Στη Σαουδική Αραβία βρίσκεται ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, πραγματοποιώντας επίσκεψη στο Ριάντ που δεν είχε ανακοινωθεί επισήμως, λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών ασφαλείας που επικρατούν στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Το ταξίδι πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, με τον πόλεμο στον Κόλπο, τη νέα συμμαχία της Σαουδικής Αραβίας με την Τουρκία και το Πακιστάν, αλλά και την παρουσία της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στο σαουδαραβικό έδαφος να διαμορφώνουν το πλαίσιο της επίσκεψης.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει μεταβεί και στο παρελθόν στη Σαουδική Αραβία, διατηρώντας παράλληλα απευθείας επικοινωνία με τον διάδοχο του θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS). Ωστόσο, η συγκεκριμένη επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας των πρόσφατων εξελίξεων και των νέων ισορροπιών που διαμορφώνονται στην περιοχή.
Η Συμμαχία της Μέκκας και ο παράγοντας Τουρκία
Η παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Ριάντ συμπίπτει με μια κρίσιμη περίοδο για τις σχέσεις των χωρών της Μέσης Ανατολής.
Η Σαουδική Αραβία εντάχθηκε πρόσφατα στο σχήμα της Συμμαχίας της Μέκκας, μαζί με την Τουρκία και το Πακιστάν, εξέλιξη που προσθέτει νέα δεδομένα στον γεωπολιτικό σχεδιασμό της Αθήνας.
Την ίδια στιγμή, το σαουδαραβικό έδαφος έχει μετατραπεί σε πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων εξαιτίας της πολεμικής σύγκρουσης στον Κόλπο, γεγονός που ενισχύει τη σημασία των αμυντικών συνεργασιών της χώρας.
Παράλληλα, η πρόσφατη κύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από το κοινοβούλιο της Βεγγάζης έχει προκαλέσει πρόσθετη κινητικότητα στην ελληνική διπλωματία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τις συμμαχίες της στην ευρύτερη περιοχή, αξιοποιώντας τις σχέσεις που έχει αναπτύξει με σημαντικές αραβικές χώρες.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επανέναρξη των συνομιλιών με την Αίγυπτο, με αντικείμενο την επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
Οι ελληνικοί Patriot και το ενδεχόμενο παράτασης της παρουσίας τους
Ξεχωριστή θέση στις ελληνοσαουδαραβικές σχέσεις κατέχει η ελληνική πυροβολαρχία Patriot, η οποία έχει αναπτυχθεί στη Σαουδική Αραβία και έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αντιαεροπορική προστασία της χώρας.
Μέχρι πρόσφατα, η ελληνική πλευρά υπογράμμιζε ότι η παραμονή της πυροβολαρχίας θα επανεξεταζόταν σε μηνιαία βάση, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις που συνδέονται με τη Συμφωνία της Μέκκας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που διατυπώνονται, φαίνεται πλέον να εξετάζεται ένα πλαίσιο συνεργασίας μεγαλύτερης διάρκειας, το οποίο θα μπορούσε να διατηρήσει την ελληνική στρατιωτική παρουσία στη Σαουδική Αραβία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η συγκεκριμένη αποστολή θεωρείται σημαντικός παράγοντας για την ενίσχυση των διμερών σχέσεων, καθώς προσδίδει ουσιαστικό αμυντικό περιεχόμενο στη συνεργασία Αθήνας και Ριάντ.
Η επίσκεψη Δένδια και οι επαφές με τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν
Είχε προηγηθεί η επίσκεψη του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια στη Σαουδική Αραβία, κατά την οποία συναντήθηκε με τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Ο υπουργός είχε επίσης μεταβεί στις εγκαταστάσεις της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ), όπου είχε επαφές με τους Έλληνες αξιωματικούς που υπηρετούν στην αποστολή.
Παράλληλα, από τη σαουδαραβική πλευρά διευθετήθηκαν οικονομικές εκκρεμότητες που υπήρχαν σε σχέση με την ελληνική παρουσία.
Με αυτά τα δεδομένα, στην Αθήνα εκτιμάται ότι δεν υπάρχει λόγος άμεσης απομάκρυνσης της πυροβολαρχίας Patriot, η οποία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της στρατηγικής συνεργασίας των δύο χωρών.
Η διατήρηση της αποστολής αποκτά πρόσθετη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Σαουδική Αραβία ενισχύει τις αμυντικές της συνεργασίες και αναπροσαρμόζει τη θέση της στο περιφερειακό περιβάλλον ασφαλείας.
Το ταξίδι που παρέμεινε στον σχεδιασμό παρά την αναβολή της Συνόδου
Η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σαουδική Αραβία συνδέεται και με τον αρχικό προγραμματισμό για τη Σύνοδο Κορυφής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών του Κόλπου.
Ο πρωθυπουργός επρόκειτο ούτως ή άλλως να ταξιδέψει στο Ριάντ, καθώς η Σύνοδος είχε προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί την ίδια ημέρα.
Ωστόσο, η επιδείνωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή οδήγησε στην αναβολή της συνάντησης, η οποία θα αποτελούσε συνέχεια της προηγούμενης Συνόδου που είχε πραγματοποιηθεί πριν από δύο χρόνια στις Βρυξέλλες.
Παρά τη μεταβολή του αρχικού προγραμματισμού, ο Κυριάκος Μητσοτάκης φαίνεται πως διατήρησε την απόφασή του να επισκεφθεί τη Σαουδική Αραβία.
Το ταξίδι στο Ριάντ αποκτά έτσι ιδιαίτερη διπλωματική και αμυντική σημασία, καθώς πραγματοποιείται σε μια συγκυρία κατά την οποία η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ισχυρή παρουσία στις περιφερειακές εξελίξεις, να ενισχύσει τις στρατηγικές συνεργασίες της και να αξιολογήσει τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται από τις συμμαχίες στη Μέση Ανατολή.
