Ένα μοντέλο αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου γίνεται όλο και περισσότερο ορατό στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας και των αστικών κέντρων μέσα από χώρους και διαδρομές που συνδυάζουν περίπατο, άθληση, πολιτισμό, αναψυχή και κατανάλωση. Η έξοδος δεν συνδέεται πλέον αποκλειστικά με ένα τραπέζι, ένα καφέ ή μια αγορά, αλλά όλο και συχνότερα μπορεί να ξεκινά από μια διαδρομή. Περπάτημα, άθληση, επίσκεψη σε έναν ανοιχτό ή πολιτιστικό χώρο, δραστηριότητες για τα παιδιά και τους γονείς.
Μέσα σε αυτή τη διαδρομή, η κατανάλωση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοντέλο εξόδου, στο οποίο συνυπάρχουν αναψυχή, πολιτισμός, άθληση, εστίαση και λιανεμπόριο. Δημόσιοι χώροι, πάρκα, πολιτιστικοί προορισμοί αλλά και νέες αστικές αναπτύξεις συγκεντρώνουν επισκέπτες δημιουργώντας κίνηση, η οποία στη συνέχεια μπορεί να διοχετευθεί στην τοπική αγορά.
Την αυξανόμενη σημασία της εμπειρίας στις επιλογές των καταναλωτών καταγράφουν και έρευνες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας, όπως η πανευρωπαϊκή έρευνα της Mastercard για το 2025, στην οποία συμμετείχε και η Ελλάδα.
Σε δείγμα άνω των 15.000 καταναλωτών σε 20 ευρωπαϊκές χώρες, το 80% δήλωσε ενδιαφέρον για περισσότερες υπαίθριες εμπειρίες, το 79% για εμπειρίες που σχετίζονται με το φαγητό και το 73% για εκθέσεις τέχνης και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Τα ευρήματα αποτυπώνουν τη συνύπαρξη αναψυχής, πολιτισμού και εστίασης στις επιλογές ελεύθερου χρόνου. Ιδιαίτερη θέση σε αυτό το μοντέλο εξόδου καταλαμβάνει και ο πολιτισμός. Μια έκθεση, μια συναυλία, μια παράσταση ή μια επίσκεψη σε έναν πολιτιστικό χώρο μπορούν να αποτελούν μέρος της ίδιας διαδρομής με τον περίπατο, την αναψυχή, το φαγητό ή τις αγορές. Πολιτισμός, ελεύθερος χρόνος και οικονομική δραστηριότητα συναντώνται, όλο και συχνότερα, κατά την ίδια έξοδο.
Αναψυχή, πολιτισμός και εστίαση
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα αυτής της συνύπαρξης διαφορετικών χρήσεων είναι το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ). Από την πλήρη λειτουργία του το 2017 και μετά, έχει ξεπεράσει πλέον τις 30 εκατομμύρια επισκέψεις. Το βασικό χαρακτηριστικό του είναι ότι πολλές δράσεις είναι δωρεάν, ενώ ο χώρος χρησιμοποιείται καθημερινά για περπάτημα, άθληση, ποδήλατο ή απλή παραμονή. Ταυτόχρονα, η παρουσία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος εντάσσει τον πολιτισμό στην καθημερινή χρήση του χώρου, ενώ συναυλίες, εκθέσεις, προβολές και άλλες εκδηλώσεις διευρύνουν τις επιλογές του επισκέπτη. Η παρουσία χώρων εστίασης και αναψυχής, εντός του συγκροτήματος, δείχνει παράλληλα πώς η ελεύθερη χρήση, ο πολιτισμός και η κατανάλωση μπορούν να συνυπάρχουν και να λειτουργούν συμπληρωματικά.
Χώροι με μακρά ιστορία, όπως το Πεδίον του Άρεως, έχουν επανέλθει επίσης στη χρήση με μεγαλύτερη ένταση. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους δημόσιους χώρους πρασίνου της πόλης, με έκταση περίπου 27 εκταρίων, ο οποίος προσελκύει εκ νέου επισκέπτες μετά και τις παρεμβάσεις αναβάθμισης της προηγούμενης δεκαετίας. Η χρήση του παραμένει απλή και χαμηλού κόστους. Περπάτημα, συνάντηση, παραμονή. Εκδηλώσεις και πολιτιστικές δράσεις – που φιλοξενούνται κατά περιόδους – προσθέτουν μία ακόμη διάσταση, ενώ η ύπαρξη καφέ και σημείων εστίασης, εντός ή πέριξ του πάρκου, συνδέει την επισκεψιμότητα με την οικονομική δραστηριότητα της ευρύτερης περιοχής.
Αντίστοιχη εικόνα συναντάται στον Εθνικό Κήπο και στο Ζάππειο. Στην καρδιά της Αθήνας, οι χώροι αυτοί εξακολουθούν να αποτελούν προορισμό για οικογένειες, περιπατητές και επισκέπτες που αναζητούν έναν ανοιχτό χώρο χωρίς απαραίτητα να χρειάζεται να καταναλώσουν. Η θέση τους, ωστόσο, ανάμεσα στο Σύνταγμα, το Παγκράτι και το ιστορικό κέντρο επιτρέπει η βόλτα να συνδυαστεί εύκολα με μια έκθεση ή μια πολιτιστική εκδήλωση, αλλά και με καφέ, φαγητό ή αγορές. Η δωρεάν εμπειρία, ο πολιτισμός και η οικονομική δραστηριότητα μπορούν έτσι να αποτελέσουν διαφορετικά στάδια της ίδιας εξόδου.
Χαρακτηριστικός είναι και ο άξονας της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, του Φιλοπάππου και του Θησείου. Πρόκειται για μια από τις πλέον αναγνωρίσιμες διαδρομές περιπάτου της Αθήνας, όπου η ίδια η διαδρομή αποτελεί ταυτόχρονα πολιτιστική εμπειρία. Η Ακρόπολη, το Μουσείο Ακρόπολης, οι αρχαιολογικοί χώροι και το ιστορικό τοπίο δημιουργούν έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς άξονες της πρωτεύουσας. Το περπάτημα, η ανάβαση στον Φιλοπάππου ή η απλή παραμονή στους δημόσιους χώρους μπορούν να αποτελέσουν από μόνα τους την έξοδο. Ταυτόχρονα, η γειτνίαση με το Κουκάκι, το Θησείο και το Μοναστηράκι δημιουργεί φυσική συνέχεια προς την εστίαση, το λιανεμπόριο και την ψυχαγωγία.
Διαδρομές με πολλαπλές επιλογές στο παραλιακό «μέτωπο»
Στη νότια πλευρά της πόλης, η Μαρίνα του Φλοίσβου συνεχίζει να συγκεντρώνει μεγάλη επισκεψιμότητα, αποτελώντας μέρος της ευρύτερης ζώνης της Αθηναϊκής Ριβιέρας. Αν και παραδοσιακά συνδέεται με την εστίαση και τις υπηρεσίες αναψυχής, η εμπειρία έχει διευρυνθεί. Πολλοί επισκέπτες συνδυάζουν τον περίπατο δίπλα στη θάλασσα με μια στάση για καφέ ή φαγητό, ενώ άλλοι επιλέγουν απλώς τη διαδρομή.
Η ίδια λογική συναντάται κατά μήκος του παραλιακού μετώπου από το Παλαιό Φάληρο και το Έδεμ προς τον Άλιμο. Πεζοί, δρομείς, ποδηλάτες και οικογένειες χρησιμοποιούν τη διαδρομή για άθληση ή αναψυχή, χωρίς η κατανάλωση να αποτελεί προϋπόθεση. Καφέ, χώροι εστίασης και άλλες δραστηριότητες βρίσκονται κατά μήκος ή κοντά στη διαδρομή και μπορούν να αποτελέσουν την επόμενη στάση. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός μοντέλου στο οποίο η έξοδος δεν περιορίζεται σε έναν μόνο προορισμό, αλλά μπορεί να αναπτύσσεται ως διαδρομή.
Σε αυτό το περιβάλλον εντάσσονται και νεότερες αναπτύξεις, οι οποίες υιοθετούν εξαρχής αυτή τη συνδυαστική λογική. Το Experience Park, που άνοιξε τον Δεκέμβριο του 2021 ως το πρώτο επισκέψιμο τμήμα της ευρύτερης ανάπτυξης του Ellinikon Park, το οποίο στην ολοκλήρωσή του θα αποτελεί το μεγαλύτερο παράκτιο πάρκο στην Ευρώπη, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Με έκταση περίπου 70 στρεμμάτων και ελεύθερη είσοδο, η χρήση του περιλαμβάνει από απλή βόλτα και άθληση μέχρι παιδικές δραστηριότητες, ενώ φιλοξενεί και οργανωμένες δράσεις, συναυλίες και θεματικές εκδηλώσεις. Η εμπειρία διαμορφώνεται σε πολλαπλά επίπεδα, δίνοντας τη δυνατότητα στον επισκέπτη να επιλέξει αν και πώς θα συνδυάσει το χρόνο του με κατανάλωση εντός ή εκτός της περιοχής.
Στην ίδια περιοχή, το Ellinikon Experience Centre λειτουργεί ως εκθεσιακός και ενημερωτικός χώρος, περίπου 1.800 τετραγωνικών μέτρων, με περισσότερες από 20 διαδραστικές εγκαταστάσεις. Η είσοδος είναι δωρεάν και ο ρόλος του είναι συμπληρωματικός, λειτουργώντας ως εισαγωγή στο συνολικό έργο. Η κύρια δυναμική της περιοχής εξακολουθεί να προκύπτει από τη χρήση των ανοιχτών χώρων, οι οποίοι μπορούν να συνδυαστούν με άλλες δραστηριότητες. Τη στροφή προς προορισμούς που συνδυάζουν την κατανάλωση με την εμπειρία περιγράφει και ο διευθύνων σύμβουλος της LAMDA Development, Οδυσσέας Αθανασίου. Με τη μεγάλη ανάπλαση του Ελληνικού, τα Εμπορικά Κέντρα, τις Μαρίνες δημιουργούμε εμπειρίες και χτίζουμε ένα καλύτερο και πιο βιώσιμο μέλλον για όλους μας, αναφέρει στην ιστοσελίδα της εταιρείας. Σε συνέντευξή του στο Forbes Greece εξηγεί ακόμη ότι οι εμπορικοί προορισμοί του Ελληνικού δεν έρχονται απλώς να προστεθούν στην αγορά, έρχονται να την επαναπροσδιορίσουν, κάνοντας λόγο για μια νέα γενιά προορισμών retail και εμπειριών που θα αποτελούν μέρος της πόλης. Αναφερόμενος ειδικότερα στο The Ellinikon Mall, σημειώνει ότι σχεδιάζεται με ένα μοντέλο που θα συνδυάζει «αγορές, ψυχαγωγία, ευεξία και τεχνολογία σε ένα ενιαίο ανοιχτό οικοσύστημα», με στόχο ο επισκέπτης να έχει μια πολυδιάστατη εμπειρία και ο χώρος να εξελιχθεί σε νέο σημείο συνάντησης.
Η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται μόνο σε οργανωμένους ή μεγάλους χώρους. Στο κέντρο της πόλης και στο εμπορικό τρίγωνο, η παρουσία επισκεπτών δεν συνδέεται αποκλειστικά με αγορές αλλά και με το περπάτημα και την περιήγηση. Η ενίσχυση των πεζοδρομήσεων και η αυξημένη τουριστική ροή έχουν μετατρέψει την περιοχή και σε σημείο περιπάτου, ο οποίος συχνά καταλήγει ή ξεκινά σε κάποιο κατάστημα εστίασης, καφέ, πολιτιστικό χώρο ή σημείο ιστορικού ενδιαφέροντος.
Μοντέλο συνύπαρξης αγοράς, γαστρονομίας, δημιουργίας, πολιτισμού και εκπαίδευσης
Μια νεότερη εκδοχή αυτής της συνύπαρξης εμφανίζεται πλέον στην καρδιά της Αθήνας, με την ανανεωμένη Στοά Αρσακείου. Το μοντέλο εδώ είναι διαφορετικό από εκείνο ενός πάρκου ή ενός μεγάλου ανοιχτού χώρου. Μετά την εκτεταμένη αποκατάσταση και επανάχρησή της, η Στοά άνοιξε πιλοτικά για το κοινό στα τέλη Ιουλίου, με ένα μοντέλο που οργανώνεται γύρω από τη γαστρονομία, την αγορά, τη δημιουργία, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση, προσελκύοντας ήδη το ενδιαφέρον του κοινού.
Στο συγκρότημα συνυπάρχουν εμπορικές χρήσεις, χώροι πολιτισμού και εκπαίδευσης, ενώ προβλέπονται δράσεις και εκδηλώσεις και στο αίθριο. Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Πάνος Τριανταφυλλόπουλος, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Legendary Food, της εταιρείας που ανέλαβε την ανάπλαση και αξιοποίηση της Στοάς Αρσακείου, η νέα Στοά Αρσακείου δεν είναι απλώς μια αγορά ή ένας ακόμη χώρος εστίασης, είναι ένας τόπος εμπειριών. Όπως επισημαίνει η νέα ταυτότητα της Στοάς Αρσακείου αναπτύσσεται γύρω από τους ακόλουθους πέντε βασικούς πυλώνες: τη γαστρονομία, την αγορά, τη δημιουργία, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση. Η γαστρονομία και η αγορά συνυπάρχουν με την ανάδειξη Ελλήνων δημιουργών και παραγωγών, ενώ ιδιαίτερη θέση έχουν ο πολιτισμός, με εκδηλώσεις, μουσική, παραστάσεις και βιωματικές δράσεις, και η εκπαίδευση, μέσα από εργαστήρια και άλλες εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες. Η λογική των πέντε πυλώνων αποτυπώνει το στόχο η Στοά να λειτουργεί όχι αποκλειστικά ως χώρος εστίασης ή εμπορίου, αλλά ως ένας προορισμός στον οποίο διαφορετικές δραστηριότητες και εμπειρίες συνυπάρχουν.
Το κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των περιπτώσεων είναι η διαμόρφωση ενός πιο ευέλικτου μοντέλου εξόδου. Τα παραδείγματα αυτά αποτυπώνουν ένα μοντέλο στο οποίο η βόλτα, ο πολιτισμός, η άθληση, το φαγητό και οι αγορές μπορούν να αποτελούν διαφορετικά στάδια της ίδιας εξόδου. Η κατανάλωση δεν αποτελεί απαραίτητα το σημείο εκκίνησης, αλλά μπορεί να εντάσσεται σε μια πιο ανοιχτή και λιγότερο προδιαγεγραμμένη διαδρομή.
Για την εστίαση και το λιανεμπόριο, η ανάπτυξη τέτοιων χώρων και διαδρομών δημιουργεί ένα διαφορετικό περιβάλλον. Η προσέλκυση του καταναλωτή δεν βασίζεται μόνο στον ίδιο τον εμπορικό προορισμό, αλλά και στις ροές επισκεπτών που δημιουργούν οι ανοιχτοί χώροι, οι πολιτιστικές δραστηριότητες, η άθληση και η αναψυχή. Επιχειρήσεις που βρίσκονται κοντά ή συνδέονται λειτουργικά με τέτοιους χώρους μπορούν να επωφελούνται από μια επισκεψιμότητα η οποία δεν ξεκίνησε απαραίτητα με σκοπό την κατανάλωση.
Από το ΚΠΙΣΝ και το παραλιακό μέτωπο έως το Experience Park και τη Στοά Αρσακείου, διαφορετικοί χώροι της Αθήνας συγκλίνουν έτσι σε ένα κοινό χαρακτηριστικό. Προσφέρουν περισσότερους από έναν λόγους επίσκεψης. Περίπατος, άθληση, πολιτισμός, αναψυχή, εστίαση και λιανεμπόριο μπορούν να συναντώνται στην ίδια διαδρομή, δημιουργώντας παράλληλα νέες ροές επισκεπτών μέσα στην πόλη.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
