Μια από τις πιο συχνές και υποδιαγνωσκόμενες κλινικές οντότητες στην καθημερινή χειρουργική και ορθοπαιδική πρακτική αποτελεί η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (ΕΦΘ), μια συχνή, «σιωπηλή» και δυνητικά θανατηφόρος νόσος, η οποία σε μεγάλο βαθμό μπορεί να προληφθεί. Η ΕΦΘ αποτελεί την τρίτη συχνότερη αιτία θρομβοεμβολικής νόσου μετά την καρδιακή ανεπάρκεια και το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία: είναι περίπου τριπλάσιος στα άτομα άνω των 70 ετών σε σύγκριση με τις ηλικίες 45 έως 69 ετών και έξι έως εννέα φορές υψηλότερος σε σχέση με τις ηλικίες 20 έως 44 ετών. Έως και τα δύο τρίτα των περιστατικών μπορεί να εξελίσσονται χωρίς εμφανή συμπτώματα, με αποτέλεσμα η νόσος να παραμένει αδιάγνωστη μέχρι να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως η πνευμονική εμβολή.
Την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης και διάγνωσης, αλλά και τις δυνατότητες μιας νέας φορετής τεχνολογίας για τη συνεχή παρακολούθηση ασθενών υψηλού κινδύνου, ανέδειξαν οι ομιλητές σε εκδήλωση του ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου ThrombUS+, στο Νοσοκομείο Παπαγεωργίου.
Ο καθηγητής Ορθοπαιδικής του ΑΠΘ Μιχαήλ Ποτούπνης ανέφερε ότι οι μελέτες στον ευρωπαϊκό πληθυσμό καταγράφουν 70-140 περιστατικά ΕΦΘ ανά 100.000 άτομα τον χρόνο, που αντιστοιχούν σε περίπου 500.000 έως 1 εκατομμύριο περιστατικά ετησίως στην Ευρώπη. Περισσότερο από το ένα τρίτο των περιστατικών φλεβικής θρομβοεμβολικής νόσου συνδέεται με πρόσφατη νοσηλεία, ενώ σημαντικός αριθμός εμφανίζεται μετά το εξιτήριο. Σε ποσοστό 25%-40% δεν εντοπίζεται αναγνωρίσιμος παράγοντας κινδύνου.
Μεταξύ των σημαντικότερων παραγόντων κινδύνου περιλαμβάνονται η χειρουργική επέμβαση, που συνδέεται με το 15% των περιπτώσεων, η ακινησία με επίσης 15% και ο καρκίνος με 20%. Ιδιαίτερα αυξημένος είναι ο κίνδυνος σε ασθενείς με κατάγματα των μακρών οστών των κάτω άκρων, καθώς μετα-αναλύσεις έχουν καταγράψει προεγχειρητική συχνότητα ΕΦΘ περίπου 24%.
«Η έγκαιρη διάγνωση της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης είναι κρίσιμης σημασίας» καθώς ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών, μακροχρόνιας αναπηρίας από μεταθρομβωτικό σύνδρομο και υποτροπής της ΕΦΘ, βελτιώνει τα αποτελέσματα της θεραπείας και μειώνει το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης, σημείωσε ο κ. Ποτούπνης. Όπως πρόσθεσε, παρά την πρόοδο στις τεχνικές υπερηχογραφικής απεικόνισης και πληθυσμογραφίας, υπάρχει ανάγκη για νέες μεθόδους συνεχούς παρακολούθησης και διάγνωσης, ιδιαίτερα σε νοσηλευόμενους και άλλους ασθενείς υψηλού κινδύνου.
Έξυπνη συσκευή για εκτίμηση κινδύνου και την πρόληψη της ΕΦΘ
Στο πλαίσιο αυτό, το ThrombUS+ αναπτύσσει ένα φορετό σύστημα που θα επιτρέπει τη συνεχή, αυτόνομη παρακολούθηση, εκτίμηση κινδύνου και πρόληψη της ΕΦΘ, χωρίς συνεχή παρέμβαση χειριστή. Η συσκευή διαθέτει υπερηχογραφική κεφαλή και εξειδικευμένο αισθητήρα υπερήχων, σχεδιασμένο να αναπαράγει τεχνολογικά αυτό που σήμερα κάνει ο γιατρός χειροκίνητα με τον υπέρηχο, αλλά με τρόπο συνεχή και αυτοματοποιημένο.
Θα μπορεί να εφαρμόζεται σε κατακεκλιμένους ή ακινητοποιημένους ασθενείς, σε ασθενείς στην άμεση μετεγχειρητική περίοδο, κατά τη διάρκεια μεγάλων χειρουργικών επεμβάσεων, σε ογκολογικούς και αιματολογικούς ασθενείς, σε άλλες ομάδες υψηλού κινδύνου, καθώς και σε γυναίκες κατά την εγκυμοσύνη και τη λοχεία.
Η καθηγήτρια Ιατρικής Φυσικής-Ιατρικής Πληροφορικής του Τμήματος Ιατρικής του ΔΠΘ και συντονίστρια του έργου Ελένη Καλδούδη εξήγησε ότι το ThrombUS+ επικεντρώνεται στη δημιουργία μιας φορετής έξυπνης συσκευής, η οποία θα μπορεί να ανιχνεύει αυτόνομα και έγκαιρα την ΕΦΘ, ακόμη και σε ασθενείς χωρίς συμπτώματα.
Η μέθοδος επιλογής για τη διάγνωση είναι ο υπέρηχος συμπίεσης, ωστόσο το πρόβλημα είναι ότι οι ασθενείς παραπέμπονται για υπερηχογραφική εξέταση μόνο όταν έχουν συμπτώματα και κλινικές ενδείξεις θρόμβωσης. Ωστόστο έως και τα 2/3 των περιπτώσεων θρόμβωσης είναι κλινικά ασυμπτωματικές ενώ η πνευμονική εμβολή είναι ένα αιφνίδιο επεισόδιο με τον 25% των περιπτώσεων να οδηγεί στο θάνατο πριν την έναρξη της αντιμετώπισης.
Η φορετή συσκευή που αναπτύσσεται για την παρακολούθηση ασθενών με αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης συνδυάζει υπέρηχο συμπίεσης με δύο επιπλέον τεχνικές παρακολούθησης της κυκλοφορίας του αίματος, την πληθυσμογραφία ηλεκτρικής εμπέδησης και την πληθυσμογραφία ανάκλασης φωτός. Τα δεδομένα αναλύονται με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, ώστε η συσκευή να λειτουργεί αυτόνομα χωρίς την παρουσία γιατρού συνδυάζοντας αισθητήρες κίνησης για την υποστήριξη της θεραπευτικής άσκησης, «σοβαρών παιχνιδιών» και εφαρμογών εικονικής πραγματικότητας, με στόχο την πρόληψη της δημιουργίας θρόμβων.
Το ThrombUS+ χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει συνολικό προϋπολογισμό 9,5 εκατ. ευρώ και διάρκεια 42 μηνών, από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2027. Συμμετέχουν 19 φορείς από οκτώ χώρες, μεταξύ των οποίων έξι ερευνητικοί φορείς, εννέα εταιρείες και πέντε νοσοκομεία.
Το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου συμμετέχει σε όλες τις κλινικές μελέτες του έργου και έχει ολοκληρώσει το δικό του μέρος της συλλογής δεδομένων. Στην πρώτη φάση της κλινικής μελέτης στο Παπαγεωργείου εξετάστηκαν 564 ασθενείς, ενώ στη δεύτερη φάση, που βρισκόταν σε εξέλιξη κατά την παρουσίαση, είχαν συμπεριληφθεί 40 περιστατικά.
Συνολικά, από τα πέντε νοσοκομεία προβλέπεται να συλλεχθούν 15.000 βίντεο υπερήχων από περίπου 3.000 ασθενείς, με κάθε ασθενή να υποβάλλεται σε πέντε εξετάσεις υπερήχου συμπίεσης και μία εξέταση Doppler. Μέχρι την παρουσίαση είχαν συγκεντρωθεί δεδομένα από περίπου 3.000 ασθενείς, ενώ το Παπαγεωργίου είχε ήδη ολοκληρώσει το δικό του σκέλος της συλλογής δεδομένων.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
