Ο λόγος για τον οποίο ο κανιβαλισμός εξαφανίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά από τις ανθρώπινες κοινωνίες δεν ήταν τελικά μόνο ζήτημα ηθικής, πολιτισμού ή συναισθηματικής αποστροφής.
Μια νέα, ανατρεπτική μελέτη που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες της Πολωνίας και της Τσεχίας υποστηρίζει ότι η απόρριψη αυτής της πρακτικής βασίστηκε κυρίως στον σοβαρότατο κίνδυνο που αντιπροσώπευε για την υγεία και την ίδια την επιβίωση του ανθρώπινου είδους, λειτουργώντας ως μια σκληρή εξελικτική αναγκαιότητα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι κανίβαλοι, όσο κι αν εξασφάλιζαν μια εύκολη πηγή τροφής σε περιόδους ακραίας πείνας ή κρίσεων, μακροπρόθεσμα έθεταν σε θανάσιμο κίνδυνο το σύνολο των κοινοτήτων τους.
Η επιστημονική ανάλυση έδειξε ότι η κατανάλωση ανθρώπινης σάρκας διευκολύνει σε τρομακτικό βαθμό τη μετάδοση εξαιρετικά επικίνδυνων ασθενειών, γεγονός που ιστορικά μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην πλήρη κατάρρευση και τον αφανισμό ολόκληρων πληθυσμών.
Τα μαθηματικά μοντέλα και το «κρυφό κόστος»
Προκειμένου να καταλήξουν σε αυτά τα συμπεράσματα, ο Μίχαλ Μίσιακ από το Πανεπιστήμιο του Βρόκλαβ και ο Πετρ Τούρετσεκ από το Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα χρησιμοποίησαν προηγμένα μαθηματικά μοντέλα.
Οι υπολογισμοί τους εξέτασαν διεξοδικά τόσο την καθαρή ενεργειακή αξία του ανθρώπινου σώματος ως πηγής θερμίδων όσο και το βαρύ τίμημα που έκρυβε η κατανάλωσή του για τον οργανισμό.
Όπως εξήγησε ο Μίσιακ, από άποψη θερμίδων, ένας άνθρωπος ισοδυναμεί με ένα μέσο, ικανοποιητικό γεύμα, όμως το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στον τεράστιο κίνδυνο των λοιμώξεων.
Τα παθογόνα έχουν εξαιρετικά εύκολο έργο να μεταδοθούν και να αναπαραχθούν, επειδή καταλήγουν σε έναν ξενιστή με σχεδόν ταυτόσημη φυσιολογία και βιολογική δομή.
Το μοντέλο των επιστημόνων έδειξε ότι ο κίνδυνος εκτινάσσεται με γεωμετρική πρόοδο όταν οι άνθρωποι που ασκούν κανιβαλισμό καταναλώνουν άλλους κανιβάλους, καθώς οι πιθανότητες μετάδοσης επικίνδυνων ασθενειών αυξάνονται ραγδαία.
Μάλιστα, τονίζεται ότι ούτε το παραδοσιακό μαγείρεμα ή το ψήσιμο μπορεί να εξαλείψει τα πρίον, δηλαδή τις παθογόνες πρωτεΐνες που ευθύνονται για σοβαρές, ανίατες και θανατηφόρες νευρολογικές παθήσεις.
Το παράδειγμα της Παπούας και το ταμπού ως ασπίδα
Ένα κλασικό και καταγεγραμμένο παράδειγμα αυτής της βιολογικής απειλής αποτελεί η ασθένεια κούρου, η οποία είχε πλήξει παλαιότερα τη φυλή Φόρε στην Παπούα Νέα Γουινέα.
Τα μέλη της συγκεκριμένης κοινότητας συνήθιζαν να μαγειρεύουν και να καταναλώνουν τους νεκρούς συγγενείς τους, θεωρώντας ότι έτσι απελευθέρωναν το πνεύμα τους, όμως η πρακτική αυτή έγινε η αιτία να εξαπλωθεί η θανατηφόρος νευρολογική νόσος σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ακριβώς αυτοί οι υπόκωφοι αλλά υπαρκτοί κίνδυνοι ανάγκασαν σταδιακά τις ανθρώπινες κοινωνίες να απορρίψουν οριστικά τον κανιβαλισμό, μετατρέποντάς τον σε ένα από τα ισχυρότερα και πιο καθολικά κοινωνικά ταμπού παγκοσμίως.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Μίσιακ, τα κοινωνικά ταμπού λειτουργούν στην πραγματικότητα ως εξελικτικές ασπίδες προστασίας.
Η αποστροφή προς τον κανιβαλισμό ήταν μια απόλυτα δικαιολογημένη βιολογική στάση απέναντι στον εφιάλτη των επιδημιών, καθώς οι κοινότητες εκείνες που δεν κατάφεραν να καταστείλουν την πρακτική, πολύ απλά δεν επιβίωσαν στο πέρασμα του χρόνου.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
