Χιλιάδες πολίτες στη Νότια Αφρική βγήκαν σήμερα στους δρόμους σε πολλές μεγάλες πόλεις, στην πρώτη ημέρα μιας «εθνικής κινητοποίησης» που συνδέεται με ξενοφοβική εκστρατεία. Το κίνημα, που κλιμακώνεται τις τελευταίες εβδομάδες, έχει ήδη οδηγήσει περισσότερους από 25.000 μετανάστες να εγκαταλείψουν τη χώρα, καθώς κατηγορούνται ότι «κλέβουν τις δουλειές» των ντόπιων και επιβαρύνουν την οικονομία.
Οργανωμένες ομάδες πολιτών είχαν καλέσει τους αλλοδαπούς χωρίς νόμιμα έγγραφα να φύγουν έως τις 30 Ιουνίου, με εκκλήσεις που κινούνται εκτός κάθε θεσμικού πλαισίου. Στο Γιοχάνεσμπουργκ και το Ντέρμπαν, χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στο κέντρο των πόλεων, με επικεφαλής άνδρες που κρατούσαν παραδοσιακά δόρατα και ασπίδες των Ζουλού, όπως συμβαίνει από την αρχή του κινήματος.
Η αστυνομία ανέπτυξε ισχυρές δυνάμεις υπό τον φόβο επεισοδίων. Μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί μικροεπεισόδια, συλλήψεις για λεηλασίες και πετροπόλεμος μεταξύ ομάδων διαδηλωτών. Στο Γκέρμιστον σημειώθηκε ένταση όταν διαδηλωτές προσπάθησαν να παραβιάσουν περίφραξη για να εκδιώξουν αλλοδαπούς, με την αστυνομία να επεμβαίνει και να απομακρύνει δεκάδες τρομοκρατημένους ανθρώπους, ανάμεσά τους και παιδιά.
Πολλά καταστήματα στα μεγάλα αστικά κέντρα παρέμειναν κλειστά, ενώ η κυκλοφορία περιορίστηκε σημαντικά. Στο Ντέρμπαν, διαδηλωτές κρατούσαν πλακάτ με συνθήματα όπως «Σταματήστε να κρύβετε τους παράνομους ξένους» και «Μην τους δίνετε δουλειά ή κατάλυμα».
Η εκστρατεία έχει προκαλέσει μαζική αποχώρηση μεταναστών από χώρες όπως το Μαλάουι, η Ζιμπάμπουε, η Μοζαμβίκη, η Νιγηρία και η Γκάνα. Πολλοί επέστρεψαν με λεωφορεία που μίσθωσαν οι κυβερνήσεις τους ή οι νοτιοαφρικανικές αρχές. Το κίνημα έχει συνδεθεί και με περιστατικά βίας, που οδήγησαν στον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων, ενώ καταγράφηκαν λεηλασίες καταστημάτων αλλοδαπών.
Στο Ντέρμπαν, η Ζασίντα Νγκομπέσε‑Ζούμα, μία από τις ηγετικές μορφές του κινήματος, δήλωσε ότι θα πραγματοποιούνται νέες διαδηλώσεις κάθε Πέμπτη, ζητώντας από την κυβέρνηση να απομακρύνει όσους δεν έχουν φύγει μέσα στους επόμενους έξι μήνες.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, περίπου 3 εκατομμύρια αλλοδαποί – ποσοστό 5,1% του πληθυσμού – ζουν σήμερα στη Νότια Αφρική, προσελκυόμενοι από τις ευκαιρίες απασχόλησης στη μεγαλύτερη οικονομία της αφρικανικής ηπείρου. Ωστόσο, η ανεργία που ξεπερνά το 32%, η εγκληματικότητα και η πίεση στο δημόσιο σύστημα υγείας τροφοδοτούν την ένταση και τη ρητορική κατά των μεταναστών.
Το κλίμα φόβου είναι έντονο. Πολλοί αλλοδαποί δηλώνουν ότι έχασαν τη δουλειά τους επειδή οι εργοδότες φοβήθηκαν αντιδράσεις, ενώ άλλοι εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους. Σε πόλεις όπως το Γιοχάνεσμπουργκ, το Κέιπ Τάουν και το Πιτερμάριτσμπουργκ, εκατοντάδες άνθρωποι παραμένουν σε αυτοσχέδιους καταυλισμούς ή έξω από τα προξενεία των χωρών τους, περιμένοντας θέση σε μέσο επαναπατρισμού.
Ανάμεσά τους και η 29χρονη Έβελιν Τσινουνέκα από τη Ζιμπάμπουε, που περιμένει εδώ και τρεις ημέρες έξω από το προξενείο στο Κέιπ Τάουν μαζί με το 10 μηνών παιδί της, μετά την απώλεια της δουλειάς της σε αγρόκτημα.
Η Γκάνα και η Νιγηρία έχουν ήδη οργανώσει πτήσεις επαναπατρισμού για εκατοντάδες πολίτες τους, εκφράζοντας δυσαρέσκεια για τον τρόπο με τον οποίο η Νότια Αφρική διαχειρίζεται την κρίση, σε μια χώρα που μετά το τέλος του απαρτχάιντ θεωρούνταν ο «ηθικός φάρος» της ηπείρου.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
