Η επαφή με τη φύση δεν προσφέρει μόνο μια ευχάριστη διακοπή από την καθημερινότητα. Μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη λειτουργία του οργανισμού, μειώνοντας τις ορμόνες του στρες και την αρτηριακή πίεση, αλλά και συμβάλλοντας στη βελτίωση της υγείας του εντέρου.
Γι’ αυτό, αν έχετε νιώσει ποτέ πιο ήρεμοι μετά από μια βόλτα στο πάρκο ή στο δάσος, δεν είναι ιδέα σας. Η αντίδραση αυτή έχει βιολογική βάση και συνδέεται με μετρήσιμες αλλαγές στο νευρικό, το ορμονικό και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Μάλιστα, δεν χρειάζεται να περάσετε ώρες κάνοντας πεζοπορία για να αποκομίσετε αυτά τα οφέλη. Η μεγαλύτερη επίδραση μπορεί να παρατηρηθεί μέσα σε μόλις 20 λεπτά. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια σύντομη βόλτα στο πάρκο μερικές φορές την εβδομάδα μπορούν να ωφελήσουν το σώμα και το μυαλό σας.
Ακολουθούν 4 τρόποι με τους οποίους η επαφή με τη φύση μπορεί να βελτιώσει την υγεία σας.
1. Χαλαρώνετε χωρίς να το καταλαβαίνετε
Όταν βλέπετε καταπράσινα δέντρα, μυρίζετε πεύκο και ακούτε το απαλό θρόισμα των φύλλων ή το κελάηδημα των πουλιών, το αυτόνομο νευρικό σας σύστημα, δηλαδή το δίκτυο νεύρων που ελέγχει τις λειτουργίες τις οποίες δεν ρυθμίζετε συνειδητά, αντιδρά αμέσως.
Αυτό μπορεί να συμβεί ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στο πάρκο της γειτονιάς σας.
«Παρατηρούμε αλλαγές στον οργανισμό, όπως πτώση της αρτηριακής πίεσης και μείωση της μεταβλητότητας του καρδιακού ρυθμού, με αποτέλεσμα η καρδιά να χτυπά πιο αργά», εξήγησε στο BBC η Kathy Willis, καθηγήτρια βιοποικιλότητας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 20.000 άτομα, διαπίστωσε ότι όσοι περνούσαν συνολικά τουλάχιστον 120 λεπτά την εβδομάδα σε χώρους πρασίνου είχαν σημαντικά περισσότερες πιθανότητες να δηλώνουν ότι είχαν καλή υγεία και καλύτερη ψυχολογική ευεξία.
Τα στοιχεία για τα οφέλη της επαφής με τη φύση είναι τόσο ισχυρά, ώστε σε ορισμένες περιοχές δοκιμάστηκε η λεγόμενη πράσινη κοινωνική συνταγογράφηση. Πρόκειται για μια πρακτική που φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά στη φύση με στόχο τη βελτίωση της σωματικής και της ψυχικής τους υγείας, με θετικά αποτελέσματα στην ευτυχία και την ευεξία.
2. Οι ορμόνες σας επανέρχονται σε ισορροπία
Στη διαδικασία της χαλάρωσης συμμετέχει και το ορμονικό σύστημα του οργανισμού σας.
Η Willis ανέφερε ότι η παραμονή στη φύση μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης και αδρεναλίνης, των ορμονών που αυξάνονται όταν έχετε στρες ή άγχος.
«Μια μελέτη διαπίστωσε ότι άνθρωποι που παρέμειναν για 3 ημέρες σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου και εισέπνεαν έλαιο χινόκι, δηλαδή ιαπωνικού κυπαρισσιού, παρουσίασαν μεγάλη μείωση της αδρεναλίνης και μεγάλη αύξηση των κυττάρων φυσικών φονέων».
Τα φυσικά κυτταροκτόνα κύτταρα (ΝΚ κύτταρα) είναι κύτταρα που καταπολεμούν τους ιούς στον οργανισμό. Τα επίπεδά τους παρέμεναν αυξημένα στον οργανισμό των συμμετεχόντων ακόμη και δύο εβδομάδες μετά την εισπνοή του αρώματος.
Ουσιαστικά, η φύση «ηρεμεί ό,τι χρειάζεται να ηρεμήσει και ενισχύει ό,τι χρειάζεται να ενισχυθεί», όπως συνόψισε μιλώντας στο BBC η Ming Kuo, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι στο Ουρμπάνα Σαμπέιν.
«Ένα τριήμερο στη φύση έχει τεράστια επίδραση στον μηχανισμό με τον οποίο ο οργανισμός μας καταπολεμά τους ιούς. Ακόμη και έναν μήνα αργότερα, η λειτουργία του μπορεί να παραμένει κατά 24% υψηλότερη από τα αρχικά επίπεδα».
Μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και η συντομότερη παραμονή στη φύση έχει μικρότερα, αλλά εξίσου επίμονα αποτελέσματα.
3. Η όσφρηση έχει μεγάλη δύναμη
Οι μυρωδιές της φύσης μπορούν να σας επηρεάσουν εξίσου έντονα με τις εικόνες και τους ήχους της.
Τα αρώματα των δέντρων και του χώματος είναι γεμάτα οργανικές ενώσεις που απελευθερώνονται από τα φυτά και «όταν τις εισπνέετε, ορισμένα μόρια περνούν στην κυκλοφορία του αίματος».
Η Willis τόνισε ότι το πεύκο αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η μυρωδιά ενός πευκοδάσους μπορεί να σας κάνει να νιώσετε πιο ήρεμοι μέσα σε μόλις 20 δευτερόλεπτα και η επίδραση αυτή διαρκεί περίπου 10 λεπτά.
Μπορεί να πιστεύετε ότι η χαλαρωτική επίδραση της φύσης είναι απλώς ψυχολογική. Ωστόσο, μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι ακόμη και μωρά πολύ μικρής ηλικίας, τα οποία δεν είχαν αναμνήσεις συνδεδεμένες με συγκεκριμένες μυρωδιές, ηρεμούσαν όταν άρωμα πεύκου διαχεόταν στον χώρο όπου βρίσκονταν.
4. Το έντερό σας έρχεται σε επαφή με ωφέλιμα βακτήρια
Εκτός από το μυαλό σας, η φύση μπορεί να ωφελήσει και το μικροβίωμά σας, καθώς το χώμα και τα φυτά είναι γεμάτα ωφέλιμα βακτήρια.
«Είναι τα ίδια είδη ωφέλιμων βακτηρίων που αγοράζουμε σε μορφή προβιοτικών ή ροφημάτων», εξήγησε η Willis.
Η Ming Kuo μελέτησε την επίδρασή τους σε παράγοντες όπως η ευαισθησία στις λοιμώξεις και η ψυχική υγεία. Επισήμανε ότι η εισπνοή ορισμένων από αυτά τα βακτήρια μπορεί να βελτιώσει τη διάθεσή σας, ενώ οι αντιμικροβιακές ουσίες που απελευθερώνουν τα φυτά, γνωστές ως φυτοκτόνα, ενδέχεται να συμβάλλουν στην καταπολέμηση ασθενειών.
Ο Chris van Tulleken, ειδικός στις λοιμώξεις, ανέφερε ότι θεωρεί τη φύση ένα περιβάλλον που θέτει τον οργανισμό σε μια ωφέλιμη δοκιμασία και «γαργαλάει το ανοσοποιητικό σας σύστημα».
Ο ίδιος αφήνει τα παιδιά του να παίζουν με το χώμα στο δάσος, το οποίο στη συνέχεια εισέρχεται στον οργανισμό τους από τη μύτη ή το στόμα.
Φέρτε τη φύση κοντά σας
Φυσικά, δεν μπορούν όλοι να πάνε στο δάσος όποτε το θελήσουν. Τα καλά νέα είναι ότι δεν χρειάζεται.
Σύμφωνα με τη Willis, ακόμη και μικρές πινελιές φύσης μέσα στο σπίτι μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
Όσον αφορά την όραση, έχει διαπιστωθεί ότι λουλούδια όπως τα λευκά ή τα κίτρινα τριαντάφυλλα έχουν τη μεγαλύτερη χαλαρωτική επίδραση στην εγκεφαλική δραστηριότητα.
Για την όσφρηση, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναν διαχυτή με αιθέρια έλαια, όπως το έλαιο λεβάντας, το οποίο μπορεί να σας βοηθήσει να χαλαρώσετε.
Και αν τίποτε από αυτά δεν είναι εφικτό, ακόμη και μια φωτογραφία ενός δάσους μπορεί να βοηθήσει.
Έρευνες δείχνουν ότι το να κοιτάζετε εικόνες της φύσης στον φορητό υπολογιστή σας ή απλώς κάτι πράσινο έξω από το παράθυρο μπορεί να προκαλέσει τις ίδιες χαλαρωτικές αλλαγές στα εγκεφαλικά κύματα και να μειώσει το στρες.
«Ακόμη και η παραμικρή επαφή φαίνεται να βοηθά», κατέληξε η Ming Kuo.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
