Λίγο πριν την άφιξη του πολυαναμενόμενου GTA VI, το oknews.gr αναλύει πώς το franchise της Rockstar Games άλλαξε για πάντα τους κανόνες της σύγχρονης ψυχαγωγίας και μετατράπηκε στο απόλυτο πολιτιστικό φαινόμενο των τελευταίων τριών δεκαετιών.
Σε μια εποχή όπου η ψηφιακή ψυχαγωγία κατακλύζεται συχνά από εφήμερα trends και προϊόντα ταχείας κατανάλωσης, ελάχιστα πολιτιστικά επιτεύγματα καταφέρνουν να υπερβούν τα όρια του μέσου τους και να μετατραπούν σε αυθεντικά κοινωνικά φαινόμενα.
Το Grand Theft Auto της Rockstar Games αποτελεί τη μεγαλύτερη εξαίρεση στην ιστορία των media. Ξεκινώντας στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ως ένα τολμηρό πείραμα με κάμερα από ψηλά, έφτασε μέσα σε τρεις δεκαετίες να ξεπεράσει σε εμπορικά έσοδα, απήχηση και αναγνωρισιμότητα ακόμη και τα κορυφαία χολιγουντιανά blockbusters όλων των εποχών.
Καθώς η αντίστροφη μέτρηση για την πολυαναμενόμενη κυκλοφορία του GTA VI μπαίνει στην τελική ευθεία, το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης δεν εστιάζει απλώς σε ένα ακόμα βιντεοπαιχνίδι, αλλά στρέφεται στον πιο πιστό και ταυτόχρονα παραμορφωτικό καθρέφτη της σύγχρονης δυτικής κοινωνίας.
Οι πόλεις – καθρέφτες και το πέρασμα από την 3D στην HD εποχή
Η απαρχή της παγκόσμιας κυριαρχίας του franchise θεμελιώθηκε πάνω στην πρωτοφανή ικανότητα της Rockstar να αναπλάθει εμβληματικές αμερικανικές μητροπόλεις, μετατρέποντάς τες σε ανοιχτούς καμβάδες απόλυτης ελευθερίας. Η εταιρεία απέφυγε εξαρχής τους αφηρημένους χάρτες και δημιούργησε καρικατούρες πόλεων που έσφυζαν από ζωή, ρυθμό αλλά και ηθική παρακμή.
Το Liberty City αποτυπώθηκε ως η σκοτεινή, βιομηχανική και αφιλόξενη εκδοχή της Νέας Υόρκης στα GTA III, GTA IV και Liberty City Stories. Το Vice City παρέδωσε μια ανεπανάληπτη synthwave αισθητική εμπνευσμένη από το Μαϊάμι των ’80s, πλημμυρισμένη από νέον φώτα, φοίνικες, παραλίες και διακίνηση ουσιών.
Παράλληλα, η αχανής πολιτεία του San Andreas και η μητρόπολη του Los Santos αποτύπωσαν την Καλιφόρνια και το Λος Άντζελες σε όλη τους την αντίφαση, από τις παραλίες και τη χλιδή του Vinewood μέχρι τις σκληρές συνοικίες του γκέτο και την απόλυτη μοναξιά των βουνών.
Μέσα σε αυτή τη διαδρομή, η ιστορία της σειράς χωρίστηκε σε δύο θεμελιώδεις περιόδους που αναγνωρίζουν κοινό και κριτικοί. Η λεγόμενη 3D Era, που διήρκεσε από το 2001 έως το 2006 με κορωνίδες τα GTA III, Vice City και San Andreas, έθεσε ουσιαστικά τους κανόνες του σύγχρονου open-world σχεδιασμού, προσφέροντας γνήσια arcade διασκέδαση, υπερβολή και την πρωτόγνωρη αίσθηση ότι ο παίκτης ορίζει τους κανόνες του κόσμου.
Στη συνέχεια, η HD Era που ξεκίνησε το 2008 με το GTA IV άλλαξε ριζικά το τοπίο, αξιοποιώντας τη μηχανή RAGE και το σύστημα Euphoria. Οι πόλεις απέκτησαν απίστευτο βάρος και ρεαλισμό, η σκηνοθεσία έγινε σκοτεινή και βαθιά κινηματογραφική, ενώ το GTA V γεφύρωσε οριστικά το χάσμα ανάμεσα στην κινηματογραφική υπερπαραγωγή και τη διαδραστική εμπειρία.
Κοινωνική σάτιρα και αξέχαστοι αντί-ήρωες
Πέρα όμως από την τεχνολογία, το Grand Theft Auto ουδέποτε υπήρξε ένας ρηχός εξομοιωτής παραβατικότητας, όπως συχνά βιάστηκαν να το χαρακτηρίσουν οι επικριτές του. Υπήρξε ανέκαθεν η πιο καυστική, διορατική και ανηλεής σάτιρα του αμερικανικού ονείρου (American Dream). Μέσα από ευφυείς ραδιοφωνικές εκπομπές λόγου, εξωφρενικές διαφημίσεις και παρωδίες εταιρικών κολοσσών όπως το Lifeinvader και το Bleeter, η Rockstar αποδόμησε τον σύγχρονο ναρκισσισμό, τα ριάλιτι και τον άκρατο καταναλωτισμό.
Οι χαρακτήρες της σειράς δεν σχεδιάστηκαν ως μονοδιάστατοι κακοποιοί αλλά ως πολυεπίπεδοι αντί-ήρωες με τραγικά ανθρώπινα ελαττώματα, ενσαρκωμένοι από σπουδαίους ηθοποιούς.
Ο αείμνηστος Ray Liotta χάρισε τη μαφιόζικη πυγμή του στον Tommy Vercetti, ο Samuel L. Jackson έδωσε φωνή στον απόλυτα διεφθαρμένο αστυνόμο Frank Tenpenny, ενώ ο Steven Ogg συγκλόνισε με την ακατέργαστη παράνοια του Trevor Philips στο GTA V.
Rest In Peace Ray Liotta, legendary actor and the iconic voice of Tommy Vercetti. pic.twitter.com/d2VPVjRNGX
— Rockstar Games (@RockstarGames) May 26, 2022
Στην κορυφή αυτής της αφηγηματικής ωριμότητας στέκεται ο Niko Bellic του GTA IV, ένας τραυματισμένος μετανάστης αντιμέτωπος με το κενό του αμερικανικού ονείρου, που καλείται να πάρει επώδυνες αποφάσεις ζωής και θανάτου ανάμεσα στην εκδίκηση και το συμφέρον.
Όλοι αυτοί οι ήρωες συνδέθηκαν σε ένα ενιαίο σύμπαν μέσα από πρόσωπα που επέστρεφαν από τίτλο σε τίτλο, όπως ο Claude, η Catalina, ο Toni Cipriani, ο Packie McReary, αλλά και ο Johnny Klebitz, του οποίου το βίαιο τέλος υπενθύμισε πόσο σκληρός παραμένει ο κόσμος της σειράς.
Αποστολές που έγιναν… τραύμα και ατάκες που έγιναν memes
Αυτή η αφήγηση συνοδεύτηκε από αποστολές που χαράχτηκαν ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη εκατομμυρίων παικτών, συχνά λειτουργώντας ως πραγματικές δοκιμασίες επιμονής. Η απόλυτη πρόκληση νεύρων στο Demolition Man με το τηλεκατευθυνόμενο ελικοπτεράκι μέσα στο υπό ανέγερση κτίριο του Vice City, η μάχη με τον χρόνο και τα καύσιμα στο Supply Lines, το ατελείωτο τρέξιμο στο Espresso-2-Go και η κινηματογραφική ένταση στο Snow Storm αποτελούν στιγμές που σημάδεψαν μια ολόκληρη γενιά.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Μαζί τους γεννήθηκαν ατάκες που ξέφυγαν από τα στενά όρια των παιχνιδιών και μετατράπηκαν σε διαχρονικά memes της διαδικτυακής κουλτούρας. Το παραιτημένο «Ah shit, here we go again» του CJ κατά την επιστροφή του στο Los Santos, η αδιανόητα τεράστια παραγγελία του Big Smoke στο drive-thru («I’ll have two number 9s, a number 9 large…»), η απεγνωσμένη κραυγή «All you had to do, was follow the damn train, CJ», το αυθόρμητο «You picked the wrong house, fool» και το διαρκές, εκνευριστικό τηλεφώνημα του Roman Bellic («Niko, it’s you’re cousin! Let’s go bowling») παραμένουν σημεία αναφοράς μέχρι σήμερα.
Το ιερό ευαγγέλιο των Cheats και το κυνήγι των μυστικών
Στην εποχή που προηγήθηκε των συνεχών αυτόματων ενημερώσεων και των ψηφιακών συναλλαγών, η εμπειρία του Grand Theft Auto ήταν άρρηκτα δεμένη με τους κωδικούς που γράφονταν βιαστικά σε τετράδια. Συνδυασμοί γραμμάτων όπως το HESOYAM για πλήρη υγεία, πανοπλία και μετρητά, το ASPIRINE, το BAGUVIX για αθανασία και το LEAVEMEALONE για την απαλλαγή από τα αστυνομικά μπλόκα πληκτρολογούνταν από μνήμης σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Η χρήση του ROCKETMAN για πτήση με jetpack στους ουρανούς του San Andreas ή η άμεση εμφάνιση ενός τανκ Rhino μέσω του AIWPRTON μετέτρεπαν τους δρόμους σε πεδία ανεξέλεγκτου πειραματισμού.
Παράλληλα, οι εικονικές αυτές πόλεις κρυπτογραφούσαν δεκάδες μυστικά και αστικούς μύθους. Η τεράστια καρδιά που χτυπούσε αλυσοδεμένη στα σπλάχνα του Αγάλματος της Ευτυχίας, η αυτοσαρκαστική πινακίδα στην κορυφή της γέφυρας Gant που προέτρεπε τον παίκτη να φύγει γιατί δεν υπήρχε κανένα μυστικό εκεί ψηλά, αλλά και το επίμονο κυνήγι για δεκάδες κρυμμένα πακέτα, κοχύλια και περιστέρια, δημιούργησαν ένα πρωτοφανές επίπεδο εξερεύνησης.
Το ραδιόφωνο που διαμόρφωσε μουσικές γενιές
Εξίσου καθοριστικός παράγοντας για την καθιέρωση του franchise υπήρξε η ασύγκριτη μουσική του ταυτότητα. Για εκατομμύρια παίκτες, το in-game ραδιόφωνο του GTA λειτούργησε ως μια ανεπανάληπτη μουσική ακαδημία. Η χρυσή εποχή του West Coast hip-hop αποτυπώθηκε με ιστορική ακρίβεια στο Radio Los Santos μέσα από ύμνους του 2Pac, του Dr. Dre, του Snoop Dogg, του Ice Cube, των Cypress Hill και των N.W.A. Ταυτόχρονα, το The Liberty Jam στο Liberty City Stories μετέφερε την αυθεντική ωμότητα του νεοϋορκέζικου rap με Mobb Deep, Big Pun, DMX, Method Man και Raekwon.
Την ίδια στιγμή, οι διαδρομές στην ύπαιθρο και τους αυτοκινητόδρομους ντύνονταν με το κλασικό ροκ του K-DST υπό τη φωνή του Axl Rose, το Liberty Rock Radio με τον Iggy Pop, τις country μελωδίες του K-Rose με το All My Ex’s Live in Texas, τους ρωσικούς ήχους του Vladivostok FM και την ανεμελιά των synth-pop επιτυχιών όπως το Maneater των Hall and Oates στο IV.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Τα μουσικά αυτά διαλείμματα πλαισιώνονταν από σατιρικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς λόγου όπως το Chatterbox FM με τον Lazlow και το Blaine County Radio, που πρόσφεραν ασταμάτητο, ευφυές μαύρο χιούμορ.
GTA Online, Roleplay (RP) και η κληρονομιά ενόψει του GTA VI
Το γεγονός ωστόσο ότι το GTA V κατάφερε να διατηρηθεί στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας επικαιρότητας για περισσότερα από δέκα χρόνια, ξεπερνώντας τα διακόσια εκατομμύρια αντίτυπα, οφείλεται στην εξέλιξη του GTA Online και στη σαρωτική επικράτηση του φαινομένου Roleplay στις πλατφόρμες streaming.
Μέσα από ειδικά διαμορφωμένους servers, χιλιάδες παίκτες και δημιουργοί περιεχομένου δημιούργησαν αυτοσχέδιες ψηφιακές κοινωνίες, αναλαμβάνοντας ρόλους αστυνομικών, γιατρών, δικηγόρων ή απλών καθημερινών ανθρώπων και μετατρέποντας τον κόσμο του παιχνιδιού σε ένα ζωντανό, διαρκές θέατρο αυτοσχεδιασμού. Το franchise έπαψε οριστικά να αντιμετωπίζεται ως ένα απλό software και μετασχηματίστηκε σε έναν παγκόσμιο κόμβο κοινωνικής συναναστροφής.
Καθώς η πολιτεία της Leonida ετοιμάζεται να ανοίξει τις πύλες της με την έλευση του Grand Theft Auto VI, η πρόκληση για τη Rockstar Games υπερβαίνει τη δημιουργία ενός ακόμη τεχνικού θαύματος με δυναμικό καιρό, φωτορεαλισμό και διπλάσια κλίμακα. Το πραγματικό στοίχημα είναι να αποδείξει πως η φιλοσοφία που ξεκίνησε πριν από σχεδόν τριάντα χρόνια παραμένει αναντικατάστατη: η υπόσχεση ότι μέσα σε έναν καλοκουρδισμένο ψηφιακό κόσμο χωρίς κανόνες, ο καθένας μπορεί να βιώσει την απόλυτη αίσθηση διαφυγής και ελευθερίας.
Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου
