Σου ζητούν βοήθεια και λες «ναι». Κάποιος δεν προλαβαίνει και αναλαμβάνεις να τον καλύψεις. Προκύπτει κάτι που δεν είναι ακριβώς δική σου αρμοδιότητα, αλλά σκέφτεσαι «άσ’ το, θα το κάνω εγώ να τελειώνουμε». Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβεις, καταλήγεις να είσαι ο άνθρωπος στον οποίο καταλήγουν σχεδόν τα πάντα.
Το να είσαι πρόθυμος/η, αξιόπιστος/η και διαθέσιμος/η στη δουλειά είναι προφανώς θετικό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν το «μπορώ να βοηθήσω» μετατρέπεται σε «θα το αναλάβω εγώ». Γιατί τότε υπάρχει ο κίνδυνος να φορτωθείς περισσότερα απ’ όσα πραγματικά σου αναλογούν και, ακόμα χειρότερα, να συνηθίσουν όλοι γύρω σου ότι αυτό είναι το φυσιολογικό.
Η αξιοπιστία μπορεί εύκολα να γίνει… μόνιμη διαθεσιμότητα
Στην αρχή πιθανότατα νιώθεις καλά. Οι συνάδελφοι ξέρουν ότι μπορούν να βασιστούν πάνω σου, ο προϊστάμενός σου σε εμπιστεύεται και εσύ έχεις την ικανοποίηση ότι τα καταφέρνεις ακόμα και όταν οι απαιτήσεις αυξάνονται.
Μόνο που κάθε φορά που λες «ναι» χωρίς να εξετάζεις αν πραγματικά έχεις χρόνο, δημιουργείς σιγά σιγά μια προσδοκία. Αν είσαι πάντα εκείνος που θα μείνει λίγο παραπάνω, θα αναλάβει κάτι επιπλέον ή θα βγάλει κάποιον άλλο από τη δύσκολη θέση, σύντομα αυτό μπορεί να πάψει να αντιμετωπίζεται ως έξτρα προσπάθεια και να θεωρείται απλώς δεδομένο.
Το να κάνεις περισσότερα δεν σημαίνει πάντα ότι φαίνεσαι περισσότερο
Υπάρχει και μια άλλη παγίδα. Όταν η ημέρα σου γεμίζει με μικρές υποχρεώσεις, εξυπηρετήσεις και δουλειές που προέκυψαν στην πορεία, μπορεί να σου μένει λιγότερος χρόνος και ενέργεια για εκείνα που έχουν πραγματική σημασία για τον δικό σου ρόλο.
Κι έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο. Δουλεύεις περισσότερο, αλλά δεν επενδύεις απαραίτητα περισσότερο στη δική σου εξέλιξη. Το να είσαι συνεχώς απασχολημένος δεν είναι το ίδιο με το να είσαι παραγωγικός, ούτε με το να κάνεις δουλειά που αναδεικνύει πραγματικά τις ικανότητές σου.
Και κάπου εκεί εμφανίζεται η εξάντληση
Όταν η λίστα δεν τελειώνει ποτέ και αισθάνεσαι ότι όλοι χρειάζονται κάτι από εσένα, η πίεση συσσωρεύεται. Μπορεί να αρχίσεις να δουλεύεις περισσότερες ώρες, να δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς ή να εκνευρίζεσαι με αιτήματα στα οποία μέχρι χθες απαντούσες χωρίς δεύτερη σκέψη.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι βοηθάς. Είναι ότι η συνεχής υπερφόρτωση μπορεί να μετατρέψει μια καλή επαγγελματική συμπεριφορά σε καθημερινότητα που δύσκολα διατηρείται μακροπρόθεσμα.
Το «όχι» δεν σε κάνει κακό συνάδελφο
Το να βάζεις όρια δεν σημαίνει ότι από αύριο πρέπει να αρνείσαι τα πάντα. Σημαίνει ότι πριν απαντήσεις αυτόματα «ναι», μπορείς να κάνεις μια μικρή παύση και να αναρωτηθείς: Έχω πραγματικά χρόνο; Είναι δική μου ευθύνη; Τι από όσα ήδη έχω αναλάβει θα μείνει πίσω αν δεχτώ;
Μερικές φορές μάλιστα δεν χρειάζεται καν να πεις ένα απόλυτο «όχι». Ένα «μπορώ να το αναλάβω, αλλά τότε θα πρέπει να μεταφερθεί αυτό που κάνω τώρα» βάζει την πραγματική εικόνα στο τραπέζι και αφήνει την προτεραιοποίηση εκεί όπου πρέπει να βρίσκεται.
Μάθε να ξεχωρίζεις τη συνεργασία από το να τα «σηκώνεις» όλα
Σε μια ομάδα είναι φυσιολογικό να βοηθά ο ένας τον άλλο. Άλλο όμως η συνεργασία και άλλο να γίνεσαι μόνιμα το άτομο που καλύπτει κάθε κενό.
Παρατήρησε αν οι έξτρα υποχρεώσεις μοιράζονται ή αν καταλήγουν συστηματικά σε εσένα. Αν βοηθάς τους άλλους αλλά σπάνια ζητάς βοήθεια όταν τη χρειάζεσαι. Αν αισθάνεσαι ενοχές και μόνο στην ιδέα ότι θα αρνηθείς κάτι. Αυτά μπορεί να είναι σημάδια ότι η ισορροπία έχει αρχίσει να χάνεται.
Δεν χρειάζεται να αποδεικνύεις την αξία σου κάνοντας τα πάντα
Το να είσαι καλός/ή στη δουλειά σου δεν μετριέται από το πόσα πράγματα μπορείς να χωρέσεις σε μία ημέρα ούτε από το πόσες φορές θα σώσεις την κατάσταση για κάποιον άλλο.
Η πραγματική επαγγελματική αξιοπιστία περιλαμβάνει και το να γνωρίζεις τις προτεραιότητές σου, να επικοινωνείς όταν ο φόρτος σου έχει φτάσει στα όριά του και να προστατεύεις τον χρόνο που χρειάζεσαι για να κάνεις καλά τη δική σου δουλειά.
Γιατί το να μπορούν όλοι να βασίζονται πάνω σου είναι πράγματι προσόν. Το να πιστεύουν όμως ότι μπορούν να σου φορτώνουν τα πάντα, είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
