Η ελληνική αγορά περνά πλέον σε μια διαφορετική και σαφώς πιο δύσκολη φάση όσον αφορά τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Η εποχή των θεαματικών μειώσεων των κόκκινων δανείων μέσω της μαζικής μεταφοράς τους εκτός τραπεζικών ισολογισμών έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί, δίνοντας τη θέση της στη μακροχρόνια διαχείριση του σκληρού πυρήνα των οφειλών που παραμένουν σε καθυστέρηση.
Σε αυτό το περιβάλλον, όπου ο πληθωρισμός και η γεωπολιτική αβεβαιότητα πιέζουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη, προχωρά σε παρέμβαση με τη δημιουργία ενός νέου θεσμικού πλαισίου που θέτει αυστηρότερους κανόνες, ενισχύει τη διαφάνεια και εισάγει αυξημένη λογοδοσία για τους πιστωτές και τις εταιρείες διαχείρισης.
Light Εξωδικαστικός Μηχανismus και πλαφόν στις προκαταβολές
Κεντρικός πυλώνας της νέας ρύθμισης είναι η εισαγωγή ενός «light» Εξωδικαστικού Μηχανισμού για τις διμερείς ρυθμίσεις οφειλών, ο οποίος θα λειτουργεί ανεξάρτητα από την υφιστάμενη πλατφόρμα. Η διαδικασία τυποποιείται με σαφείς προθεσμίες: ο οφειλέτης θα υποβάλλει πλήρη φάκελο στον πιστωτή ή τον servicer, ο οποίος υποχρεούται εντός τριών μηνών να καταθέσει βιώσιμη πρόταση ρύθμισης ή αιτιολογημένη απόρριψη. Ο δανειολήπτης θα διαθέτει στη συνέχεια έναν μήνα για να ανταποκριθεί, ενώ η συνολική διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο εντός έξι μηνών. Παράλληλα, θεσπίζεται πλαφόν 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για την επίτευξη διμερούς συμφωνίας, ενώ σε περιπτώσεις ιδιαίτερης κοινωνικής ή οικονομικής δυσχέρειας το ποσοστό αυτό μπορεί να διαμορφώνεται χαμηλότερα. Οι προτάσεις ρύθμισης οφείλουν να είναι τεκμηριωμένες, να λαμβάνουν υπόψη τα πραγματικά εισοδηματικά και περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη και, όπου είναι εφικτό, να περιλαμβάνουν δύο εναλλακτικές επιλογές.
Φρένο στα πανωτόκια και προστασία των συνεπών δανειοληπτών
Παράλληλα, διευρύνεται η προστασία από τη διόγκωση των οφειλών λόγω πανωτοκίων. Η σχετική κάλυψη επεκτείνεται σε όλους τους δανειολήπτες με οφειλές σε καθυστέρηση άνω των 90 ημερών, ανεξαρτήτως ύψους ή είδους δανείου και χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης. Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης υποχρεούνται να αναπροσαρμόσουν τις απαιτήσεις τους, καθώς το συνολικό χρέος δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου.
Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για την προστασία των ενεργών ρυθμίσεων. Όσο ο οφειλέτης είναι συνεπής, απαγορεύεται στον πιστωτή να προχωρήσει σε καταγγελία, έκδοση διαταγής πληρωμής, κατάσχεση ή πλειστηριασμό. Η παραβίαση των κανόνων αυτών επιφέρει ακυρότητα των σχετικών πράξεων, πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις υπέρ του δανειολήπτη, πεντάμηνη παράταση της ρύθμισης χωρίς επιβάρυνση, καθώς και διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Δικαίωμα στην ενημέρωση και αναστολή τοκοφορίας
Επιπλέον, θεσπίζεται το δικαίωμα του οφειλέτη σε πλήρη και αναλυτική ενημέρωση για την οφειλή του (συμβάσεις, ιστορικό καταβολών, αναλυτική ανάλυση κεφαλαίου, τόκων και επιτοκίων). Εάν τα στοιχεία δεν παρασχεθούν εντός 45 ημερών, αναστέλλεται η τοκοφορία του δανείου μέχρι την πλήρη χορήγησή τους.
Αυστηρότεροι κανόνες για πλειστηριασμούς, εποπτεία servicers και ευάλωτους
Στο πεδίο των πλειστηριασμών, καθίσταται υποχρεωτική η υποβολή κατάλληλης και βιώσιμης πρότασης ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τη διενέργειά τους. Παράλληλα, αυστηροποιείται η εποπτική παρακολούθηση των servicers μέσω της υποβολής ετήσιου στρατηγικού σχεδίου στην Τράπεζα της Ελλάδος και της διενέργειας ανεξάρτητου διαχειριστικού ελέγχου στις τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής».
Τέλος, διευρύνεται ο ορισμός των ευάλωτων οφειλετών, περιλαμβάνοντας πλέον, βάσει εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
