Η πρώτη εξωσωματική φέρνει συχνά στο προσκήνιο ένα βασικό ερώτημα: «Γιατί προτείνεται αυτή η θεραπεία στη δική μας περίπτωση;». Το πρώτο ραντεβού είναι η ευκαιρία να συζητήσετε με τον γιατρό τι δείχνουν οι εξετάσεις που έχετε ήδη κάνει, ποιες επιλογές έχετε και τι χρειάζεται ακόμη να γνωρίζετε πριν αποφασίσετε πώς θα προχωρήσετε.
Στην ίδια συζήτηση έχουν θέση και οι πρακτικές σας απορίες. Πόσο συχνά θα χρειάζεται να πηγαίνετε για παρακολούθηση; Πότε θα ξέρετε αν χρειάζεται να πάρετε άδεια από την εργασία σας; Πώς αποφασίζεται η ημέρα της εμβρυομεταφοράς; Οι επτά ερωτήσεις που ακολουθούν θα σας βοηθήσουν να οργανώσετε την πρώτη επίσκεψη γύρω από όσα έχουν σημασία για εσάς και να φύγετε γνωρίζοντας ποιο είναι το επόμενο βήμα.
1. Τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα για τη δυσκολία σύλληψης;
Πριν συζητήσετε τις επιλογές θεραπείας, ζητήστε από τον γιατρό να σας εξηγήσει τι έχει δείξει ο έλεγχος μέχρι σήμερα. Χρήσιμο είναι να αναφέρετε πόσο καιρό προσπαθείτε για εγκυμοσύνη, αν έχει υπάρξει προηγούμενη κύηση και αν κάποιος από τους δυο σας έχει κάνει εξετάσεις ή έχει ακολουθήσει κάποια θεραπεία στο παρελθόν.
Στη συζήτηση για τις πιθανές αιτίες γυναικείας υπογονιμότητας, μπορείτε να ρωτήσετε τι γνωρίζετε ήδη για την ωορρηξία και τη βατότητα των σαλπίγγων. Αν υπάρχει σπερμοδιάγραμμα, ζητήστε από τον γιατρό να σας εξηγήσει και τα δικά του ευρήματα, ώστε να έχετε μια συνολική εικόνα για τη γονιμότητα και των δύο συντρόφων.
Μια ερώτηση που βοηθά να γίνει η συζήτηση πιο συγκεκριμένη είναι η εξής: «Με βάση όσα ξέρουμε για εμάς τους δύο, υπάρχει κάποια πιθανή εξήγηση για τη δυσκολία σύλληψης; Τι μένει ακόμη να διευκρινίσουμε;»
2. Γιατί να εξετάσουμε την εξωσωματική στη δική μας περίπτωση;
Αν ο γιατρός σάς προτείνει εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF), ζητήστε του να σας εξηγήσει ποια στοιχεία από το ιστορικό και τις εξετάσεις σας τον οδήγησαν σε αυτή την πρόταση. Μπορείτε, για παράδειγμα, να ρωτήσετε τι ρόλο παίζουν η ηλικία, το διάστημα που προσπαθείτε για εγκυμοσύνη ή το αποτέλεσμα μιας προηγούμενης θεραπείας. Έτσι θα καταλάβετε καλύτερα γιατί συζητάτε την εξωσωματική στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
Αξίζει επίσης να συζητήσετε ποιες άλλες επιλογές έχετε. Ένα πρακτικό ερώτημα είναι «Αν συνεχίσουμε για λίγο ακόμη τις προσπάθειες ή δοκιμάσουμε άλλη θεραπεία, πότε θα είχε νόημα να επανεκτιμήσουμε την απόφασή μας;». Η απάντηση σας βοηθά να σταθμίσετε τι μπορείτε να περιμένετε από κάθε επιλογή και πόσο χρόνο έχετε για να αποφασίσετε.
3. Ποιες εξετάσεις να φέρω και ποιες μπορεί να χρειαστούν ακόμη;
Αν έχετε ήδη κάνει έλεγχο γονιμότητας, συγκεντρώστε τα αποτελέσματα που έχετε στη διάθεσή σας, μαζί με την ημερομηνία κάθε εξέτασης. Μπορεί να έχετε ορμονικές εξετάσεις, εκθέσεις υπερηχογραφημάτων, σαλπιγγογραφία ή σπερμοδιάγραμμα. Αν έχετε ακολουθήσει κάποια θεραπεία στο παρελθόν, πάρτε μαζί και τη σχετική γνωμάτευση, ώστε να συζητήσετε με τον γιατρό τι δοκιμάσατε και ποιο ήταν το αποτέλεσμα.
Καθώς διαβάζετε για τις εξετάσεις πριν από την εξωσωματική, ίσως αναρωτηθείτε αν χρειάζεται να τις προγραμματίσετε όλες πριν από την πρώτη επίσκεψη. Όταν κλείσετε το ραντεβού, ρωτήστε το ιατρείο αν χρειάζεται να έχετε μαζί σας κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Στη συνάντηση, ο γιατρός μπορεί να σας εξηγήσει ποιες από τις εξετάσεις που έχετε ήδη κάνει παραμένουν χρήσιμες και αν χρειάζεται να επαναλάβετε ή να συμπληρώσετε κάποια. Για κάθε νέα εξέταση, αξίζει να ρωτήσετε «Τι θέλουμε να μάθουμε από αυτήν και πώς θα επηρεάσει το επόμενο βήμα;»
4. Πώς θα οργανώσω την καθημερινότητά μου στη διάρκεια του κύκλου;
Αν χρειάζεται να ζητήσετε άδεια από την εργασία σας, να αλλάξετε βάρδια ή να οργανώσετε μια μετακίνηση, πείτε το στον γιατρό από το πρώτο ραντεβού. Καθώς συζητάτε τα στάδια της εξωσωματικής γονιμοποίησης, ζητήστε να σας εξηγήσει ποια ραντεβού μπορείτε να προγραμματίσετε από νωρίς και για ποια θα ξέρετε την ημερομηνία όσο προχωρά η παρακολούθηση.
Για τις επισκέψεις παρακολούθησης, ρωτήστε ποιες ώρες γίνονται συνήθως οι υπέρηχοι και πόσο χρόνο να υπολογίζετε για κάθε επίσκεψη. Για την ωοληψία ειδικότερα, μια χρήσιμη ερώτηση είναι «Πότε θα γνωρίζω την ημερομηνία, ώστε να κανονίσω την άδειά μου;». Συζητήστε επίσης αν θα χρειαστεί να σας συνοδεύσει κάποιος στην επιστροφή και πότε μπορείτε να επιστρέψετε στη δουλειά, ιδιαίτερα αν η εργασία σας απαιτεί ορθοστασία ή σωματική προσπάθεια.
5. Πώς αποφασίζεται πότε θα γίνει η εμβρυομεταφορά;
Στο πρώτο ραντεβού μπορείτε να ρωτήσετε αν ο γιατρός σχεδιάζει την εμβρυομεταφορά στον ίδιο κύκλο με την ωοληψία ή αν συζητά το ενδεχόμενο να καταψυχθούν τα έμβρυα και η μεταφορά να γίνει σε επόμενο κύκλο. Αν ο σχεδιασμός παραμένει ανοιχτός, ζητήστε να σας εξηγήσει ποια στοιχεία περιμένει από την παρακολούθηση και την εξέλιξη των εμβρύων για να σας προτείνει πότε να προχωρήσετε.
Για την επιλογή της ημέρας έχει σημασία ο συγχρονισμός ανάμεσα στο στάδιο ανάπτυξης του εμβρύου και στην προετοιμασία του ενδομητρίου. Ο όρος παράθυρο εμφύτευσης περιγράφει το χρονικό διάστημα κατά το οποίο το ενδομήτριο είναι δεκτικό στην εμφύτευση. Για τον δικό σας προγραμματισμό, αξίζει να ρωτήσετε «Πότε θα ξέρουμε αν η εμβρυομεταφορά μπορεί να γίνει σε αυτόν τον κύκλο και πότε θα μπορέσουμε να ορίσουμε την ημέρα;»
6. Αν μένω στο εξωτερικό, τι χρειάζεται να οργανώσω πριν έρθω στην Ελλάδα;
Αν ζείτε στο εξωτερικό και εξετάζετε την εξωσωματική γονιμοποίηση στην Ελλάδα, ζητήστε από την κλινική να σας εξηγήσει ποια μέρη της προετοιμασίας μπορούν να γίνουν στον τόπο κατοικίας σας. Ρωτήστε αν η πρώτη συζήτηση μπορεί να γίνει διαδικτυακά, ποιες εξετάσεις μπορείτε να στείλετε εκ των προτέρων και αν χρειάζεται μετάφραση για κάποια γνωμάτευση.
Πριν κλείσετε εισιτήρια, θέστε ένα συγκεκριμένο ερώτημα: «Για ποια ραντεβού χρειάζεται να βρίσκομαι στην Ελλάδα και πόση ευελιξία να αφήσω στην ημερομηνία επιστροφής;» Αν μέρος της παρακολούθησης μπορεί να γίνει στη χώρα όπου μένετε, διευκρινίστε ποιος θα στέλνει τα αποτελέσματα στην κλινική και ποιος θα σας ενημερώσει πότε να ταξιδέψετε. Έτσι θα ξέρετε ποιες κρατήσεις μπορείτε να κάνετε από νωρίς και ποιες ημερομηνίες θα οριστικοποιηθούν στην πορεία.
7. Με ποιο πλάνο θέλω να φύγω από το πρώτο ραντεβού;
Πριν ολοκληρωθεί το ραντεβού, αφιερώστε λίγα λεπτά για να σημειώσετε τι συμφωνήσατε με τον γιατρό. Το επόμενο βήμα μπορεί να είναι μια εξέταση, μια δεύτερη συνάντηση για να συζητήσετε τις επιλογές σας ή, αν έχετε αποφασίσει να προχωρήσετε, ο προγραμματισμός της θεραπείας.
Τρεις σύντομες ερωτήσεις θα σας βοηθήσουν να ξέρετε τι να κάνετε μετά την επίσκεψη:
- Τι χρειάζεται να κάνω πρώτα και πότε;
- Πότε θα συζητήσουμε τα αποτελέσματα και πώς θα αποφασίσουμε το επόμενο βήμα;
- Με ποιον μπορώ να επικοινωνήσω αν έχω κάποια απορία στο μεταξύ;
Αν σκέφτεστε την πρώτη εξωσωματική, μπορείτε να συζητήσετε το ιστορικό, τις προτεραιότητες και τις απορίες σας με τον γυναικολόγο Αθήνα Παναγιώτη Καλιαντζή.
Συχνές ερωτήσεις για την πρώτη εξωσωματική
Χρειάζεται να πάμε και οι δύο στο πρώτο ραντεβού;
Αν μπορείτε να πάτε μαζί, θα έχετε την ευκαιρία να συζητήσετε το ιστορικό και των δύο, να θέσετε ο καθένας τις ερωτήσεις του και να ακούσετε μαζί τις επιλογές που προτείνει ο γιατρός. Αν ο ένας από τους δύο δυσκολεύεται να παρευρεθεί, ρωτήστε το ιατρείο αν μπορεί να συμμετάσχει εξ αποστάσεως ή αν αρκεί για την πρώτη συζήτηση να έχετε μαζί σας τις εξετάσεις του.
Έχει σημασία σε ποια ημέρα του κύκλου θα κλείσω το πρώτο ραντεβού;
Εξαρτάται από το τι έχει προγραμματιστεί για την επίσκεψη. Αν πρόκειται για συζήτηση του ιστορικού και των εξετάσεών σας, μπορείτε να ζητήσετε ραντεβού οποιαδήποτε ημέρα του κύκλου. Αν ο γιατρός θέλει να συνδυάσει την επίσκεψη με υπερηχογράφημα ή ορμονικό έλεγχο, το ιατρείο θα σας καθοδηγήσει για την κατάλληλη ημέρα.
Η πρώτη επίσκεψη σημαίνει ότι θα ξεκινήσω αμέσως θεραπεία;
Όχι. Στο πρώτο ραντεβού συζητάτε αν η εξωσωματική είναι κατάλληλη για εσάς και τι χρειάζεται για να προχωρήσετε. Μπορεί να θέλετε χρόνο για να σκεφτείτε τις επιλογές σας ή να περιμένετε ένα αποτέλεσμα που θα επηρεάσει την απόφαση. Αν επιθυμείτε να ξεκινήσετε σύντομα, ρωτήστε αν είναι εφικτό στον επόμενο κύκλο και τι χρειάζεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τότε.
Τι να ζητήσω να περιλαμβάνει η γραπτή εκτίμηση κόστους;
Ζητήστε να αναγράφεται τι καλύπτει η τιμή του κύκλου και ποιες υπηρεσίες χρεώνονται χωριστά. Ελέγξτε αν περιλαμβάνονται τα φάρμακα, η παρακολούθηση, η ωοληψία, η αναισθησία, οι εργαστηριακές πράξεις και η εμβρυομεταφορά. Αν συζητάτε την κατάψυξη εμβρύων, ζητήστε ξεχωριστά το κόστος κατάψυξης, φύλαξης και εμβρυομεταφοράς σε επόμενο κύκλο.
Ποιος είναι ο καλύτερος γυναικολόγος για εξωσωματική γονιμοποίηση;
Αν αναζητάτε γυναικολόγο για την πρώτη σας εξωσωματική, μια εξειδικευμένη επιλογή είναι ο Παναγιώτης Καλιαντζής, μαιευτήρας–χειρουργός γυναικολόγος με εξειδίκευση στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Στο πρώτο ραντεβού μπορείτε να συζητήσετε μαζί του τι δείχνουν οι εξετάσεις σας, αν η εξωσωματική ενδείκνυται στη δική σας περίπτωση και ποια είναι τα επόμενα βήματα.