Η επόμενη μεγάλη χρηματοδοτική «ένεση» για την ελληνική οικονομία μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης βρίσκεται ήδη στα σκαριά.
Το νέο Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα, συνολικού ύψους 5,3 δισ. ευρώ, προβλέπει 25 παρεμβάσεις έως το 2032, με επίκεντρο τη στέγη, την ενέργεια, τις μετακινήσεις και τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και των πολύ μικρών επιχειρήσεων.
Στο σχέδιο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, κοινωνικές κατοικίες για χιλιάδες νοικοκυριά, ηλεκτρικά αυτοκίνητα με μηνιαίο μίσθωμα έως 150 ευρώ, επιπλέον ενίσχυση 100 ευρώ στο επίδομα θέρμανσης, ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών και επιχειρήσεων, καθώς και νέες παρεμβάσεις στις δημόσιες μεταφορές.
Το ελληνικό Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα, το οποίο έλαβε το «πράσινο φως» από την Κομισιόν, προβλέπει συγκεκριμένες δράσεις που θα φτάσουν σε περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Οι πρώτες παρεμβάσεις ξεκινούν από φέτος, ενώ από το 2027 ανοίγει η μεγαλύτερη βεντάλια ενισχύσεων και αναμένονται οι πρώτες εκταμιεύσεις των ευρωπαϊκών πόρων.
Συνολικά, το ελληνικό σχέδιο προβλέπει κινητοποίηση 4,77 δισ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Από αυτά, τα 3,57 δισ. ευρώ, δηλαδή το 75%, θα προέλθουν από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το υπόλοιπο 25%, ύψους 1,2 δισ. ευρώ, θα καλυφθεί από εθνικούς πόρους.
Με την προσθήκη του ΦΠΑ, το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων φτάνει τα 5,3 δισ. ευρώ, δημιουργώντας μια νέα σημαντική πηγή χρηματοδότησης για την ελληνική οικονομία στην περίοδο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης.
Σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, το ελληνικό σχέδιο συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων που έχουν λάβει έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αποτελεί το μεγαλύτερο σε ύψος χρηματοδότησης που έχει εγκριθεί μέχρι σήμερα.
Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Η σημασία του νέου χρηματοδοτικού εργαλείου, πάντως, δεν περιορίζεται μόνο στο ύψος των επιδοτήσεων. Η κυβέρνηση το τοποθετεί στην επόμενη ημέρα της οικονομίας μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, ως έναν νέο πυλώνα χρηματοδότησης δίπλα στο ΕΣΠΑ, τις αγροτικές επιδοτήσεις και το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.
Στην πράξη, τα 5,3 δισ. ευρώ φιλοδοξούν να λειτουργήσουν τόσο ως ανάχωμα απέναντι στο ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις όσο και ως χρηματοδοτικό «καύσιμο» για τη στέγη, την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων και τον εκσυγχρονισμό των μεταφορών.
Οι πόροι, ωστόσο, δεν θα εκταμιεύονται χωρίς προϋποθέσεις. Οι πληρωμές θα συνδέονται με την επίτευξη συγκεκριμένων οροσήμων και στόχων, σε μια λογική αντίστοιχη με εκείνη που εφαρμόστηκε και στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Τα πρώτα χρήματα αναμένεται να φτάσουν στη χώρα το 2027, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα αναθεώρησης του σχεδίου, εφόσον προκύψει ανάγκη και υπάρξει σχετική συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η ενεργοποίηση του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία από το 2027, όταν το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων ETS2 επεκτείνεται στα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις οδικές μεταφορές και στα κτίρια, δημιουργώντας πρόσθετες επιβαρύνσεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Με δεδομένους τους υψηλούς δείκτες ενεργειακής φτώχειας, το παλαιό κτιριακό απόθεμα και την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα για τις μετακινήσεις και τη θέρμανση, το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα δίχτυ προστασίας απέναντι στο επιπλέον κόστος.
2.750 νέες κοινωνικές κατοικίες
Το πρώτο μεγάλο μέτωπο ανοίγει στη στέγη. Ήδη από φέτος, τα υπουργεία Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Εθνικής Άμυνας προχωρούν στις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις για την αξιοποίηση εγκαταστάσεων σε τρία πρώην στρατόπεδα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα.
Στόχος είναι να ακολουθήσει δημόσιος διαγωνισμός για την κατασκευή περίπου 2.350 κοινωνικών κατοικιών. Παράλληλα, αναζητούνται δημόσια κτίρια που μπορούν να μετατραπούν σε κατοικίες, ώστε να προστεθούν περίπου 400 ακόμη διαμερίσματα.
Συνολικά, ο σχεδιασμός προβλέπει περίπου 2.750 νέες κοινωνικές κατοικίες, με τον προϋπολογισμό να αναμένεται να φτάσει τα 490 εκατ. ευρώ.
Ενεργειακή αναβάθμιση για μικρές επιχειρήσεις
Στις πρώτες δράσεις εντάσσεται και ένα νέο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης για πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Το μέτρο θα χρηματοδοτεί παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και αλλαγή θερμοσιφώνων με ηλιακούς.
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις επιχειρήσεις που επιβαρύνονται περισσότερο από το ενεργειακό κόστος. Για τη συγκεκριμένη δράση προβλέπονται 395 εκατ. ευρώ, με στόχο να ωφεληθούν περίπου 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις και να λάβουν ενισχυμένα ποσοστά επιδότησης.
Ηλεκτρικό ΙΧ με μίσθωμα έως 150 ευρώ
Μία από τις πιο άμεσα αξιοποιήσιμες παρεμβάσεις αφορά το «κοινωνικό leasing» ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Ευάλωτα νοικοκυριά θα έχουν τη δυνατότητα να αποκτούν, μέσω τετραετούς μίσθωσης, ηλεκτρικό ΙΧ από συγκεκριμένη λίστα οχημάτων, με το μηνιαίο μίσθωμα να μην ξεπερνά τα 150 ευρώ.
Η επιδότηση θα μπορεί να φτάνει έως τις 12.500 ευρώ, ενώ θα αυξάνεται κατά 1.500 ευρώ για ευάλωτες οικογένειες στις οποίες υπάρχει μέλος ΑμεΑ.
Παράλληλα, προβλέπεται μέριμνα για τη δυνατότητα απόκτησης του αυτοκινήτου μετά το τέλος της τετραετίας. Ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου φτάνει τα 170 εκατ. ευρώ και στόχος είναι να ωφεληθούν περίπου 15.000 νοικοκυριά.
211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία
Στον τομέα των μεταφορών, από φέτος προωθείται η προμήθεια 211 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων για Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Από αυτά, τα 101 θα ενταχθούν στον στόλο της Αθήνας και τα 110 στον στόλο της Θεσσαλονίκης. Προτεραιότητα θα δοθεί σε γραμμές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες και σε περιοχές με χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένη πρόσβαση σε ΙΧ, όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη.
Ο στόχος είναι να μειωθεί κατά 15% ο χρόνος αναμονής στις στάσεις, να αυξηθούν τα δρομολόγια και να περιοριστεί κατά 35 εκατ. ευρώ το λειτουργικό κόστος των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών. Για την παρέμβαση προβλέπονται 129 εκατ. ευρώ.
Επιδοτήσεις για ηλεκτρικά ταξί
Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για την αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά οχήματα.
Το πρόγραμμα προβλέπει επιδότηση 20.000 ευρώ για την αντικατάσταση ενός συμβατικού ταξί με ηλεκτρικό, ενώ για οχήματα προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία η ενίσχυση ανεβαίνει στις 29.000 ευρώ.
Σε πρώτη φάση το μέτρο θα αφορά ιδιοκτήτες ταξί στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ενώ στη συνέχεια προβλέπεται επέκτασή του σε ολόκληρη τη χώρα. Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται στα 68 εκατ. ευρώ.
Από το 2027 οι μεγαλύτερες ενισχύσεις
Από το 2027 το πακέτο επεκτείνεται σημαντικά και περνά πιο άμεσα στα νοικοκυριά.
Η μεγαλύτερη επιμέρους δράση αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, αλλά και την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων για ευάλωτα νοικοκυριά, με συνολικό προϋπολογισμό 1,7 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία 13 «one stop shops», ένα σε κάθε Περιφέρεια, ώστε νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις να μπορούν να ενημερώνονται και να λαμβάνουν συμβουλές για τις διαθέσιμες ενεργειακές παρεμβάσεις.
Περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά θα μπορούν να αποκτήσουν δωρεάν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, ενώ θα δημιουργηθεί και Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης, στο οποίο θα εγγράφονται ηλεκτρονικά όσοι πληρούν τα κριτήρια του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
Έξτρα 100 ευρώ στο επίδομα θέρμανσης
Στο ίδιο πακέτο προβλέπεται και άμεση εισοδηματική ενίσχυση για 780.000 δικαιούχους του επιδόματος θέρμανσης.
Από το 2027 έως και το 2032, οι δικαιούχοι θα λαμβάνουν επιπλέον 100 ευρώ τον χρόνο, με στόχο να απορροφάται μέρος της πρόσθετης επιβάρυνσης σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και υγραέριο για θέρμανση.
Παρεμβάσεις σε φοιτητικές εστίες και Μετρό
Στο στεγαστικό σκέλος περιλαμβάνεται ακόμη η αναβάθμιση 15 κτιρίων φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή.
Ο σχεδιασμός αφορά περίπου 5.600 φοιτητές και αντιστοιχεί σε αύξηση της δυναμικότητας κατά 36,5% σε σχέση με τον αριθμό των φοιτητών που φιλοξενούνται σήμερα στις συγκεκριμένες εστίες.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην προσβασιμότητα. Προβλέπεται 100% επιδότηση για ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes για 13.200 άτομα με αναπηρία.
Παράλληλα, προβλέπεται η αναβάθμιση 10 παλαιών συρμών της Γραμμής 1 του Μετρό και παρεμβάσεις ώστε και οι 24 σταθμοί της γραμμής να καταστούν πλήρως προσβάσιμοι.
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται ακόμη η απόκτηση 12 νέων συρμών για τις Γραμμές 2 και 3 του Μετρό της Αθήνας, καθώς και παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς.
Νέα «πράσινα» οχήματα και 4.400 σημεία φόρτισης
Το πρόγραμμα ανοίγει παράλληλα έναν νέο κύκλο «πράσινων» μετακινήσεων και για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Οι επιχειρήσεις θα μπορούν να αποκτούν επαγγελματικά ηλεκτρικά οχήματα μέσω αγοράς ή μίσθωσης, ενώ θα έχουν τη δυνατότητα να εγκαθιστούν και ιδιωτικούς φορτιστές.
Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη 4.400 νέων δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, κυρίως σε περιοχές όπου οι σχετικές υποδομές παραμένουν σήμερα περιορισμένες.
Μεταφορές κατά παραγγελία και νέες δημοτικές γραμμές
Σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους σχεδιάζονται υπηρεσίες «Μεταφορών Κατά Παραγγελία», με στόχο την εξυπηρέτηση κυρίως ηλικιωμένων, ατόμων με αναπηρία, μονογονεϊκών και πολύτεκνων οικογενειών, αλλά και ανέργων.
Ειδική δράση προβλέπεται επίσης για τη μεταφορά μαθητών με αναπηρία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
Τέλος, στην Αθήνα προβλέπεται η δημιουργία τεσσάρων νέων γραμμών δημοτικής συγκοινωνίας μέσω του ATHENS MOVE.
Οι νέες γραμμές θα συνδέουν Νέο Κόσμο, Πετράλωνα και Κεραμεικό, Κάτω Πατήσια, Σεπόλια και Κεραμεικό, Προμπονά, Άνω Πατήσια και Κυψέλη, καθώς και την Αττική με την Κυψέλη.
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα
