Η τρίτη ημέρα των διαπραγματεύσεων στη Ρώμη μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ ολοκληρώθηκε την Πέμπτη (6/8) χωρίς ουσιαστική πρόοδο, ενώ το Ισραήλ συνέχισε τις επιδρομές του στο νότιο Λίβανο. Έτσι, η διαπραγματευτική διαδικασία παραμένει επηρεασμένη από την αλληλεπίδραση στρατιωτικών πιέσεων και πολιτικών υπολογισμών.
Παρότι η λιβανική πλευρά επιμένει στη συνέχιση των συνομιλιών παρά τη βραδεία πρόοδο, ζητήματα όπως τα χερσαία σύνορα, οι κρατούμενοι και ο μηχανισμός επαλήθευσης των πιλοτικών ζωνών ασφαλείας αναδείχθηκαν ως τα σημαντικότερα θέματα στην ατζέντα των συζητήσεων.
Ο πολιτικός αναλυτής και ερευνητής Ιμπραχίμ Ρεϊχάν δήλωσε στο πρόγραμμα «Newsroom» του Sky News Arabia ότι οι δυσκολίες αυτές αντικατοπτρίζουν τη φύση μιας μακροχρόνιας σύγκρουσης που δεν μπορεί να επιλυθεί μέσω λίγων γύρων διαπραγματεύσεων, αλλά απαιτεί μια μακρά διαδικασία επηρεαζόμενη από εσωτερικούς, περιφερειακούς και διεθνείς παράγοντες.
Μια μακρά διαπραγματευτική πορεία
Ο Ρεϊχάν θεωρεί ότι η δυσκολία των τρεχουσών συνομιλιών οφείλεται στη φύση της ίδιας της διαμάχης. Η κρίση μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ δεν είναι πρόσφατη αλλά έχει τις ρίζες της στο 1948, γεγονός που καθιστά μη ρεαλιστική την προσδοκία για μια γρήγορη λύση.
Τόνισε ότι τα βαθύτερα προβλήματα μεταξύ των δύο πλευρών δεν μπορούν να επιλυθούν μέσα από μία ή δύο συναντήσεις ούτε μέσω περιορισμένου αριθμού συνομιλιών. Παρ’ όλα αυτά, επισήμανε ότι υπάρχει σαφής πολιτική βούληση στον Λίβανο για την επίτευξη λύσης που θα τερματίσει την αστάθεια στα νότια σύνορα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσέγγιση αυτή συμβαδίζει με τη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας, Ζοζέφ Αούν, ο οποίος υπογράμμισε ότι οι διαπραγματεύσεις αποτελούν μια μακρά διαδικασία και δεν είναι δυνατόν να ικανοποιήσουν εξαρχής όλα τα λιβανικά αιτήματα.
Πρόσθεσε ότι ο γύρος της Ρώμης χαρακτηρίστηκε από πολλαπλές επιπλοκές, επισημαίνοντας πως η ισραηλινή πλευρά συνηθίζει να αυξάνει τις απαιτήσεις της και να τηρεί πιο σκληρή στάση, θεωρώντας ότι η στρατιωτική της υπεροχή της προσφέρει ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση.
Από την άλλη πλευρά, ο Λίβανος επιδιώκει να λάβει μέτρα που θα ασκήσουν πίεση στην ηγεσία της Χεζμπολάχ, ενώ παράλληλα θα εδραιώσουν το λιβανικό κράτος ως τη μοναδική αρχή που μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια του νότου και το μέλλον των κατοίκων του.
Τα σύνορα και οι κρατούμενοι στο τραπέζι
Παρά τις δυσκολίες, ο Ρεϊχάν εκτιμά ότι ο γύρος αυτός άνοιξε νέα ζητήματα που δεν είχαν τεθεί στις προηγούμενες συνομιλίες.
Κυριότερο από αυτά είναι το θέμα των χερσαίων συνόρων, το οποίο, όπως ανέφερε, το Ισραήλ αρνούνταν στο παρελθόν να συζητήσει.
Επιπλέον, στην ατζέντα εντάχθηκε και το ζήτημα των κρατουμένων. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι Λιβανέζοι κρατούμενοι χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:
- Πολίτες κρατούμενοι.
- Μαχητές που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ
Αυτό δείχνει ότι οι συνομιλίες έχουν προχωρήσει σε πιο εξειδικευμένα και λεπτομερή ζητήματα σε σχέση με προηγούμενες φάσεις.
Οι ισραηλινές εκλογές ως καθοριστικός παράγοντας
Ο Ρεϊχάν θεωρεί ότι η χρονική συγκυρία των ισραηλινών εκλογών αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που επηρεάζει τη στάση της ισραηλινής κυβέρνησης, περισσότερο ακόμη και από τις εξωτερικές πιέσεις.
Κατά την άποψή του, η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου αντιμετωπίζει το λιβανικό ζήτημα κυρίως ως εκλογικό θέμα και όχι αποκλειστικά μέσα από στρατηγικές, στρατιωτικές ή πολιτικές παραμέτρους.
Έτσι, ο Λίβανος έχει μετατραπεί σε παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει την εκλογική συμμετοχή και το πολιτικό κλίμα στο Ισραήλ, γεγονός που καθιστά την κυβέρνηση λιγότερο πρόθυμη να προχωρήσει σε παραχωρήσεις, ακόμη και υπό αμερικανική πίεση.
Κατά την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες, παρά τις πιέσεις που ασκούν, δύσκολα θα επιτύχουν άμεσα κάποιο σημαντικό διπλωματικό άνοιγμα, καθώς η κύρια προτεραιότητά τους παραμένει το Ιράν και τα ζητήματα που σχετίζονται με τα Στενά του Ορμούζ.
Η Ιταλία υποψήφια για τον ρόλο του τρίτου μέρους
Όσον αφορά τον μηχανισμό επαλήθευσης των πιλοτικών ζωνών, ο Ρεϊχάν εξήγησε ότι το Ισραήλ απέρριψε ορισμένες από τις προτεινόμενες επιλογές.
Σύμφωνα με πολιτικές πηγές, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιθυμούν να αναλάβουν τον ρόλο της δύναμης επαλήθευσης, προτιμώντας να παραμείνουν εγγυητές και υποστηρικτές της συμφωνίας χωρίς να επωμιστούν την ευθύνη πιθανής αποτυχίας της.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Ιταλία εμφανίζεται ως η επικρατέστερη επιλογή για τον ρόλο του τρίτου μέρους, αξιοποιώντας την παρουσία της στη Δύναμη Προσωρινών Ηνωμένων Εθνών στον Λίβανο (UNIFIL).
Ο Ρεϊχάν σημείωσε επίσης ότι οι ισραηλινές επιφυλάξεις απέναντι στην Ιταλία είναι σαφώς μικρότερες από εκείνες που υπάρχουν απέναντι στη Γαλλία, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες ανάληψης του ρόλου από τη Ρώμη. Η τελική ρύθμιση θα απαιτούσε απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την παροχή διεθνούς νομιμοποίησης και τη διασφάλιση ουδετερότητας.
Διαπραγματεύσεις υπό ισραηλινά πυρά
Ο Ρεϊχάν συνδέει τη συνέχιση των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων με τη στρατηγική που ακολουθεί ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου από τις 7 Οκτωβρίου, την οποία περιγράφει ως «διαπραγμάτευση υπό τα πυρά».
Όπως ανέφερε, οι ισραηλινές επιθέσεις δεν σταμάτησαν ούτε κατά τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις της επιτροπής εφαρμογής των συμφωνιών, γεγονός που αποδεικνύει ότι το Ισραήλ συνδυάζει τη στρατιωτική δράση με τη διπλωματική διαδικασία.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η αμερικανική πίεση παραμένει περιορισμένη, καθώς η πολιτική αντιπαράθεση με το Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα για την Ουάσιγκτον. Στους αμερικανικούς κύκλους επικρατεί η άποψη ότι οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη θα μπορούσε να έχει άμεσες επιπτώσεις στο μέτωπο Λιβάνου-Ισραήλ.
Σε εσωτερικό επίπεδο, ο Ρεϊχάν ανέφερε ότι ο διάλογος μεταξύ της Προεδρίας της Δημοκρατίας και της Χεζμπολάχ βρίσκεται επί του παρόντος σε στασιμότητα. Ωστόσο, ο Πρόεδρος Ζοζέφ Αούν δεν έχει κλείσει την πόρτα στον διάλογο, υπό την προϋπόθεση ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα οδηγήσει στον αποκλειστικό έλεγχο των όπλων από το κράτος και στην ενίσχυση των κρατικών θεσμών.
Κατέληξε λέγοντας ότι ο πρόεδρος δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε διάλογο που δεν θα παράγει συγκεκριμένα αποτελέσματα για την ενίσχυση της εξουσίας του λιβανικού κράτους. Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν μεταφερθούν οι στρατιωτικές δυνατότητες στη δικαιοδοσία του κράτους, αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεθνή και πολιτική θέση του Λιβάνου, να περιορίσει τα ισραηλινά επιχειρήματα και να συμβάλει στη μείωση των λόγων που χρησιμοποιούνται για τη συνέχιση των συγκρούσεων στο νότιο Λίβανο.
