Η τελευταία δημοσκόπηση της Marc πριν από τις διακοπές του Αυγούστου καταγράφει μια πολιτική εικόνα σαφώς πιο ευνοϊκή για την κυβέρνηση από αυτή που θα περίμενε κανείς, με βάση τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κοινωνία και τα πολιτικά μέτωπα που ανοίγουν διαρκώς.

Η Νέα Δημοκρατία παραμένει η κυρίαρχη πολιτική δύναμη, ξεπερνά στην εκτίμηση ψήφου το συμβολικό όριο του 30%, ενισχύει ελαφρά τα ποσοστά της σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση του Ιουνίου και διατηρεί διαφορά σχεδόν 14 μονάδων από το δεύτερο κόμμα, την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα.

Την ίδια ώρα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να προηγείται με υπερδιπλάσιο ποσοστό από τον πλησιέστερο πολιτικό αρχηγό στο ερώτημα για την καταλληλότητα στην πρωθυπουργία, ενώ σχεδόν δύο στους τρεις πολίτες θεωρούν δεδομένη τη νίκη της Ν.Δ. στις επόμενες εκλογές.

 

Η αντιπολίτευση δεν βρίσκει ακόμη αντίπαλο πόλο

Παρά τη φθορά που προκαλεί μια μακρά κυβερνητική περίοδος, την κοινωνική δυσαρέσκεια και τη συνολική αρνητική αξιολόγηση, απέναντι στη Νέα Δημοκρατία δεν έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα ένας ισχυρός κομματικός αντίπαλος, ούτε μια ξεκάθαρη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.

Η Ν.Δ. εξακολουθεί να διαθέτει την πιο συμπαγή εκλογική βάση, το ισχυρότερο ηγετικό πλεονέκτημα και την κυρίαρχη παράσταση νίκης.

Ωστόσο, η δημοσκόπηση δεν αφήνει περιθώρια για θριαμβολογίες. Η κυβέρνηση βρίσκεται αισθητά χαμηλότερα από τα επίπεδα του 2023, απέχει από την αυτοδυναμία, εμφανίζει σημαντική αδυναμία στις νεότερες και μεσαίες ηλικίες και βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διάχυτο αίτημα για πολιτική αλλαγή.

Το βασικό της πλεονέκτημα δεν είναι ότι έχει εξαφανίσει τη δυσαρέσκεια, αλλά ότι αυτή παραμένει κατακερματισμένη και δεν έχει βρει ενιαία πολιτική έκφραση.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε πανελλαδικά από τις 20 έως τις 23 Ιουλίου σε δείγμα 1.178 ψηφοφόρων, με μέγιστο στατιστικό σφάλμα ±2,9%. Οι μικρές μεταβολές, επομένως, θα πρέπει να αξιολογούνται κυρίως ως τάσεις.

Εκτίμηση ψήφου: Η ΝΔ στο 30,8%

Το ισχυρότερο εύρημα της δημοσκόπησης για την κυβέρνηση είναι η εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος.

Η Νέα Δημοκρατία καταγράφεται στο 30,8%, με εύρος από 28,3% έως 33,3%. Η μέση εκτίμηση τη φέρνει σχεδόν 14 μονάδες μπροστά από την ΕΛΑΣ, η οποία ακολουθεί με 16,8%, ενώ το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στην τρίτη θέση με 11%.

Ακόμη και αν υπολογιστεί το χαμηλότερο πιθανό ποσοστό της Ν.Δ. και το υψηλότερο της δεύτερης δύναμης, η απόσταση παραμένει ιδιαίτερα μεγάλη. Δεν προκύπτει, δηλαδή, ένα άμεσο σενάριο ανατροπής των σημερινών συσχετισμών.

Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι ότι η Ν.Δ. διατηρεί το ψυχολογικό όριο του 30%. Παρά τη φθορά, διαθέτει έναν σταθερό εκλογικό κορμό και παραμένει η μόνη παράταξη που εμφανίζεται με χαρακτηριστικά μεγάλου κόμματος εξουσίας.

Από την άλλη πλευρά, η αυτοδυναμία παραμένει μακριά. Ακόμη και το υψηλότερο σημείο του εύρους δεν εξασφαλίζει από μόνο του κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Ο Τσίπρας στη δεύτερη θέση – Πίσω το ΠΑΣΟΚ

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δεύτερη θέση της ΕΛΑΣ με 16,8%.

Το νέο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα εμφανίζει πλέον σαφή υπεροχή έναντι του ΠΑΣΟΚ, ωστόσο δεν έχει ακόμη χαρακτηριστικά δύναμης που μπορεί να διεκδικήσει άμεσα την εξουσία.

Η παρουσία ενός νέου πολιτικού σχηματισμού στη δεύτερη θέση, με σημαντική αλλά όχι κυβερνητικά επαρκή επιρροή, ενισχύει την εικόνα πολιτικής σταθερότητας για τη Ν.Δ.

Για το ΠΑΣΟΚ, το 11% αποτελεί σημαντικό πρόβλημα. Παρότι παρουσιάζει οριακή βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση, παραμένει περίπου 6 μονάδες πίσω από τη δεύτερη θέση και σχεδόν 20 από τη Νέα Δημοκρατία.

Το κόμμα που παραδοσιακά θα επιδίωκε να αποτελέσει τον βασικό αντίπαλο της κυβέρνησης δεν καταφέρνει να αξιοποιήσει ούτε τη φθορά της Ν.Δ. ούτε το κοινωνικό αίτημα για αλλαγή.

Μεγάλη πτώση για την Καρυστιανού

Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει η υποχώρηση της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού.

Το κόμμα από το 10,5% της προηγούμενης μέτρησης και την ισοψηφία με το ΠΑΣΟΚ, υποχωρεί στο 7,4% στην εκτίμηση ψήφου.

Χάνει 3,1 μονάδες μέσα σε έναν μήνα, πέφτει στην πέμπτη θέση και βρίσκεται πλέον κάτω ακόμη και από την Ελληνική Λύση.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αρνητική μεταβολή μεταξύ των κομμάτων και την πρώτη ένδειξη ότι η αρχική δημοσκοπική δυναμική του σχηματισμού δεν συνεχίζεται με την ίδια ένταση.

Παρά τη διατήρηση σημαντικής επιρροής και την άνετη υπέρβαση του ορίου εισόδου στη Βουλή, το κόμμα φαίνεται να χάνει μέρος της αρχικής του ορμής, καθώς η κοινωνική διαμαρτυρία καλείται πλέον να μετατραπεί σε ολοκληρωμένη πολιτική πρόταση.

Κατακερματισμένο το πολιτικό σκηνικό

Τα υπόλοιπα ποσοστά επιβεβαιώνουν ένα έντονα κατακερματισμένο πολιτικό τοπίο.

ΚΚΕ, Πλεύση Ελευθερίας και Φωνή Λογικής ακολουθούν, ενώ το ΜέΡΑ25 κινείται οριακά πάνω από το εκλογικό κατώφλι.

Η πολυδιάσπαση αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα για τη Ν.Δ., καθώς το αντικυβερνητικό ρεύμα δεν συγκεντρώνεται σε έναν πολιτικό φορέα, αλλά διαχέεται σε κόμματα με διαφορετικές πολιτικές κατευθύνσεις.

Η δυσαρέσκεια είναι μεγάλη αριθμητικά, αλλά δεν μετατρέπεται σε ενιαία εκλογική δύναμη.

Πρόθεση ψήφου χωρίς αναγωγή

Στην πρόθεση ψήφου πριν από την αναγωγή των αναποφάσιστων, η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται στο 27,3%, η ΕΛΑΣ στο 14,8% και το ΠΑΣΟΚ στο 9,5%.

Σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση του Ιουνίου, η Ν.Δ. ενισχύεται κατά μισή μονάδα, όπως και η ΕΛΑΣ, ενώ το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζει άνοδο τριών δεκάτων.

Οι αναποφάσιστοι υποχωρούν ελαφρά, από το 11,2% στο 10,8%.

Οι μεταβολές είναι μικρές και βρίσκονται εντός των ορίων του στατιστικού σφάλματος, όμως η συνολική εικόνα δείχνει ότι η Ν.Δ. δεν εμφανίζει νέα κάμψη στο τέλος της πολιτικής περιόδου.

Η διαφορά παραμένει σταθερή: 12,5 μονάδες από την ΕΛΑΣ και 17,8 από το ΠΑΣΟΚ.

 

 

Το μεγάλο στοίχημα οι νεότερες ηλικίες

Η δημοσκόπηση αναδεικνύει μια μεγάλη ηλικιακή ανισορροπία για τη Ν.Δ.

Στους ψηφοφόρους άνω των 65 ετών φτάνει το 45,6%, ενώ στις ηλικίες 17-44 περιορίζεται στο 20,5% και στις ηλικίες 45-64 στο 22,6%.

Η εκλογική της δύναμη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους μεγαλύτερους ψηφοφόρους, οι οποίοι παρουσιάζουν μεγαλύτερη κομματική σταθερότητα και υψηλότερη συμμετοχή στις εκλογές.

Η βελτίωση της σχέσης με τους νέους, τους εργαζόμενους στις παραγωγικές ηλικίες και τα νοικοκυριά που πιέζονται από το κόστος ζωής αποτελεί το μεγάλο στρατηγικό στοίχημα για το Μέγαρο Μαξίμου.

Υψηλή συσπείρωση στη Ν.Δ.

Ιδιαίτερα θετικό στοιχείο για την κυβέρνηση είναι η κομματική βεβαιότητα.

Το 70,1% των σημερινών ψηφοφόρων της Ν.Δ. δηλώνει «πολύ σίγουρο» για την επιλογή του και το 18,7% «αρκετά σίγουρο».

Συνολικά, σχεδόν εννέα στους δέκα εμφανίζονται σταθεροί στην επιλογή τους.

Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη δημοσκοπική ανθεκτικότητα της κυβέρνησης. Η Ν.Δ. μπορεί να έχει χάσει μέρος της δύναμής της σε σχέση με το 2023, ωστόσο όσοι παραμένουν κοντά της εμφανίζουν υψηλό βαθμό συσπείρωσης.

Παράλληλα, η διαρροή παραμένει σημαντική, καθώς διατηρεί το 67,9% της εκλογικής βάσης του 2023.

Μέρος των απωλειών κατευθύνεται σε κόμματα δεξιότερα της Ν.Δ., ενώ σχεδόν ένας στους δέκα πρώην ψηφοφόρους της παραμένει αναποφάσιστος.

Το κυβερνητικό στοίχημα είναι διπλό: η επιστροφή μέρους των δεξιών διαρροών χωρίς απώλεια του κεντρώου ακροατηρίου και η ενεργοποίηση όσων σήμερα κρατούν στάση αναμονής.

Αδιευκρίνιστη ψήφος: Μικρή υποχώρηση, αλλά παραμένει κρίσιμος παράγοντας

Η αδιευκρίνιστη ψήφος εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας, χωρίς ωστόσο να είναι σήμερα σε επίπεδο που να μπορεί να αμφισβητήσει την καθαρή πρωτιά της Νέας Δημοκρατίας.

Οι αναποφάσιστοι περιορίζονται στο 10,8%, από 11,2% στο τέλος Ιουνίου, ενώ μαζί με όσους δηλώνουν άκυρο/λευκό ή αποχή, η συνολική απροσδιόριστη ζώνη διαμορφώνεται στο 11,6%, έναντι 12,7% στην προηγούμενη μέτρηση.

Η μικρή αυτή αποκλιμάκωση δείχνει μια σταδιακή διαμόρφωση των εκλογικών επιλογών, χωρίς όμως να σημαίνει ότι οι σημερινοί συσχετισμοί έχουν παγιωθεί. Η συγκεκριμένη δεξαμενή παραμένει πολιτικά ανομοιογενής και μπορεί να επηρεάσει τις τελικές ισορροπίες.

Η αδιευκρίνιστη ψήφος εμφανίζεται ιδιαίτερα αυξημένη μεταξύ των πολιτών που δεν δηλώνουν ιδεολογική ταύτιση, όπου οι αναποφάσιστοι φτάνουν το 20,7%, αλλά και στον χώρο του Κέντρου, όπου ανέρχονται στο 30,7%.

Υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται επίσης στις ηλικίες 45-64 ετών, ενώ εμφανίζεται ελαφρώς μεγαλύτερη παρουσία στις γυναίκες.

Για τη Νέα Δημοκρατία υπάρχει σημαντικό περιθώριο επαναπροσέγγισης, καθώς περίπου ένας στους τρεις αναποφάσιστους (33,2%) προέρχεται από την εκλογική της βάση του 2023.

Η τελική τους επιλογή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία της καθημερινότητας, την οικονομία και το κατά πόσο το κυβερνητικό σχέδιο θα καταφέρει να πείσει.

Η αδιευκρίνιστη ψήφος μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά το τελικό ποσοστό της Ν.Δ., τη μάχη για την αυτοδυναμία, την είσοδο μικρότερων κομμάτων στη Βουλή και συνολικά τις προϋποθέσεις σχηματισμού κυβέρνησης.

 

Το ενδεχόμενο κόμματος Σαμαρά και οι πιθανές επιπτώσεις

Στην ανάγνωση των ευρημάτων πρέπει να συνυπολογιστεί και ένας παράγοντας που δεν έχει αποτυπωθεί στη συγκεκριμένη δημοσκόπηση: η δημόσια συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος υπό τον Αντώνη Σαμαρά.

Καθώς ένας τέτοιος πολιτικός σχηματισμός δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως και δεν περιλαμβάνεται στο ερωτηματολόγιο της έρευνας, οποιαδήποτε εκτίμηση για συγκεκριμένο εκλογικό ποσοστό θα ήταν αυθαίρετη.

Ωστόσο, η πιθανή δημιουργία του αποτελεί μέρος της ευρύτερης πολιτικής συζήτησης, καθώς θα μπορούσε να απευθυνθεί σε τμήματα της παραδοσιακής δεξιάς βάσης, σε συντηρητικούς ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί από τη Ν.Δ., αλλά και σε πολίτες που σήμερα κατευθύνονται προς μικρότερα κόμματα δεξιότερα της κυβέρνησης ή παραμένουν αναποφάσιστοι.

Η επίδρασή του δεν θα κρινόταν μόνο από το ποσοστό που θα μπορούσε να συγκεντρώσει, αλλά και από το κατά πόσο θα περιόριζε τη δυνατότητα της Ν.Δ. να επαναφέρει ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί και να αυξήσει τη συσπείρωσή της.

Από την άλλη πλευρά, η ήδη έντονη πολυδιάσπαση στον χώρο δεξιότερα της Ν.Δ. δείχνει ότι η ύπαρξη εκλογικού ακροατηρίου δεν οδηγεί αυτόματα στη δημιουργία ενός ισχυρού και ενιαίου πολιτικού πόλου.

Πότε θέλουν και πότε πιστεύουν ότι θα γίνουν οι εκλογές

Στο ερώτημα για τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών, η κοινή γνώμη εμφανίζεται σχεδόν απόλυτα διχασμένη.

Το 44,9% προτιμά πρόωρες κάλπες τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο, ενώ το 43,7% επιθυμεί οι εκλογές να πραγματοποιηθούν στο τέλος της τετραετίας, την άνοιξη του 2027.

Η διαφορά των δύο πλευρών είναι μόλις 1,2 μονάδες και δεν έχει στατιστική σημασία.

Το εύρημα δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως καθαρό κοινωνικό αίτημα για πρόωρες εκλογές. Αντίθετα, αποτυπώνει την ύπαρξη δύο σχεδόν ισοδύναμων κοινωνικών μπλοκ: ενός που επιθυμεί ταχύτερη πολιτική αλλαγή και ενός που προτιμά την ολοκλήρωση της κυβερνητικής θητείας.

 

Η κομματική διάσταση του αιτήματος

Η κομματική ανάλυση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Μεταξύ των σημερινών ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας, μόλις το 13,1% τάσσεται υπέρ πρόωρων εκλογών, ενώ το 79,9% επιθυμεί την εξάντληση της τετραετίας.

Αντίθετα, η μεγάλη πλειονότητα των ψηφοφόρων των κομμάτων της αντιπολίτευσης προτιμά κάλπες το φθινόπωρο.

Το αίτημα για εκλογές, επομένως, έχει έντονο κομματικό χαρακτήρα. Δεν καταγράφεται μια οριζόντια κοινωνική απαίτηση για άμεση αλλαγή κυβέρνησης, αλλά κυρίως η επιθυμία των αντιπολιτευόμενων ψηφοφόρων να οδηγηθεί η χώρα σε εκλογές με στόχο την απομάκρυνση του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Οι πολίτες θεωρούν πιθανότερη την ολοκλήρωση της τετραετίας

Ακόμη πιο θετικό για την κυβέρνηση είναι το εύρημα στο ερώτημα για το τι πιστεύουν οι πολίτες ότι τελικά θα συμβεί.

Το 52,3% εκτιμά ότι οι εκλογές θα γίνουν στο τέλος της τετραετίας, έναντι 43% που προβλέπει φθινοπωρινή προσφυγή στις κάλπες.

Η πλειονότητα της κοινής γνώμης θεωρεί, δηλαδή, πιθανότερο ο πρωθυπουργός να τηρήσει τη θέση για ολοκλήρωση της κυβερνητικής θητείας.

Το στοιχείο αυτό ενισχύει το κυβερνητικό αφήγημα περί πολιτικής σταθερότητας, συνέπειας και ελέγχου του πολιτικού χρόνου.

Η διάκριση ανάμεσα στην επιθυμία και την πρόβλεψη έχει ιδιαίτερη σημασία: περισσότεροι πολίτες δηλώνουν ότι θα ήθελαν πρόωρες εκλογές από όσους πιστεύουν ότι αυτές πράγματι θα πραγματοποιηθούν.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μέρος εκείνων που επιθυμούν κάλπες το φθινόπωρο αναγνωρίζει πως η κυβέρνηση εξακολουθεί να διατηρεί την πρωτοβουλία των πολιτικών κινήσεων.