Το ντοκιμαντέρ «Tell Me / Πες μου» του Νίκου Μεγγρέλη προβάλλεται αποκλειστικά στον κινηματογράφο Δαναός από τις 23 Απριλίου, μετά τη θερμή υποδοχή του κοινού στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, όπου τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν πέντε ημέρες πριν από την προβολή.
Το «Tell Me / Πες μου» είναι ένα βαθιά προσωπικό ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους, σε σκηνοθεσία του Νίκου Μεγγρέλη και σενάριο της φωτογράφου Ρενέ Ρεβάχ και του ίδιου. Η ταινία ακολουθεί την προσπάθεια της Ρεβάχ να ανασυνθέσει τη διαδρομή της οικογένειάς της – Ελλήνων Εβραίων της Θεσσαλονίκης – οι οποίοι εκτοπίστηκαν στο Auschwitz κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν επέστρεψαν ποτέ.
Το έργο δεν βασίζεται στο γνωστό και πολύτιμο αρχειακό υλικό μέσω του οποίου τεκμηριώθηκε η φρίκη των στρατοπέδων συγκέντρωσης. Αντίθετα, επιλέγει μια εσωτερική, βιωματική αφήγηση.
Η Ρεβάχ συνομιλεί νοερά με τον παππού της – τον μοναδικό επιζώντα της οικογένειας, καθώς είχε βρει καταφύγιο στην Αθήνα – ο οποίος δεν ξεπέρασε ποτέ την απώλεια των δικών του στο Ολοκαύτωμα.
Μέσα από αυτή την «επιστολική» σχέση, αναδεικνύεται το διαγενεαλογικό τραύμα: η σιωπηλή μεταβίβαση της μνήμης και του πόνου από γενιά σε γενιά.
Με βασικό εκφραστικό εργαλείο την ασπρόμαυρη φωτογραφία, η κάμερα – με συν-δημιουργό την ίδια τη Ρεβάχ – ακολουθεί το ίχνος των προγόνων της: από τα τρένα της Θεσσαλονίκης έως το Auschwitz και το Auschwitz II-Birkenau. Οι εικόνες των θαλάμων αερίων, των εγκαταλελειμμένων βαγονιών και των στρατώνων δεν λειτουργούν απλώς ως τεκμήρια του παρελθόντος. Αποκαλύπτουν ένα τοπίο όπου το παρόν και η μνήμη συνυπάρχουν, δημιουργώντας μια «χρονοκάψουλα» που θέτει το ερώτημα: τι κινδυνεύουμε να επαναλάβουμε αν ξεχάσουμε;
«Το Tell Me / Πες μου», σημειώνει ο σκηνοθέτης Νίκος Μεγγρέλης, «προσεγγίζει τη μνήμη ως πράξη αντίστασης. Είναι μια κραυγή για την ειρήνη. Δεν αφηγείται μόνο το Ολοκαύτωμα, αλλά και το “ μετά”: τη σιωπή, την απώλεια, την ταυτότητα που διαμορφώνεται γύρω από ένα τραύμα χωρίς όνομα – και τον κίνδυνο, κοιτάζοντας τον παγκόσμιο χάρτη, να βιώσουμε – αν δεν το ζούμε ήδη – ακόμη πιο έντονα εποχές όπου στο στόχαστρο βρίσκονται τα δημοκρατικά δικαιώματα, η ελευθερία της έκφρασης και το ίδιο το δικαίωμα στη ζωή».
«Σε μια εποχή όπου τα συστήματα», υπογραμμίζει η Ρενέ Ρεβάχ, «προβάλλουν τον θυμό, το μίσος, τον φόβο, τη βία, τη σιωπή, την αποξένωση και την αυταρχική εξουσία, το «Tell Me / Πες μου» επιχειρεί να ανοίξει έναν χώρο για εικόνες αφύπνισης, θεραπείας και αποκατάστασης της μνήμης – αχτίδες φωτός μέσα στο σκοτάδι, με την ελπίδα να αγγίξει την ανθρώπινη ψυχή με την αλήθεια του».
Με αυτή την έννοια, όπως σημειώνουν οι δύο βασικοί δημιουργοί, το «Tell Me / Πες μου» είναι τελικά μια αισιόδοξη ταινία.
Το ντοκιμαντέρ είναι γυρισμένο στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και, στο μεγαλύτερο μέρος του – κατόπιν ειδικής άδειας – στα πρώην στρατόπεδα συγκέντρωσης Auschwitz και Birkenau.
Μετά από κάθε προβολή θα ακολουθεί συζήτηση με τους βασικούς συντελεστές και ειδικούς προσκεκλημένους.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
