Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα, μετά τις κυβερνοεπιθέσεις που έχουν σημειωθεί σε επιχειρήσεις τροφίμων σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.
Οι επιθέσεις έχουν έναν ασυνήθιστο στόχο: τα συστήματα ψύξης, μέσω των οποίων οι χάκερ μπορούν να αποκτήσουν απομακρυσμένο έλεγχο και να αλλάξουν τη θερμοκρασία σε ψυγεία και καταψύκτες.
Οι συνέπειες σε αρκετές περιπτώσεις ήταν σοβαρές, καθώς μεγάλες ποσότητες τροφίμων καταστράφηκαν σε εκατοντάδες καταστήματα, προκαλώντας ζημιές εκατομμυρίων ευρώ.
Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), σε συνεργασία με την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (ΕΑΚ) και ειδικούς του κλάδου, έχει ήδη ενημερώσει τις επιχειρήσεις για τις απαραίτητες ενέργειες θωράκισης των εγκαταστάσεών τους.
Πώς καταφέρνουν οι χάκερ να επηρεάζουν τα ψυγεία
Βασικός στόχος των κυβερνοεπιθέσεων είναι οι ηλεκτρονικοί ελεγκτές που χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση και τη ρύθμιση της θερμοκρασίας στα επαγγελματικά συστήματα ψύξης.
Εφόσον αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτές τις συσκευές, οι επιτιθέμενοι έχουν τη δυνατότητα να παρέμβουν στις ρυθμίσεις λειτουργίας. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να ανεβάσουν ή να μεταβάλουν τη θερμοκρασία, δημιουργώντας συνθήκες που οδηγούν στην αλλοίωση και τελικά στην καταστροφή των αποθηκευμένων προϊόντων.
Το φαινόμενο έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία τους τελευταίους μήνες, καθώς έχουν καταγραφεί διαδοχικά περιστατικά σε διαφορετικές χώρες και εγκαταστάσεις.
Τον Αύγουστο εντοπίστηκαν προβλήματα στη λειτουργία καταψυκτών σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τα οποία εξετάζονται ως πιθανό αποτέλεσμα κυβερνοεπίθεσης. Αργότερα, τη νύχτα της 11ης προς τη 12η Οκτωβρίου, εκατοντάδες σούπερ μάρκετ και επιχειρήσεις επεξεργασίας τροφίμων στη Γαλλία βρέθηκαν αντιμέτωπα με ανάλογα περιστατικά.
Νέα συμβάντα αναφέρθηκαν στις αρχές Νοεμβρίου σε επτά ευρωπαϊκές χώρες, ενώ προβλήματα καταγράφηκαν ακόμη και σε εγκαταστάσεις τραπεζών αίματος στη Γαλλία.
Ενδεικτικό της έκτασης του φαινομένου είναι ότι μόνο μέσα στη νύχτα της 1ης προς τη 2α Νοεμβρίου επηρεάστηκαν περισσότερα από 100 καταστήματα σε Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Σουηδία, Ιρλανδία και Εσθονία.
Συναγερμός και στην Ελλάδα – Πάνω από 300 εκτεθειμένα συστήματα
Η ανησυχία αφορά άμεσα και τη χώρα μας. Στις 14 Οκτωβρίου, η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας είχε καταγράψει περισσότερα από 300 συστήματα που ήταν εκτεθειμένα στο διαδίκτυο στην Ελλάδα. Στην πλειονότητά τους επρόκειτο για ηλεκτρονικούς ελεγκτές επαγγελματικής ψύξης, οι οποίοι κατασκευάζονται από τις εταιρείες Danfoss, Copeland/Dixell και Carel.
Από την πλευρά της, η Danfoss επιβεβαίωσε ότι προϊόντα της είχαν βρεθεί στο επίκεντρο των επιθέσεων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος των συσκευών που επηρεάστηκαν αφορούσε παλαιότερα μοντέλα, για τα οποία δεν παρέχεται πλέον τεχνική υποστήριξη ούτε εκδίδονται ενημερώσεις ασφαλείας.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: το γεγονός ότι εντοπίστηκαν περισσότερα από 300 εκτεθειμένα συστήματα στην Ελλάδα δεν σημαίνει ότι όλα έχουν παραβιαστεί ή ότι έχουν ήδη δεχθεί επίθεση.
Στις αρχές Νοεμβρίου, πάντως, υπήρξαν καταγγελίες για προβλήματα σε επαγγελματικά ψυγεία, μεταξύ των οποίων και περιστατικό σε κρεοπωλείο στην Κηφισιά. Τεχνικοί απέδωσαν τις δυσλειτουργίες σε κυβερνοεπίθεση, ενισχύοντας την ανησυχία για την ασφάλεια των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων.
Τα τέσσερα μέτρα προστασίας που καλούνται να εφαρμόσουν τα σούπερ μάρκετ
Η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας έχει προωθήσει στα μέλη της τις οδηγίες της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος παραβίασης των συστημάτων ψύξης.
Οι βασικές συστάσεις περιλαμβάνουν τέσσερις παρεμβάσεις:
-
Αποσύνδεση από το δημόσιο διαδίκτυο: Οι ελεγκτές των ψυγείων δεν θα πρέπει να είναι άμεσα προσβάσιμοι μέσω του διαδικτύου. Όταν απαιτείται απομακρυσμένη σύνδεση, αυτή πρέπει να πραγματοποιείται μέσω ασφαλούς δικτύου VPN και με πολυπαραγοντική ταυτοποίηση.
-
Αλλαγή κωδικών και ενημερώσεις: Απαραίτητη είναι η αντικατάσταση των αρχικών κωδικών πρόσβασης, καθώς και η εγκατάσταση όλων των διαθέσιμων ενημερώσεων ασφαλείας.
-
Αντικατάσταση παλιού εξοπλισμού: Συσκευές που δεν υποστηρίζονται πλέον από τους κατασκευαστές και δεν λαμβάνουν αναβαθμίσεις ασφαλείας θα πρέπει να αντικατασταθούν.
-
Ενημέρωση τεχνικών: Οι επαγγελματίες που αναλαμβάνουν την εγκατάσταση και τη συντήρηση των συστημάτων ψύξης πρέπει να γνωρίζουν τους κινδύνους και να εφαρμόζουν τις προβλεπόμενες διαδικασίες προστασίας.
Η προειδοποίηση για τα τρόφιμα και οι οδηγίες του ΕΦΕΤ
Πέρα από τις οικονομικές ζημιές για τις επιχειρήσεις, οι κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα ψύξης δημιουργούν και ζήτημα ασφάλειας των τροφίμων.
Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας επισημαίνει ότι μια επιτυχημένη επίθεση μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων ακόμη και μέσα σε μία νύχτα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η δυσλειτουργία του εξοπλισμού ενδέχεται να προκαλέσει ακόμη και κίνδυνο πυρκαγιάς.
Ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) από την πλευρά του υπογραμμίζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν υποχρέωση να αποσύρουν από την αγορά κάθε προϊόν του οποίου η ασφάλεια ενδέχεται να έχει επηρεαστεί εξαιτίας διακοπής ή προβλήματος στη διαδικασία ψύξης.
Παράλληλα, καλούνται να ενημερώνουν τον ΕΦΕΤ για περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των τροφίμων.
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα
