ΗΕυρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται ένα ευρύ πακέτο διαχείρισης των οικονομικών επιπτώσεων που προκαλεί η ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την ΕΡΤ, το προσχέδιο που θα τεθεί υπό συζήτηση στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής στην Κύπρο χαράσσει μια σχετικά σφιχτή τεχνοκρατική γραμμή για συντονισμό πολιτικών, προστασία καταναλωτών και επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης.
Η Κομισιόν σημειώνει ότι η γεωπολιτική αστάθεια, σε συνδυασμό με την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, αναδεικνύεται για δεύτερη φορά σε λιγότερο από πέντε χρόνια, μετά την κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι θέρμανση, βιομηχανία και μεταφορές παραμένουν έντονα εξαρτημένες από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, γεγονός που αφήνει τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις εκτεθειμένα σε διεθνείς διακυμάνσεις τιμών.
Πέντε πεδία δράσης
Η δέσμη πολιτικής οργανώνεται γύρω από πέντε άξονες δράσης:
- ενισχυμένος συντονισμός μεταξύ κρατών-μελών,
- προστασία καταναλωτών και βιομηχανίας,
- εξοικονόμηση και υποκατάσταση ορυκτών καυσίμων,
- αναβάθμιση του ενεργειακού συστήματος και
- κινητοποίηση επενδύσεων.
Πρόκειται περισσότερο για ένα πλαίσιο διαχείρισης της κρίσης και λιγότερο για «νέο πακέτο μέτρων», καθώς η Επιτροπή αξιοποιεί κυρίως ήδη υφιστάμενα εργαλεία και χρηματοδοτικούς μηχανισμούς.
Συντονισμός αγορών και αποθεμάτων
Η Κομισιόν θέλει να αποφύγει το σενάριο όπου όλα τα κράτη-μέλη γεμίζουν ταυτόχρονα τις αποθήκες φυσικού αερίου, πυροδοτώντας νέο κύμα ανατιμήσεων. Προβλέπει στενή παρακολούθηση του χρονοδιαγράμματος αγορών και τη χρήση της ευελιξίας στον στόχο πλήρωσης αποθηκών μέχρι και κατά 10%, με πιθανή επιπλέον αύξηση του επιτρεπόμενου περιθωρίου έως 5% εάν παραμείνουν δυσμενείς οι συνθήκες αγοράς.
Η Επιτροπή θα συντονίζει επίσης ενδεχόμενες αποδεσμεύσεις αποθεμάτων πετρελαίου μέσω της Ομάδας Συντονισμού Πετρελαίου, ενώ έως τον Μάιο 2026 θα χαρτογραφήσει τις ευρωπαϊκές διϋλιστηριακές δυνατότητες.
Ασπίδα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Η Κομισιόν αποφεύγει να προτείνει ένα νέο, οριζόντιο μηχανισμό στήριξης, αλλά καλεί τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν πλήρως το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την προστασία των καταναλωτών, όπως η «Δέσμη για την Ενέργεια των Πολιτών» (Citizens Energy Package) και η πρόσφατη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Προκρίνονται εργαλεία όπως στοχευμένα επιδόματα εισοδήματος, ενεργειακά κουπόνια για ευάλωτα νοικοκυριά, κοινωνικά τιμολόγια, μειώσεις ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς και μείωση ΦΠΑ για επενδύσεις σε αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά σε στέγες, ηλιακούς θερμοσίφωνες και μικρές μπαταρίες.
Για τις επιχειρήσεις, και ειδικά τις μικρομεσαίες και τις ενεργοβόρες μονάδες, η Κομισιόν εισηγείται στοχευμένα σχήματα στήριξης: χρηματοδοτικά εργαλεία, κουπόνια (vouchers), και μοντέλα leasing για καθαρές και αποδοτικές τεχνολογίες, με στόχο να μειωθεί τόσο η έκθεση στις τιμές όσο και το ενεργειακό αποτύπωμα.
