Μια πρωτοφανής ανακάλυψη στην αρχαία Οξύρρυγχο αλλάζει τα δεδομένα για τις ταφικές πρακτικές της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου, καθώς για πρώτη φορά εντοπίζεται ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο ως υλικό ταρίχευσης.
Αρχαιολόγοι από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης, κατά τη διάρκεια ανασκαφών που ολοκληρώθηκαν στα τέλη του 2025, ήρθαν αντιμέτωποι με ένα εύρημα που χαρακτηρίζεται ως «παγκόσμια καινοτομία». Μέσα στην κοιλιακή χώρα μιας μούμιας 1.600 ετών, εντόπισαν έναν πάπυρο που δεν περιείχε μαγικά ξόρκια ή θρησκευτικά κείμενα, όπως συνηθιζόταν, αλλά στίχους από το Β’ βιβλίο της «Ιλιάδας» του Ομήρου.
Η «Ιλιάδα» ως υλικό ταρίχευσης
Το απόσπασμα που βρέθηκε αφορά τον περίφημο «Κατάλογο των Νεών», την απαρίθμηση δηλαδή των ελληνικών δυνάμεων που εξεστράτευσαν κατά της Τροίας. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή στην Οξύρρυγχο, οι ταριχευτές φαίνεται πως είχαν αναπτύξει μια ιδιαίτερη πρακτική: αντί να τοποθετούν τα εσωτερικά όργανα σε κανωπικά αγγεία, γέμιζαν την κοιλιακή και πυελική κοιλότητα με συντηρητικά υλικά και δέσμες παπύρων, τις οποίες σφράγιζαν με πηλό.
Αν και στο παρελθόν έχουν βρεθεί πάπυροι σε μούμιες, αυτή είναι η πρώτη φορά που ένα κλασικό λογοτεχνικό έργο χρησιμοποιείται με αυτόν τον τρόπο. «Η πραγματική καινοτομία είναι η εύρεση ενός λογοτεχνικού παπύρου σε αμιγώς ταφικό πλαίσιο», επισημαίνει ο καθηγητής Ignasi-Xavier Adiego, τονίζοντας τη σημασία της ανακάλυψης για τη μελέτη της πολιτισμικής σύγκλισης Αιγυπτίων, Ελλήνων και Ρωμαίων.
Η πόλη των παπύρων
Η Οξύρρυγχος, η οποία απέχει περίπου 190 χλμ. από το Κάιρο, είναι παγκοσμίως γνωστή για τον τεράστιο όγκο παπύρων που έχουν ανασκαφεί από τα τέλη του 19ου αιώνα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη εκστρατεία (Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2025) έφερε στο φως τρεις νέους ασβεστολιθικούς θαλάμους με διακοσμημένες σαρκοφάγους. Σε προηγούμενες έρευνες στην ίδια περιοχή είχαν εντοπιστεί 52 μούμιες της πτολεμαϊκής περιόδου, ορισμένες εκ των οποίων έφεραν τις περίφημες «χρυσές γλώσσες», ένα τελετουργικό στοιχείο που αποσκοπούσε στην ικανότητα του νεκρού να μιλήσει ενώπιον του θεού Όσιρι στον Κάτω Κόσμο.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
