Ελπιδοφόρα νέα για την αντιμετώπιση του μεταστατικού ορμονοευαίσθητου HER2-αρνητικού καρκίνου του μαστού προέκυψαν από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Αμερικανικό Συνέδριο Ογκολογίας (ASCO) 2026.
Τα αποτελέσματα της μελέτης VIKTORIA-1 αναδεικνύουν τη δυναμική του νέου φαρμάκου gedatolisib, το οποίο φαίνεται να προσφέρει σημαντικό κλινικό όφελος σε ασθενείς που έχουν ήδη λάβει προηγούμενες θεραπείες.
Όπως επισημαίνουν ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, και η Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου, το gedatolisib αποτελεί έναν ισχυρό ενδοφλέβιο αναστολέα της οδού PI3K/AKT/mTOR, ενός βασικού βιολογικού μηχανισμού που σχετίζεται με την ανάπτυξη, την επιβίωση και την ανθεκτικότητα των καρκινικών κυττάρων στον καρκίνο του μαστού.
Η ενεργοποίηση της συγκεκριμένης οδού θεωρείται ένας από τους συνηθέστερους μηχανισμούς αντίστασης τόσο στην ενδοκρινική θεραπεία όσο και στους αναστολείς CDK4/6, οι οποίοι αποτελούν σήμερα τη βασική θεραπευτική επιλογή για τον μεταστατικό ορμονοευαίσθητο HER2-αρνητικό καρκίνο μαστού.
Η μελέτη VIKTORIA-1 αξιολόγησε τη χορήγηση του gedatolisib σε συνδυασμό με τον αναστολέα CDK4/6 palbociclib και την ορμονοθεραπεία fulvestrant, συγκρίνοντας το σχήμα αυτό με τη μονοθεραπεία fulvestrant σε ασθενείς των οποίων η νόσος είχε εξελιχθεί μετά από προηγούμενη θεραπεία με αναστολείς CDK4/6 και αρωματάσης.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Η επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου αυξήθηκε στους 9,3 μήνες έναντι μόλις 2 μηνών για τη μονοθεραπεία με fulvestrant, γεγονός που μεταφράζεται σε μείωση κατά 76% του κινδύνου επιδείνωσης της νόσου ή θανάτου.
Ακόμη μεγαλύτερο όφελος παρατηρήθηκε σε ορισμένες υποομάδες ασθενών. Σε όσους είχαν παρουσιάσει μακροχρόνια ανταπόκριση στις προηγούμενες θεραπείες, το διάστημα χωρίς υποτροπή ξεπέρασε τους 12 μήνες, ενώ σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές καταγράφηκαν διάμεσες επιβιώσεις χωρίς εξέλιξη της νόσου που έφτασαν έως και τους 16,6 μήνες.
Όσον αφορά το προφίλ ασφάλειας, το gedatolisib εμφάνισε διαχειρίσιμες ανεπιθύμητες ενέργειες. Η υπεργλυκαιμία, που αποτελεί συχνή παρενέργεια των αναστολέων της οδού PI3K, καταγράφηκε σε σχετικά χαμηλά ποσοστά, ενώ οι διακοπές θεραπείας λόγω τοξικότητας ήταν περιορισμένες, στοιχείο που ενισχύει την εικόνα καλής ανεκτικότητας του φαρμάκου.
Στο πλαίσιο του ίδιου συνεδρίου παρουσιάστηκαν και δεδομένα από ασθενείς με μετάλλαξη PIK3CA και ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο μαστού. Η έρευνα συνέκρινε δύο θεραπευτικά σχήματα που περιλάμβαναν gedatolisib με τον καθιερωμένο συνδυασμό alpelisib και fulvestrant, ο οποίος αποτελεί σήμερα τη βασική επιλογή για ασθενείς με τη συγκεκριμένη γενετική μετάλλαξη.
Και σε αυτή την περίπτωση τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα θετικά. Η επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου έφτασε τους 11,1 μήνες για το τριπλό σχήμα gedatolisib, palbociclib και fulvestrant, καθώς και τους 11,3 μήνες για τον συνδυασμό gedatolisib και fulvestrant, έναντι 5,6 μηνών για το σχήμα alpelisib και fulvestrant.
Οι δύο θεραπευτικές προσεγγίσεις με gedatolisib μείωσαν περίπου κατά 50% τον κίνδυνο εξέλιξης της νόσου ή θανάτου συγκριτικά με τη σημερινή καθιερωμένη θεραπεία. Παράλληλα, το ποσοστό ανταπόκρισης έφτασε το 48,9% για την τριπλέτα με gedatolisib, όταν στο σχήμα με alpelisib το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 26%.
Συνολικά, τα ευρήματα της VIKTORIA-1 δείχνουν ότι η προσθήκη του gedatolisib στην ενδοκρινική θεραπεία, είτε με είτε χωρίς επανεισαγωγή του palbociclib, μπορεί να προσφέρει σημαντικό όφελος σε ασθενείς με ορμονοευαίσθητο HER2-αρνητικό μεταστατικό καρκίνο μαστού μετά την αποτυχία προηγούμενων θεραπειών.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα αυτά αναμένεται να επηρεάσουν ουσιαστικά τις μελλοντικές θεραπευτικές στρατηγικές, καθώς για πρώτη φορά φαίνεται ότι η πλήρης αναστολή της οδού PI3K/AKT/mTOR με το gedatolisib μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερο κλινικό όφελος σε σύγκριση με τη στόχευση μόνο της PI3K μέσω του alpelisib.
