Σαφές μήνυμα κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου έστειλαν η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ, στο πλαίσιο τριμερούς συνάντησης που πραγματοποιήθηκε στις 5 Νοεμβρίου στην Αθήνα, με αντικείμενο την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας και την αντιμετώπιση των προκλήσεων ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τα υπουργεία Άμυνας των τριών χωρών επανέλαβαν την κοινή τους θέση ότι η συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας προσβάλλει τα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων κρατών και παραγνωρίζει τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία.
Ειδικότερα, αναφέρθηκαν στο Μνημόνιο Συνεννόησης μεταξύ της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης, το οποίο, σύμφωνα με την κοινή τοποθέτηση, κυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026.
Οι τρεις χώρες υπογράμμισαν ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να δημιουργήσει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη, καθώς θεωρούν ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά τους δικαιώματα και αγνοεί τους κανόνες του διεθνούς δικαίου.
Στο επίκεντρο η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου
Στην τριμερή συνάντηση συμμετείχαν οι επικεφαλής των Διευθύνσεων Αμυντικής Πολιτικής των υπουργείων Άμυνας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, μαζί με άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους.
Οι αντιπροσωπείες επιβεβαίωσαν ότι η συνεργασία στον αμυντικό τομέα αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής εταιρικής σχέσης των τριών χωρών.
Η συνεργασία αυτή στηρίζεται στην Κοινή Διακήρυξη που υιοθετήθηκε κατά τη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών στην Ιερουσαλήμ, στις 22 Δεκεμβρίου 2025.
Παράλληλα, υπενθυμίστηκε η πρόσκληση που είχαν απευθύνει οι τρεις ηγέτες προς άλλες χώρες με κοινές αντιλήψεις και συμφέροντα, προκειμένου να συμμετάσχουν στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας.
Οι εκπρόσωποι των υπουργείων Άμυνας επανέλαβαν τη δέσμευσή τους για την προώθηση της ειρήνης, της σταθερότητας, της ασφάλειας και της ευημερίας στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή.
Στο πλαίσιο αυτό, εξέτασαν τρόπους ενίσχυσης των δεσμών μεταξύ των αμυντικών μηχανισμών των τριών κρατών, με έμφαση στην πρακτική εφαρμογή των κοινών στρατηγικών τους προτεραιοτήτων.
Αμυντική βιομηχανία, καινοτομία και κοινές πρωτοβουλίες
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφιερώθηκε στην περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνολογικής καινοτομίας.
Οι τρεις πλευρές συζήτησαν τις δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών τους, εξετάζοντας προοπτικές για κοινή ανάπτυξη και παραγωγή αμυντικών συστημάτων, καθώς και για ανταλλαγή τεχνογνωσίας.
Στο τραπέζι τέθηκε και η δημιουργία τριμερούς ομάδας εργασίας για την αμυντική βιομηχανία, με στόχο την ενίσχυση των κοινών δυνατοτήτων, τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας και την περαιτέρω ανάπτυξη της βιομηχανικής βάσης της συνεργασίας τους.
Παράλληλα, διερευνήθηκαν τρόποι μετατροπής των κοινών στρατηγικών συμφερόντων σε συγκεκριμένες δράσεις, μέσω ανταλλαγών στελεχών και εμπειρογνωμόνων, ανάληψης κοινών πρωτοβουλιών και διατήρησης τακτικής επικοινωνίας μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών.
Στην ατζέντα περιλαμβάνονταν επίσης η θαλάσσια ασφάλεια, η προστασία σημαντικών θαλάσσιων διαδρομών και κρίσιμων υποδομών, καθώς και η ενίσχυση της ετοιμότητας για φυσικές καταστροφές και άλλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανταπόκριση σε κρίσεις και στη συνεργασία στον τομέα της πολιτικής προστασίας.
Τρομοκρατία, εξοπλιστικά συστήματα και περιφερειακές απειλές
Οι αντιπροσωπείες εξέτασαν τις εκτιμήσεις τους για την κατάσταση ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας την ανάγκη κοινής αντιμετώπισης απειλών που επηρεάζουν την περιφερειακή σταθερότητα.
Μεταξύ των ζητημάτων που συζητήθηκαν ήταν η τρομοκρατία, η διάδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων και οι αποσταθεροποιητικές ενέργειες τόσο κρατικών όσο και μη κρατικών δρώντων.
Οι τρεις χώρες συμφώνησαν να ενισχύσουν τον μεταξύ τους συντονισμό απέναντι σε νέες και αναδυόμενες απειλές, επιδιώκοντας παράλληλα τη βελτίωση της συλλογικής τους ανθεκτικότητας.
Στήριξη στην Κυπριακή Δημοκρατία και αναφορά στο Δίκαιο της Θάλασσας
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας, όπως αυτό αποτυπώνεται στο εθιμικό διεθνές δίκαιο, αλλά και των διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών που καθορίζουν τα θαλάσσια δικαιώματα και τη δικαιοδοσία των κρατών.
Στο ίδιο πλαίσιο, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επανέλαβαν την υποστήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Οι τρεις πλευρές εξέφρασαν επίσης την αντίθεσή τους σε μονομερείς διεκδικήσεις, ενέργειες εξαναγκασμού, απειλές χρήσης στρατιωτικής βίας και αποσταθεροποιητικές συγκεντρώσεις στρατιωτικών δυνάμεων.
Παράλληλα, τόνισαν ότι καμία χώρα της περιοχής δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως βάση για ενέργειες που θέτουν σε κίνδυνο την περιφερειακή ασφάλεια.
Ενεργειακή συνεργασία και προστασία κρίσιμων υποδομών
Η ενεργειακή συνεργασία αναδείχθηκε σε ακόμη έναν βασικό άξονα της τριμερούς συνάντησης, με τις τρεις χώρες να τη χαρακτηρίζουν σημαντικό παράγοντα σταθερότητας και ανθεκτικότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Οι αντιπροσωπείες εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε οποιεσδήποτε προσπάθειες παρεμπόδισης της ενεργειακής συνεργασίας κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.
Ταυτόχρονα, υπογράμμισαν τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, της ασφάλειας των κρίσιμων υποδομών και της προστασίας των διαδρομών ενεργειακού εφοδιασμού.
Όπως επισημάνθηκε, οι συγκεκριμένοι παράγοντες συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια και την οικονομική ευημερία της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
Η στρατηγική σημασία της τριμερούς συνεργασίας
Στο κλείσιμο των συνομιλιών, τα υπουργεία Άμυνας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ επαναβεβαίωσαν τη σημασία της τριμερούς εταιρικής σχέσης, η οποία, όπως υπογράμμισαν, βασίζεται σε κοινές δημοκρατικές αξίες και συμπληρωματικά στρατηγικά συμφέροντα.
Η συνεργασία των τριών χωρών χαρακτηρίστηκε πλαίσιο στρατηγικού συντονισμού και υπεύθυνης περιφερειακής συνεργασίας, που συμβάλλει στην ενίσχυση της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο και στη σύσφιγξη των δεσμών μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Τέλος, οι τρεις πλευρές εξέφρασαν την κοινή τους πεποίθηση ότι ο διάλογος, η συνεργασία και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου αποτελούν τις βασικές προϋποθέσεις για το μέλλον της Ανατολικής Μεσογείου.
Σύμφωνα με την κοινή τους προσέγγιση, η περιοχή διαθέτει τις δυνατότητες να εξελιχθεί σε χώρο ασφάλειας, διασυνδεσιμότητας και βιώσιμης οικονομικής ευημερίας.
