Οκτώβριος 1940, 25η. Στην είσοδο του Βασιλικού Θεάτρου, επί της Αγίου Κωνσταντίνου, πολυτελή αυτοκίνητα αποβιβάζουν επίσημους επιβάτες. Πολιτικοί παράγοντες, διπλωμάτες, ανώτατοι αξιωματικοί των τριών όπλων, εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου είναι εδώ για να παρακολουθήσουν την πρεμιέρα της όπερας του Τζιάκομο Πουτσίνι «Μαντάμα Μπατερφλάι», με την οποία εγκαινιάζεται η παραγωγική δραστηριότητα της νεότευκτης Εθνικής Λυρικής Σκηνής (η ίδρυση του Οργανισμού έχει υπογραφεί στις 5 Μαρτίου του 1939).
Η σάλα ξεχειλίζει από μετάξι και βελούδο. Η βραδιά είναι ιδιαίτερη. Στην πρώτη σειρά της πλατείας κάθεται το πρωθυπουργικό ζεύγος. Πλάι στη Λέλα Μεταξά ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμμανουέλε Γκράτσι. Πλάι στον δικτάτορα, ο γιος του συνθέτη, Αντόνιο Πουτσίνι, με τη σύζυγό του, Ρίτα, περιεργάζονται αχόρταγα το εσωτερικού του θεάτρου. Νωρίτερα, στάθηκαν για ώρα έξω από το κτήριο θαυμάζοντας την αρχιτεκτονική του Τσίλλερ.
Η ιδέα ήταν του Ιταλού πρέσβη. Η παρουσία του Αντόνιο στην πρεμιέρα της Μπατερφλάι, θα έδινε μεγαλοπρέπεια και κύρος στη βραδιά. Έτσι, μετατράπηκε σε επίσημο προσκεκλημένο της ελληνικής κυβέρνησης. Δεν φέρει τη χάρη του πατέρα του, αλλά μόνον το όνομα, το οποίο άλλωστε του στοίχισε και δύσκολη εφηβική ζωή. Ήταν, βλέπεις, το εξώγαμο του Τζιάκομο με την τότε παντρεμένη ακόμα Ελβίρα Τζεμινιάνι και η κοινωνία της εποχής ποτέ δεν τον είδε με καλό μάτι. Είναι ένας αδιάφορος και μάλλον μονόχνοτος γιος, που δεν ενδιαφέρεται και κυρίως δεν έχει το ταλέντο να συνεχίσει τη δραστηριότητα του γονιού. Θεωρητικώς, με την παρουσία του τιμάται η Λυρική Σκηνή κι αυτό λογίζεται ως «δώρο» των Ιταλών στην Ελλάδα. Ο ίδιος βέβαια έχει αποδεχθεί με χαρά την πρόσκληση για φιλοξενία, κυρίως επειδή δεν έχει ξαναβρεθεί στην Αθήνα και αυτή είναι μία μοναδική ευκαιρία να επισκεφθεί τον Παρθενώνα.
Αλλά πίσω από την πρόσκληση του Αντόνιο κρύβεται ένα διπλωματικό παρασκήνιο. Παρά την ιδεολογική του συγγένεια με τα φασιστικά ευρωπαϊκά καθεστώτα, ο Μεταξάς δείχνει να τηρεί στάση ουδετερότητας απέναντι στα τεκταινόμενα του πολέμου, που είναι σε εξέλιξη από τον Σεπτέμβριο του ΄39. Στην πραγματικότητα, προσπαθεί να κόψει την όρεξη του Μουσολίνι στερώντας του κάθε αφορμή για επίθεση, ακόμα κι αν έχει προηγηθεί ο τορπιλισμός της Έλλης στο λιμάνι της Τήνου από ιταλικό υποβρύχιο. Αποφεύγει τις εμπρηστικές δηλώσεις, κρατάει χαμηλά τους τόνους. Στο πλαίσιο αυτής της… καλώς εννοούμενης διάθεσης έναντι των γειτόνων, κι ενώ γνωρίζει ότι στα σύνορα της Ελλάδας συγκεντρώνονται ιταλικά στρατεύματα, αποδέχεται την «τιμητική προσφορά» του Ιταλού πρέσβη να παρευρεθεί στην πρεμιέρα ο γιος του συνθέτη. Ο Γκράτσι γνωρίζει ασφαλώς την προετοιμασία πολέμου των Ιταλών, αλλά η ουδέτερη στάση του Μεταξά δεν ευνοεί το επόμενο βήμα. Και οι δύο πλευρές παίζουν έναν ρόλο. Ο πρέσβης χρησιμοποιεί τον Αντόνιο ως προπέτασμα καπνού στην ειλημμένη απόφαση του Μουσολίνι να σύρει την Ελλάδα στον πόλεμο γνωρίζοντας ότι δεν θα επιτρέψει τη διέλευση των στρατευμάτων του από το έδαφός της και άλλωστε, αυτό ακριβώς επιθυμεί και ο ίδιος. Ο Μεταξάς από την άλλη, για να μη διευκολύνει τα σχέδια του Μουσολίνι, καμώνεται τον ευγενή γείτονα, που υποχρεώνεται από τις καλές προθέσεις ενός άσπονδου φίλου. Ένα παιχνίδι γάτας και ποντικού είναι σε εξέλιξη.
Η πρεμιέρα αφήνει τις καλύτερες εντυπώσεις στους θεατές της. Την επομένη, 26 Οκτωβρίου, το μέγαρο της ιταλικής πρεσβείας, στη συμβολή των δρόμων Βασ. Σοφίας και Σέκερη, είναι φωταγωγημένο, έτοιμο να υποδεχθεί τους επίσημους καλεσμένους του για τη δεξίωση προς τιμήν του Αντόνιο Πουτσίνι. Σε μία εντυπωσιακή υποκριτική ερμηνεία, ο Γκράτσι, που γνωρίζει ότι σε λιγότερο από δύο 24ωρα η χώρα του θα βρίσκεται σε πόλεμο με την Ελλάδα, υποδέχεται περιχαρής τους προσκεκλημένους. Όλα πρέπει να δείχνουν πως Ιταλία και Ελλάδα είναι αγαπημένες φίλες… Ακόμα και η τεράστια τούρτα με το σύνθημα «Ζήτω η Ελλάς» (Viva la Grecia) από ζαχαρόπαστα, είναι κομμάτι ενός καλοστημένου σκηνικού. Ο Γκράτσι εκφωνεί συγκινητικό λόγο περί την ελληνο-ιταλική φιλία… Ο Μεταξάς τον παρακολουθεί σκεπτικός.
Ούτε 30 ώρες μετά, οι δύο άνδρες θα συναντηθούν και πάλι σε μία διόλου εορταστική στιγμή. Στις 3 το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου, ο Γκράτσι θα χτυπάει το κουδούνι της οικίας Μεταξά στην Κηφισιά με το τελεσίγραφο του πολέμου στο χέρι και ο Μεταξάς θα τον υποδέχεται με σφιχτά δεμένη στη μέση τη ζώνη της ρόμπας του. «Σας περίμενα νωρίτερα…» θα ψελλίζει.
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
