Το σύγχρονο γυμναστήριο υπάρχει εδώ και περίπου 150 χρόνια. Το ανθρώπινο σώμα, όμως, υπάρχει εδώ και περίπου 300.000 χρόνια. Για σχεδόν όλη αυτή την περίοδο, κανείς δεν σήκωνε βάρη απλώς και μόνο για να γυμναστεί. Περπατούσαμε, κουβαλούσαμε, σκάβαμε, σκαρφαλώναμε και κάποιες φορές τρέχαμε όσο πιο γρήγορα μπορούσατε, επειδή η επιβίωση το απαιτούσε.
Το γυμναστήριο δημιουργήθηκε επειδή ο σύγχρονος τρόπος ζωής αφαίρεσε από την καθημερινότητά μας όλες αυτές τις φυσικές κινήσεις. Είναι μια καλή λύση. Δεν είναι όμως το ιδανικό μοντέλο, αν ξεχάσετε τι ακριβώς υποτίθεται ότι αντικαθιστά.
Πώς ήταν η αρχική «δουλειά» του σώματος
Οι Χάντζα (Hadza) της Τανζανίας είναι ένας από τους τελευταίους πληθυσμούς που εξακολουθούν να ζουν ως πλήρεις κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες. Ερευνητές τοποθέτησαν πάνω τους συσκευές παρακολούθησης καρδιακού ρυθμού και GPS και διαπίστωσαν ότι κάνουν κατά μέσο όρο περίπου 75 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας την ημέρα.
Αυτό σημαίνει ότι καλύπτουν μέσα σε μόλις δύο ημέρες τη συνολική εβδομαδιαία ποσότητα άσκησης που συνιστάται στις ΗΠΑ. Οι κυνηγοί μπορούν να περπατήσουν έως και 12 μίλια, δηλαδή περίπου 19 χιλιόμετρα, σε μία μόνο εξόρμηση.
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες στον συγκεκριμένο πληθυσμό. Παράλληλα, η σωματική τους δραστηριότητα δεν μειώνεται με την ηλικία στον ίδιο βαθμό που παρατηρείται στις βιομηχανικές κοινωνίες.
Και τίποτα από όλα αυτά δεν γίνεται σε σετ και επαναλήψεις. Πρόκειται για πολύωρο περπάτημα, μεταφορά φορτίων, βαθιά καθίσματα για να φτάσουν στο έδαφος και να σηκωθούν ξανά δεκάδες φορές μέσα στην ημέρα, αλλά και σύντομες εκρήξεις έντονης προσπάθειας.
Τι κάνει σωστά το γυμναστήριο
Η προπόνηση με μεγάλα βάρη προσφέρει κάτι που η φυσική, καθημερινή δραστηριότητα των προγόνων μας δεν μπορούσε να προσφέρει στον ίδιο βαθμό: σας βοηθά να χτίσετε και να διατηρήσετε μυϊκή μάζα καθώς μεγαλώνετε.
Οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες παραμένουν αδύνατοι και ευκίνητοι, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι αποκτούν τη δύναμη ενός ανθρώπου που προπονείται με προοδευτικά αυξανόμενα βάρη για μία δεκαετία. Η σύγχρονη προπόνηση με βάρη αποτελεί, λοιπόν, μια εξέλιξη του φυσικού τρόπου κίνησης του ανθρώπινου σώματος και όχι απλώς ένα αντίγραφό του.
Τι κάνει λάθος το γυμναστήριο
Το πρόβλημα αρχίζει όταν αντικαθιστάτε 75 λεπτά καθημερινής κίνησης με 45 λεπτά άσκησης τρεις φορές την εβδομάδα και στη συνέχεια επιστρέφετε στην καρέκλα σας. Οι ασκήσεις στο γυμναστήριο γίνονται συνήθως σε σταθερές και συμμετρικές συνθήκες. Το πάτωμα είναι επίπεδο. Οι κινήσεις είναι ελεγχόμενες. Τίποτα δεν είναι ιδιαίτερα άβολο ή απρόβλεπτο.
Και αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ακόμη και άνθρωποι που γυμνάζονται συστηματικά μπορεί να τραυματιστούν όταν χρειαστεί να σηκώσουν έναν καναπέ ή να μεταφέρουν ένα αντικείμενο με περίεργο βάρος και σχήμα.
Η λεγόμενη «δύναμη του μπαμπά» (dad strength), δηλαδή η λειτουργική δύναμη που αποκτάτε μέσα από χρόνια μεταφοράς και χειρισμού ασυνήθιστων φορτίων, μπορεί να σας εκπλήξει.
Πώς να γυμνάζεστε με τον τρόπο που «περιμένει» το σώμα σας
Περπατάτε κάθε μέρα, ιδανικά σε ανώμαλο έδαφος. Το περπάτημα προς τα πίσω και μια διαδρομή με ανηφόρες μπορούν επίσης να ενταχθούν στην καθημερινότητά σας. Αυτή είναι η βάση πάνω στην οποία πρέπει να στηρίζεται η προπόνησή σας και όχι κάτι που πρέπει να θεωρείτε υποκατάστατο του γυμναστηρίου.
Κουβαλάτε βαριά αντικείμενα. Οι ασκήσεις farmer’s carry και suitcase carry, καθώς και η μεταφορά ενός φορτωμένου sandbag, μπορούν να σας βοηθήσουν να αναπτύξετε λειτουργική δύναμη. Μπορείτε να προσθέσετε δύο σετ στο τέλος μιας προπόνησής σας.
Σηκώνεστε και κατεβαίνετε από το έδαφος. Βαθιά καθίσματα, step-ups και προβολές είναι κινήσεις που απαιτούν δύναμη, ισορροπία και κινητικότητα. Οι Χάντζα κάνουν τέτοιες κινήσεις συνεχώς. Οι περισσότεροι άνθρωποι, αντίθετα, τις κάνουν σπάνια.
Κρεμιέστε από μονόζυγο. Ένα καθημερινό dead hang μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της λειτουργικότητας των ώμων και της δύναμης της λαβής, στοιχεία που το σώμα σας είναι σχεδιασμένο να χρησιμοποιεί συχνά.
Συνεχίζετε να σηκώνετε βάρη. Τρεις απαιτητικές προπονήσεις την εβδομάδα μπορούν να σας προσφέρουν αυτό που η φυσική δραστηριότητα των προγόνων μας δεν μπορούσε να εξασφαλίσει στον ίδιο βαθμό: συστηματική ανάπτυξη και διατήρηση της μυϊκής δύναμης.
Το γυμναστήριο δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι να το αντιμετωπίζετε ως ολόκληρη τη λύση.
Αν προσθέσετε στην προπόνησή σας την καθημερινή κίνηση που ο σύγχρονος τρόπος ζωής αφαίρεσε από τη ζωή σας, η προπόνηση με βάρη μπορεί να λειτουργήσει ακόμη καλύτερα.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
