Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, φτάνει σήμερα στην Αθήνα, σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να παραμένουν στο επίκεντρο.
Η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών συνδέεται με τον 6ο Γύρο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ και αναμένεται να αναδείξει το εύρος της διμερούς συνεργασίας σε άμυνα, ενέργεια, ασφάλεια, εμπόριο και επενδύσεις.
Ο Μάρκο Ρούμπιο δεν θα πραγματοποιήσει στάση στην Τουρκία στο πλαίσιο της συγκεκριμένης περιοδείας του, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στις επαφές του στην Αθήνα. Παράλληλα, στο τραπέζι αναμένεται να βρεθούν οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και οι ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ενέργεια και Ανατολική Μεσόγειος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική πλευρά παρουσιάζει το ενεργειακό σκέλος της αμερικανικής ατζέντας. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο Κάθετος Διάδρομος και ο ρόλος της Ελλάδας στη μεταφορά αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, καθώς και οι έρευνες για υδρογονάνθρακες και τα σχέδια ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Η Αθήνα επιδιώκει παράλληλα να ενισχύσει τη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών σε ενεργειακά projects, διευρύνοντας τη διμερή συνεργασία πέρα από τον αμυντικό τομέα.
Στις συζητήσεις αναμένεται να τεθεί και η τουρκική δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, με την ελληνική πλευρά να παρουσιάζει τις θέσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες, τα ενεργειακά έργα και την ανάγκη σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.
Σούδα, Αλεξανδρούπολη και F-35
Σημαντικό κεφάλαιο της επίσκεψης αποτελεί η αμυντική συνεργασία. Η Σούδα εξακολουθεί να αποτελεί κομβική εγκατάσταση για τις αμερικανικές δυνάμεις, ενώ η Αλεξανδρούπολη έχει αποκτήσει αυξημένη στρατηγική και επιχειρησιακή σημασία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ιδιαίτερα για τη μεταφορά στρατιωτικού υλικού προς την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Στην ατζέντα βρίσκονται επίσης τα εξοπλιστικά προγράμματα και η προοπτική περαιτέρω συνεργασίας των αμυντικών βιομηχανιών των δύο χωρών, με τα F-35 να αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα.
Η Αθήνα παρακολουθεί στενά και τη συζήτηση για πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Παράλληλα, παραμένει το ελληνικό ενδιαφέρον για την αποδέσμευση πρόσθετου αμερικανικού αμυντικού υλικού.
Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος
Ο Μάρκο Ρούμπιο θα συναντηθεί στις 09:00 με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, ενώ στις 09:30 οι δύο υπουργοί θα κάνουν δηλώσεις προς τον Τύπο. Στις 10:00 θα κηρύξουν την έναρξη του 6ου Γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ.
Στη συνέχεια, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Οι συζητήσεις θα καλύψουν τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις, την ασφάλεια, την άμυνα, την ενέργεια, τη ναυτιλία, την τεχνολογία, το εμπόριο και τις επενδύσεις, καθώς και την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των δύο λαών.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, καθώς δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη επίσκεψή του στην Άγκυρα. Για δεκαετίες, η αμερικανική διπλωματία ακολουθούσε την πρακτική των παράλληλων επισκέψεων στην Ελλάδα και την Τουρκία, με στόχο τη διατήρηση ισορροπιών στην περιοχή. Η σημερινή επιλογή της Ουάσιγκτον αναμένεται, επομένως, να αξιολογηθεί στην Αθήνα ως ένδειξη της αυξημένης βαρύτητας που αποκτά η ελληνοαμερικανική στρατηγική σχέση.
Ο Στρατηγικός Διάλογος Ελλάδας–ΗΠΑ πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται ολοένα και περισσότερο στο επίκεντρο των αμερικανικών σχεδιασμών για την ενέργεια και την ασφάλεια. Ο Ρούμπιο είχε διαδραματίσει από το 2019, μαζί με τον τότε γερουσιαστή Μπομπ Μενέντεζ, σημαντικό ρόλο στην προώθηση της αμερικανικής πολιτικής για την περιοχή, μέσω της νομοθεσίας για την ασφάλεια και την ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στις επαφές του στην Αθήνα με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, ο Αμερικανός υπουργός αναμένεται να εξετάσει τις διμερείς σχέσεις, αλλά και τις σημαντικότερες περιφερειακές εξελίξεις.
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και οι ενεργειακές ισορροπίες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη θα βρεθούν στο τραπέζι, με την Ελλάδα να επιχειρεί να αναδείξει τον ρόλο της ως σταθερού συμμάχου των ΗΠΑ, διατηρώντας παράλληλα ισχυρούς διαύλους τόσο με το Ισραήλ όσο και με τον αραβικό κόσμο.
Ενέργεια, Κάθετος Διάδρομος και έρευνες νότια της Κρήτης
Στο ενεργειακό πεδίο, κεντρική θέση αναμένεται να έχει ο Κάθετος Διάδρομος, με την Αθήνα να επιδιώκει την ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας ως πύλης για τη μεταφορά αμερικανικού LNG προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν, παράλληλα, οι σχεδιαζόμενες έρευνες των ExxonMobil και Chevron στην ελληνική ΑΟΖ. Η αμερικανική στήριξη στις δραστηριότητες της Chevron, συμπεριλαμβανομένων των ερευνών στα οικόπεδα νότια της Κρήτης, αποκτά πρόσθετη σημασία υπό το φως των αντιδράσεων από τη λιβυκή πλευρά και της επίκλησης του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Τρίπολη.
F-16 Viper και F-35 στην αμυντική ατζέντα
Στον τομέα της άμυνας, οι συνομιλίες αναμένεται να επικεντρωθούν στην περαιτέρω ενίσχυση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και ειδικότερα της Πολεμικής Αεροπορίας.
Η αναβάθμιση των F-16 σε επίπεδο Viper και η προμήθεια των F-35 αποτελούν ήδη βασικούς πυλώνες της ελληνοαμερικανικής αμυντικής συνεργασίας, ενώ η Αθήνα εξετάζει την απόκτηση επιπλέον αμερικανικού οπλικού και υποστηρικτικού υλικού.
Το 3+1 και η επόμενη ημέρα στην Ανατολική Μεσόγειο
Σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί και το σχήμα 3+1 Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ με τη συμμετοχή των ΗΠΑ, το οποίο παραμένει βασικό εργαλείο περιφερειακού συντονισμού.
Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης τα σχέδια για ενεργειακές και ψηφιακές διασυνδέσεις στην περιοχή. Η Ουάσιγκτον έχει επενδύσει πολιτικά στην αρχιτεκτονική συνεργασίας της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ η Αθήνα επιδιώκει να διασφαλίσει την προώθηση των σχετικών έργων, παρά τις αντιδράσεις και τις αμφισβητήσεις της Τουρκίας.
Η επίσκεψη Ρούμπιο, επομένως, αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς πέρα από τον διμερή χαρακτήρα της, αποτελεί μήνυμα για τον ρόλο που επιδιώκουν οι ΗΠΑ να διαδραματίσει η Ελλάδα στην ενεργειακή και αμυντική αρχιτεκτονική της ευρύτερης περιοχής.
Οι τρεις συμφωνίες που θα υπογραφούν
Στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου αναμένεται να υπογραφούν ή να ανανεωθούν τρία κείμενα συνεργασίας:
η ανανέωση του Μνημονίου Συνεργασίας για την επιβολή εισαγωγικών περιορισμών σε συγκεκριμένες κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα,
Επιστολή Προθέσεων για συνεργασία μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα,
Μνημόνιο Κατανόησης για την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης STCW του 1978.
Η τελευταία συμφωνία αποσκοπεί στη διευκόλυνση της απασχόλησης των ναυτικών και στην ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ναυτικής εκπαίδευσης.
«Η Ελλάδα είναι πολύ σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ»
Λίγο πριν αναχωρήσει από τη βάση Σεντ Άντριου στο Μέριλαντ για την ευρωπαϊκή του περιοδεία, ο Μάρκο Ρούμπιο αναφέρθηκε στις σχέσεις Ουάσινγκτον και Αθήνας, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα «πολύ σημαντικό σύμμαχο» των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Η Ελλάδα είναι ένας πολύ σημαντικός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι μια χώρα όπου δεν έχουμε μόνο στρατιωτική παρουσία, αλλά και ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς. Επομένως, είναι μια ευκαιρία να την επισκεφτούμε», δήλωσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών.
Η επίσκεψη στην Αθήνα και ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος πραγματοποιούνται με φόντο τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις, με την ελληνική κυβέρνηση να επιδιώκει τη συνέχιση και διεύρυνση της στρατηγικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
