Ισχυρή προειδοποίηση για τον κίνδυνο εκδήλωσης νέων πυρκαγιών απηύθυνε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, επισημαίνοντας ότι η αντιπυρική περίοδος βρίσκεται ακόμη σε κρίσιμη φάση.
«Οι επόμενες ημέρες είναι δύσκολες, γιατί αυτή τη στιγμή τα πάντα είναι δυναμίτης», ανέφερε σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ, εξηγώντας ότι η παρατεταμένη ξηρασία, οι υψηλές θερμοκρασίες και οι ισχυροί άνεμοι έχουν αυξήσει δραματικά τον βαθμό επικινδυνότητας. Σύμφωνα με τον υπουργό, τις επόμενες ημέρες αναμένεται ενίσχυση των βορειοανατολικών ανέμων στο Αιγαίο, με επίδραση στην Ανατολική Βοιωτία, την Εύβοια, την Αττική, την Ανατολική Πελοπόννησο και τα νησιά. Ισχυροί δυτικοί και βορειοδυτικοί άνεμοι επηρεάζουν και το Ιόνιο.
Ο κ. Τουρνάς κάλεσε τους πολίτες να αποφεύγουν οποιαδήποτε υπαίθρια εργασία θα μπορούσε να προκαλέσει σπινθήρα ή εστία φωτιάς.
Περισσότερες από 3.000 πυρκαγιές
Από την έναρξη της φετινής αντιπυρικής περιόδου έχουν καταγραφεί 3.083 πυρκαγιές. Οι 830 εκδηλώθηκαν μέσα στον Αύγουστο. Παρά τον υψηλό αριθμό, καταγράφεται μείωση περίπου 20% σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια. Οι καμένες εκτάσεις υπολογίζονται σε περίπου 300.000 στρέμματα. Από αυτά, περίπου 28.000 στρέμματα αφορούν δάση, ενώ το υπόλοιπο αποτύπωμα περιλαμβάνει καλαμιές, βαλτώδεις περιοχές και δασικές εκτάσεις με χαμηλή θαμνώδη βλάστηση.
Ιδιαίτερο βάρος στον συνολικό απολογισμό έχουν τέσσερις μεγάλες πυρκαγιές, οι οποίες ευθύνονται για περίπου 200.000 από τα 300.000 καμένα στρέμματα.
Οι δύο πρώτες εκδηλώθηκαν στις 28 και 29 Ιουλίου στην Κρύα Βρύση και στο Κουρταλιώτικο Φαράγγι, στο νότιο Ρέθυμνο. Τα δύο μέτωπα συνενώθηκαν, αφήνοντας πίσω τους περίπου 50.000 καμένα στρέμματα. Στην ίδια περιοχή έχασαν τη ζωή τους δύο πυροσβέστες. Ο κ. Τουρνάς μίλησε για «δύο εξαιρετικούς πυροσβέστες» και χαρακτήρισε την απώλειά τους βαρύ πλήγμα για την Πολιτική Προστασία και το Πυροσβεστικό Σώμα.
Οι άλλες δύο μεγάλες πυρκαγιές ξέσπασαν στις 31 Ιουλίου στην Ξηρονομή Βοιωτίας και στον Άγιο Βασίλειο, στον Κιθαιρώνα. Το δεύτερο μέτωπο επεκτάθηκε προς το Πόρτο Γερμενό.
Άνεμοι άνω των 100 χιλιομέτρων στον Κιθαιρώνα
Για την πυρκαγιά στον Κιθαιρώνα, ο υπουργός υποστήριξε ότι το βασικό επιχειρησιακό πρόβλημα ήταν οι ακραίες καιρικές συνθήκες και η δυσκολία πρόσβασης στην αρχική εστία.
Εναέρια μέσα που κατευθύνονταν προς την Ξηρονομή εκτράπηκαν προς τον Κιθαιρώνα. Στην περιοχή έσπευσαν και Air Tractor που περιπολούσαν στην Αττική. Όταν έφτασαν, όμως, οι άνεμοι ξεπερνούσαν τα 100 χιλιόμετρα την ώρα και οι αναταράξεις δεν επέτρεπαν στα πληρώματα να κατέβουν σε ασφαλές ύψος για υδροληψία και αποτελεσματικές ρίψεις.
Οι δύσκολες συνθήκες συνεχίστηκαν τη νύχτα. Ο κ. Τουρνάς περιέγραψε ένα «οριζόντιο καυτό νέφος» πάνω από την περιοχή, σημειώνοντας ότι τα ξημερώματα «έβρεξε πραγματικά φωτιά σε όλο το Πόρτο Γερμενό».
Ανάλογες δυσκολίες καταγράφηκαν στην Κρήτη. Παρά την αποστολή πρόσθετων Ericsson και Canadair, οι συνθήκες δεν επέτρεψαν ούτε μία ρίψη. Έξι Air Tractor που απογειώθηκαν από το Τατόι αναγκάστηκαν να απορρίψουν στη θάλασσα το επιβραδυντικό υγρό που μετέφεραν, ώστε να επιστρέψουν με ασφάλεια.
Περισσότερα από 80 εναέρια μέσα
Η Ελλάδα διαθέτει 51 μισθωμένα εναέρια μέσα, στα οποία προστίθενται περίπου 30 εθνικά μέσα, όπως Canadair, PZL και Chinook.
Στον μισθωμένο στόλο περιλαμβάνονται οκτώ βαρέα ελικόπτερα Ericsson, 14 Bell 214 και 22 Air Tractor. Οι μισθώσεις πραγματοποιούνται μέσω της NATO Support and Procurement Agency και αφορούν ολοκληρωμένες υπηρεσίες, οι οποίες περιλαμβάνουν πληρώματα, μηχανικούς, συντήρηση και τεχνική υποστήριξη.
Ο υπουργός απέρριψε την κριτική περί ανεπάρκειας των μέσων, υποστηρίζοντας ότι σε αρκετές κρίσιμες περιπτώσεις το πρόβλημα ήταν η αδυναμία πτήσης και υδροληψίας λόγω των ανέμων.
Αναφερόμενος στο ρωσικό Beriev, σημείωσε ότι πρόκειται για αποτελεσματικό αεροσκάφος σε επίπεδα εδάφη, αλλά η ελληνική γεωμορφολογία, με βουνά, χαράδρες και κοιλάδες, απαιτεί διαφορετικό μείγμα αεροσκαφών και ελικοπτέρων.
Επτά νέα Canadair έως το 2031
Η Ελλάδα θα αποκτήσει επτά νέα Canadair CL-515. Το πρώτο αναμένεται να παραδοθεί το 2028, ενώ η παραλαβή του συνόλου των αεροσκαφών προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το 2031.
Τα δύο θα χρηματοδοτηθούν από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας και τα υπόλοιπα πέντε από το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ».
Τα CL-515 θα διαθέτουν ψηφιακό πιλοτήριο, σύγχρονα συστήματα υποστήριξης των χειριστών και δυνατότητα μεταφοράς περίπου επτά τόνων νερού. Η υδροληψία θα ολοκληρώνεται σε περίπου 16 δευτερόλεπτα.
Παράλληλα, από τον Οκτώβριο ξεκινά η αναβάθμιση επτά υφιστάμενων CL-415. Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, η χώρα προβλέπεται να διαθέτει 14 σύγχρονα Canadair.
Στη χώρα έχουν ήδη φτάσει τρία ελικόπτερα Leonardo AW139 και τρία αεροσκάφη επιτήρησης και συντονισμού. Το φθινόπωρο του 2026 αναμένονται και τα δύο πρώτα από τα οκτώ νέα Super Puma βαρέως τύπου.
Σε πλήρη διερεύνηση το δυστύχημα των ελικοπτέρων
Για τη σύγκρουση των δύο πυροσβεστικών ελικοπτέρων, ο κ. Τουρνάς απέφυγε οποιαδήποτε εκτίμηση πριν ολοκληρωθούν οι επίσημες έρευνες.
Το περιστατικό εξετάζεται από την αρμόδια ανακριτική αρχή υπό την εποπτεία εισαγγελέα και από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ, σε συνεργασία με την αμερικανική FAA.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται η τεχνική κατάσταση των ελικοπτέρων, η κατάσταση των πιλότων, οι κανόνες της πτήσης, οι επικοινωνίες, οι εξουσιοδοτήσεις και οι εντολές που είχαν δοθεί πριν από τη σύγκρουση.
Οι ερευνητές έχουν παραλάβει τα ημερολόγια πτήσεων, τις καταγεγραμμένες συνομιλίες και το υλικό των τηλεφωνικών και ασύρματων επικοινωνιών. «Όλα πρέπει να εξεταστούν», τόνισε ο υπουργός.
313 συλλήψεις και 738 πρόστιμα
Σε όλη τη χώρα λειτουργούν 37 ανεξάρτητα ανακριτικά κλιμάκια για τη διερεύνηση των αιτιών των πυρκαγιών.
Μέχρι σήμερα έχουν επιβληθεί 738 διοικητικά πρόστιμα και έχουν πραγματοποιηθεί 313 συλλήψεις στο πλαίσιο του αυτοφώρου. Τα πρόστιμα διαμορφώνονται ανάλογα με τον ημερήσιο δείκτη κινδύνου και φτάνουν έως τις 8.000 ή τις 10.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, το 89% των περιστατικών συνδέεται με αμέλεια και το 11% με πρόθεση. Μεγάλο μέρος των ενάρξεων αποδίδεται σε αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες, υπαίθριες δραστηριότητες, οχήματα και δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Για την πυρκαγιά στον Κιθαιρώνα, ο κ. Τουρνάς ξεκαθάρισε ότι δεν ευθύνονταν οι ανεμογεννήτριες. Κατά τον ίδιο, το πρόβλημα εντοπίστηκε στο δίκτυο μεταφοράς της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Ζήτησε αυστηρότερους κανόνες αδειοδότησης και συντήρησης για τα ιδιωτικά δίκτυα μεταφοράς, καθώς ανάλογα περιστατικά έχουν καταγραφεί και σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις.
Πάνω από 18.500 πυροσβέστες μαζί με τους εποχικούς
Το μόνιμο προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος έχει αυξηθεί από περίπου 13.000 στελέχη το 2022 σε περισσότερα από 16.000 σήμερα. Μαζί με τους εποχικούς πυροσβέστες, η συνολική δύναμη ανέρχεται σε περίπου 18.500 άτομα.
Σε εξέλιξη βρίσκεται διαγωνισμός για την πρόσληψη ακόμη 600 στελεχών, ενώ οι εισακτέοι στις παραγωγικές σχολές έχουν διπλασιαστεί και έχουν φτάσει τους 340.
Μέσω του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ» παραλαμβάνονται νέα οχήματα, πλωτά και εναέρια μέσα. Προχωρά επίσης ο εκσυγχρονισμός του 112 και των συστημάτων διοίκησης και ελέγχου των επιχειρήσεων.
Για την πρόληψη, οι δήμοι έλαβαν φέτος 50 εκατ. ευρώ, έναντι συνολικής χρηματοδότησης 18,5 εκατ. ευρώ έως το 2020. Μέσω των προγραμμάτων AntiNero πραγματοποιήθηκαν καθαρισμοί, διανοίξεις αντιπυρικών ζωνών και παρεμβάσεις σε δασικούς δρόμους.
Ο υπουργός αναγνώρισε ότι σε ορισμένους δήμους η προετοιμασία δεν ήταν η απαιτούμενη, αν και υποστήριξε ότι η πλειονότητα των τοπικών αρχών ανταποκρίθηκε στον σχεδιασμό.
Η Σαλαμίνα και το πρόβλημα των δρόμων διαφυγής
Η πυρκαγιά στα Περιστέρια Σαλαμίνας ανέδειξε το ζήτημα της ασφαλούς εκκένωσης οικισμών που βρίσκονται μέσα ή δίπλα σε δασικές περιοχές.
Σε ορισμένα σημεία οι δρόμοι έχουν πλάτος μόλις τρία μέτρα και επιτρέπουν τη διέλευση μόνο μικρών πυροσβεστικών οχημάτων. Όταν η φωτιά απέκοψε τον παράκτιο δρόμο από τις Κολώνες προς τα Περιστέρια, περισσότεροι από 500 άνθρωποι απομακρύνθηκαν με πλωτά μέσα.
Στη διάρκεια της επιχείρησης, τέσσερα drones παρακολουθούσαν την εξέλιξη του μετώπου.
Ο κ. Τουρνάς έθεσε ως προτεραιότητα τη δημιουργία δρόμων πρόσβασης και ασφαλών οδών διαφυγής, κυρίως σε παραλιακούς οικισμούς και κατοικημένες περιοχές που βρίσκονται σε περίκλειστες δασικές ζώνες.
«Παντού χρειάζονται κανόνες», ανέφερε, συνδέοντας την προστασία από τις πυρκαγιές με τον πολεοδομικό σχεδιασμό, την πρόσβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων και τη δυνατότητα έγκαιρης απομάκρυνσης των κατοίκων.
