Μια μαϊμού στέκεται απέναντι από έναν γάιδαρο και τον παρατηρεί προσεκτικά, καθώς αποτυπώνει το πορτρέτο του. Λίγο πιο πέρα, ένας γάιδαρος με φτερά μοιάζει να αιωρείται στον χώρο, προκαλώντας την απορία «πετάει ο γάιδαρος;». Σε μια άλλη σύνθεση, τρία πιθηκοειδή πλησιάζουν διστακτικά μια παγίδα, στην κορυφή της οποίας κυματίζει μια σημαία. Το ένα δείχνει έτοιμο να αγγίξει το δόλωμα, το δεύτερο μοιάζει φοβισμένο, ενώ το τρίτο παρακολουθεί με περιέργεια.
Οι εικόνες αυτές συνθέτουν τον πυρήνα της νέας έκθεσης του εικαστικού Ηλία Δόβρη με τίτλο «Τα πιθηκοειδή και ο Γάιδαρος», η οποία φιλοξενείται στις Βιτρίνες Τέχνης του ΟΤΕ, στην οδό Καρόλου Ντηλ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μια ενότητα έργων που δημιουργήθηκε μέσα σε διάστημα περίπου δυόμισι μηνών στις αρχές του έτους, και συνδυάζει ζωγραφική, εγκαταστάσεις και γλυπτικές παρεμβάσεις. «Ενώ ανέκαθεν ζωγράφιζα καμβάδες, τα τελευταία δύο χρόνια άρχισα να βγαίνω από την επιφάνεια, να δουλεύω με όγκους και να δημιουργώ πιο ανάγλυφα έργα. Στη συνέχεια το πράγμα εξελίχθηκε και άρχισα να κόβω, να καίω, να τρυπάω, να κολλάω και να καρφώνω υλικά, ώστε τα έργα να αποκτούν τρισδιάστατη υπόσταση», δηλώνει στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Ηλίας Δόβρης.
Όπως εξηγεί, στα έργα του χρησιμοποιεί επαναχρησιμοποιημένα υλικά, από μαλλιά ανθρώπων και τρίχες ζώων μέχρι υφάσματα, ξύλα, βίδες, καρφιά και αποξηραμένα στρώματα χρώματος που συλλέγει από τις παλέτες των μαθητών του. «Με ενδιαφέρει η φθορά της υλικότητας. Δεν θέλω τα έργα να μοιάζουν τέλεια ή εξιδανικευμένα. Με ενδιαφέρει περισσότερο η αλήθεια που κουβαλάει η φθορά», σημειώνει.
Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκονται δύο ζώα που ο ίδιος χρησιμοποιεί ως βασικά συμβολικά εργαλεία: η μαϊμού και ο γάιδαρος. «Τον γάιδαρο τον χρησιμοποιώ συχνά ως σύμβολο πλάνης.
Προέρχεται από το γνωστό παιχνίδι “ πετάει ο γάιδαρος”. Από την άλλη, οι μαϊμούδες είναι κάτι πιο φυσικό από εμάς όπως είμαστε σήμερα. Μου αρέσει που, ενώ έχουν κάτι ανθρώπινο, διατηρούν μια αγνή περιέργεια απέναντι στον κόσμο», λέει ο καλλιτέχνης.
Η σειρά με τα πιθηκοειδή ξεκίνησε από μια ιδέα που κουβαλούσε εδώ και καιρό. Αρχικά οραματιζόταν έναν μεγάλο πίνακα με τίτλο «Η εξέγερση των πιθήκων». Οι περιορισμοί του εργαστηρίου του, ωστόσο, τον οδήγησαν σε μια διαφορετική λύση. Η αρχική ιδέα μετασχηματίστηκε σε εγκατάσταση, όπου η έμφαση δεν δίνεται τελικά στην εξέγερση αλλά στην περιέργεια και στη στάση απέναντι στο άγνωστο. Στο έργο με τα τρία πιθηκοειδή, η σημαία στην κορυφή της παγίδας λειτουργεί ως δόλωμα. Σύμφωνα με τον δημιουργό, συμβολίζει τον τρόπο με τον οποίο η εξουσία, η φιλοδοξία ή η επιθυμία μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί έλξης και παγίδευσης. Τα τρία ζώα αντιδρούν διαφορετικά απέναντι στο ίδιο ερέθισμα: το ένα επιχειρεί να πλησιάσει, το άλλο φοβάται και το τρίτο παρατηρεί.
Ο γάιδαρος εμφανίζεται σε περισσότερα από ένα έργα της έκθεσης, μεταφέροντας διαφορετικές αναγνώσεις. Σε ένα από αυτά πετάει έχοντας φτερά στην πλάτη του, ενώ σε ένα άλλο γίνεται το αντικείμενο παρατήρησης μιας μαϊμούς που φιλοτεχνεί το πορτρέτο του, σε μια σύνθεση εμπνευσμένη από χαρακτικό της σειράς «Los Caprichos» του Γκόγια. «Μου αρέσει γενικά όλος ο συμβολισμός και η μυθολογία γύρω από τα ζώα, οι ιστορίες που γνωρίζουμε ή ο τρόπος που τους έχουμε βάλει ταμπέλες. Ο γάιδαρος, για παράδειγμα, είναι ένα δουλικό ζώο με πολλή υπομονή, που το έχουμε συνδέσει με το βάρος και την καταπόνηση. Νιώθω ότι μπορώ να δείξω περισσότερα για τον άνθρωπο μέσα από τα ζώα παρά μέσα από ένα κυριολεκτικό πορτρέτο», σημειώνει ο κ. Δόβρης.
Η επιλογή αυτή συνδέεται και με μια προσωπική καλλιτεχνική μετατόπιση. Ο ίδιος ξεκίνησε την πορεία του δημιουργώντας κυρίως ρεαλιστικά πορτρέτα, όμως σταδιακά απομακρύνθηκε από αυτή τη θεματολογία. «Ζωγράφιζα πάρα πολλά πορτρέτα, αλλά κάποια στιγμή κουράστηκα. Ειδικά με την κυριαρχία των social media ένιωσα ότι υπήρχε παντού μια συνεχής προβολή της εικόνας μας. Σήμερα συχνά δείχνουμε μια εκδοχή του εαυτού μας και χάνεται η πραγματικότητα πίσω από αυτήν», λέει.
Από την πλευρά του, ο επιμελητής της έκθεσης Γιάννης Αργυριάδης υπογραμμίζει ότι πίσω από τα έργα συνάντησε «έναν άνθρωπο με σπάνια ταπεινότητα, που δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει, αλλά να εκφράσει όσα γεννιούνται μέσα του», σημειώνοντας πως ο Ηλίας Δόβρης αντιμετωπίζει την τέχνη ως αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς του και της σχέσης του με τον κόσμο.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
