος των προτάσεων της αγοράς, καθώς και νέες ρυθμίσεις που απορρέουν από τις κοινοτικές οδηγίες.
Οι 15 αλλαγές που φέρνει το νέο πλαίσιο
Η απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και του υφυπουργού Νίκου Τσάφου αλλάζει σε αρκετά σημεία τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργεί η αυτοκατανάλωση. Ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών κωδικοποιεί τις σημαντικότερες αλλαγές σε 15 σημεία.
1. Νέοι κανόνες για δεδομένα και οικονομικές συναλλαγές
Καθορίζονται οι διαδικασίες ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, αλλά και ο τρόπος πραγματοποίησης των οικονομικών συναλλαγών μεταξύ αυτοκαταναλωτή, Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ) και προμηθευτή.
Αντίστοιχη πρόβλεψη υπάρχει όταν ο σταθμός εκπροσωπείται από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ.
2. Τέλος στην τριμερή σύμβαση στον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό
Καταργείται η πρόβλεψη για μία τριμερή σύμβαση μεταξύ αυτοκαταναλωτή, προμηθευτή και ΦοΣΕ.
Στη θέση της προβλέπονται δύο διακριτές διμερείς συμβάσεις: μία μεταξύ αυτοκαταναλωτή και προμηθευτή και μία μεταξύ αυτοκαταναλωτή και ΦοΣΕ.
Στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά προβλέπονται αντίστοιχα συμβάσεις μεταξύ αυτοκαταναλωτή και προμηθευτή και μεταξύ αυτοκαταναλωτή και ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ.
3. Απλούστευση για τα οικιακά φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW
Στον ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό για το πρόγραμμα «Οικιακών Φωτοβολταϊκών έως 10,8 kW» καταργείται η τριμερής σύμβαση αυτοκαταναλωτή, προμηθευτή και ΔΑΠΕΕΠ.
Πλέον προβλέπεται μία διμερής σύμβαση μεταξύ αυτοκαταναλωτή και προμηθευτή.
4. Ποιοι μπορούν να μπουν στο πρόγραμμα
Διευκρινίζεται ότι στο πρόγραμμα «Οικιακών Φωτοβολταϊκών έως 10,8 kW» μπορούν να ενταχθούν καταναλωτές που διαθέτουν παροχή οικιακής χρήσης, ανεξάρτητα από το εάν πρόκειται για φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
5. Πίστωση της πλεονάζουσας ενέργειας σε ΟΤΑ και φορείς
Για ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού, νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και κοινωφελή ιδρύματα, η χρηματική αξία του συνόλου της πλεονάζουσας ενέργειας θα πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό της παροχής κατανάλωσης προς συμψηφισμό, όπως συμβαίνει και με τους οικιακούς αυτοκαταναλωτές.
6. Πώς αποζημιώνεται η περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας
Η αποζημίωση του αυτοκαταναλωτή για την περίσσεια ενέργειας θα γίνεται με βάση τις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας ή την Ειδική Τιμή Αγοράς (ΕΤΑ) των τεχνολογιών ΑΠΕ, όπως αυτή δημοσιεύεται από τον Διαχειριστή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης.
Μέχρι σήμερα, αντί της ΕΤΑ προβλεπόταν λειτουργική ενίσχυση. Αντίστοιχη πρόβλεψη για την ΕΤΑ υπάρχει και στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά.
7. Συλλογική αυτοκατανάλωση και σε συγκροτήματα κατοικιών
Η συλλογική αυτοκατανάλωση επεκτείνεται πέρα από τους καταναλωτές που βρίσκονται στο ίδιο κτίριο και σε όσους βρίσκονται μέσα σε συγκρότημα κατοικιών.
Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι τα έσοδα από την πλεονάζουσα ενέργεια θα καταβάλλονται στους λογαριασμούς των ίδιων των αυτοκαταναλωτών και όχι στον εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπό τους.
Για φωτοβολταϊκούς σταθμούς έως 10,8 kW που εξυπηρετούν αποκλειστικά παροχές οικιακής χρήσης και κοινόχρηστους χώρους προβλέπεται εκπροσώπηση από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ αντί από ΦοΣΕ.
8. Τι ισχύει όταν ο αυτοκαταναλωτής δεν θέλει αποζημίωση
Για σταθμούς αυτοκατανάλωσης που εγχέουν ενέργεια στο δίκτυο, αλλά ο ιδιοκτήτης τους δεν επιθυμεί να αποζημιωθεί, προβλέπεται εκπροσώπηση από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ αντί από ΦοΣΕ.
Τυχόν έσοδα θα πιστώνονται στον ΕΛΑΠΕ. Για αυτές τις περιπτώσεις δεν απαιτείται σύμβαση ταυτοχρονισμένου ή εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, αλλά μόνο εγγραφή στο αντίστοιχο Μητρώο.
9. Τι αλλάζει για φωτοβολταϊκά με μπαταρία
Για τους σταθμούς αυτοκατανάλωσης που διαθέτουν σύστημα αποθήκευσης προβλέπονται διαφορετικοί κανόνες ανάλογα με το δίκτυο.
Στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα, η μπαταρία φορτίζει από το φωτοβολταϊκό και, εφόσον το σύστημα λειτουργεί ως zero feed-in, δηλαδή δεν εγχέει ενέργεια στο δίκτυο, μπορεί να απορροφά ηλεκτρική ενέργεια και από το δίκτυο.
Στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά, το σύστημα αποθήκευσης δεν ανταλλάσσει ενέργεια με το δίκτυο ΜΔΝ, επομένως ούτε απορροφά ούτε εγχέει ενέργεια.
10. Αυτοκατανάλωση και από συστήματα αποθήκευσης χωρίς έγχυση
Δίνεται δυνατότητα εγκατάστασης σταθμών αποθήκευσης από φυσικά και νομικά πρόσωπα.
Η εγκατεστημένη ισχύς τους δεν μπορεί να ξεπερνά το 100% της συμφωνημένης ισχύος της παροχής κατανάλωσης.
Όπου απαιτείται, μπορεί να γίνει επαύξηση της παροχής, ενώ προβλέπεται η εγκατάσταση αισθητήρα κατεύθυνσης και συστήματος τηλεμέτρησης.
Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις επιτρέπεται επίσης η συμμετοχή της ίδιας παροχής και σε άλλα συστήματα αυτοκατανάλωσης.
Φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι με online δήλωση
11. Απλούστερη διαδικασία για τα μικροηλιακά συστήματα
Μία από τις αλλαγές με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα νοικοκυριά αφορά τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού».
Καθιερώνεται διαδικασία online ενημέρωσης του Διαχειριστή για την εγκατάσταση μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη έως 800 W μέγιστης ισχύος έγχυσης και 1.000 W εγκατεστημένης ισχύος.
Με τη ρύθμιση αυτή υιοθετείται σε μεγάλο βαθμό η πρόταση της αγοράς για απλούστερη διαδικασία εγκατάστασης των συγκεκριμένων συστημάτων.
12. Αυτοκατανάλωση μέσω τρίτου προσώπου
Σε περίπτωση αυτοκατανάλωσης μέσω τρίτου προσώπου, το τρίτο πρόσωπο μπορεί να είναι ο κάτοχος του σταθμού και να διαθέτει όλες τις σχετικές άδειες στο όνομά του.
Δεν μπορεί, ωστόσο, να συνάπτει τη σύμβαση ταυτοχρονισμένου ή εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού. Η σύμβαση υπογράφεται υποχρεωτικά από τον αυτοκαταναλωτή, ο οποίος είναι και αυτός που λαμβάνει το οικονομικό όφελος.
Παράλληλα, εγκαθίσταται ξεχωριστός μετρητής για τον σταθμό και εφαρμόζεται εικονικός ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός. Με αυτόν τον τρόπο, το τρίτο πρόσωπο έχει την ευθύνη και τις υποχρεώσεις που αφορούν τον σταθμό, ενώ ο αυτοκαταναλωτής παραμένει υπεύθυνος για την παροχή κατανάλωσης.
13. Μεγαλύτερο περιθώριο στις εκκαθαρίσεις
Οι προμηθευτές αποκτούν τη δυνατότητα, κατόπιν συμφωνίας με τον αυτοκαταναλωτή, να επεκτείνουν το χρονικό διάστημα στο οποίο πραγματοποιούνται οι εκκαθαρίσεις κατά την εφαρμογή ενεργειακού και εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού.
14. Τι συμβαίνει όταν αλλάζει ο προμηθευτής
Σε περίπτωση αλλαγής προμηθευτή ή ΦοΣΕ, η υπάρχουσα σύμβαση συμψηφισμού λύεται και υπογράφεται νέα.
Η καινούργια σύμβαση θα καλύπτει το χρονικό διάστημα που απομένει από την 20ετή διάρκεια της αρχικής σύμβασης.
15. Νέα υποδείγματα για τις συμβάσεις
Τέλος, αντικαθίστανται και επικαιροποιούνται όλα τα υποδείγματα των συμβάσεων συμψηφισμού που απαιτούνται για την εφαρμογή του νέου πλαισίου.
Η μεγάλη αλλαγή για τα νοικοκυριά
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί ουσιαστικά να φέρει την αυτοπαραγωγή πιο κοντά στον απλό καταναλωτή, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και διευρύνοντας τις επιλογές για φωτοβολταϊκά, μπαταρίες και συλλογική αυτοκατανάλωση.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων στην πράξη και κυρίως στο κατά πόσο η απλούστευση των διαδικασιών θα οδηγήσει περισσότερα νοικοκυριά στην εγκατάσταση μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων.
Σε μια συγκυρία κατά την οποία το ενεργειακό κόστος παραμένει βασική επιβάρυνση για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, η δυνατότητα παραγωγής και άμεσης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από τον ίδιο τον πολίτη αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Το νέο στοίχημα είναι το «ρεύμα από τον ήλιο» να περάσει από τα μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα στις ταράτσες, στις πολυκατοικίες και ακόμη και στα μπαλκόνια των νοικοκυριών.
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα
