Η πολυαναμενόμενη τριμερής συνάντηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, του Ρώσου ομολόγου του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη (19/11) σε έπαυλη στη Σεντζέν, στη νότια Κίνα, στο περιθώριο της συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC).
Η συνάντηση των ηγετών των τριών μεγάλων πυρηνικών δυνάμεων είχε δημιουργήσει υψηλές προσδοκίες, κυρίως λόγω των ανοιχτών πολεμικών συγκρούσεων και των ζητημάτων διεθνούς ασφάλειας που περιλαμβάνονταν στην ατζέντα.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η ταυτόχρονη διαπραγμάτευση με τους ηγέτες της Ρωσίας και της Κίνας αποτελούσε ευκαιρία να παρουσιάσει μια σημαντική διπλωματική επιτυχία, επιδεικνύοντας την ικανότητά του να συνομιλεί απευθείας με δύο από τους ισχυρότερους γεωπολιτικούς ανταγωνιστές των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο, οι περίπου 70 λεπτών συνομιλίες κεκλεισμένων των θυρών δεν οδήγησαν στις ευρείες συμφωνίες που αναμένονταν, με τις συγκλίσεις να περιορίζονται σε συγκεκριμένα πεδία συνεργασίας.
Τι συμφώνησαν οι τρεις ηγέτες
Σύμφωνα με το Associated Press, οι Τραμπ, Πούτιν και Σι κατέληξαν σε κοινή κατεύθυνση για την προώθηση μεταρρυθμίσεων στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, την αύξηση της παραγωγής διυλισμένων ορυκτών καυσίμων και τον περιορισμό της εμβέλειας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Αντίθετα, δεν υπήρξε ανακοίνωση κάποιας ουσιαστικής συμφωνίας για τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων ή για τον τερματισμό των πολεμικών συγκρούσεων στην Ουκρανία και το Ιράν.
Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης, ο Αμερικανός πρόεδρος αναχώρησε από την έπαυλη και επιβιβάστηκε στο Air Force One, χωρίς να προχωρήσει σε δηλώσεις προς τους δημοσιογράφους.
Αργότερα, με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαρακτήρισε την επίσκεψή του «εξαιρετικά σημαντική», γνωστοποιώντας ότι θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή στον Λευκό Οίκο.
«Γράφουμε ιστορία» – Οι προσδοκίες για τον πυρηνικό αφοπλισμό
Πριν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις, ο Τραμπ είχε επιδιώξει να καλλιεργήσει κλίμα αισιοδοξίας, αναφερόμενος στον Πούτιν και στον Σι ως προσωπικούς του φίλους.
«Πραγματικά γράφουμε ιστορία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία και η Κίνα βρίσκονται σε μοναδική θέση για να συζητήσουν πώς μπορούμε να μειώσουμε τον αριθμό των πυρηνικών όπλων στον πλανήτη, αλλά και τον κίνδυνο να χρησιμοποιηθούν».
Το ζήτημα του ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης μετά τη λήξη, τον Φεβρουάριο, της συνθήκης New START, η οποία αποτελούσε την τελευταία διμερή συμφωνία περιορισμού των πυρηνικών όπλων μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα εκφράσει την πρόθεσή του να επιδιώξει μια νέα, επικαιροποιημένη συμφωνία, με τη συμμετοχή αυτή τη φορά και της Κίνας.
Ωστόσο, το Πεκίνο δεν εμφανίζεται ιδιαίτερα πρόθυμο να αποδεχθεί περιορισμούς αντίστοιχους με εκείνους που θα μπορούσαν να συμφωνήσουν οι ΗΠΑ και η Ρωσία.
Η διαφορά στο μέγεθος των πυρηνικών οπλοστασίων αποτελεί βασικό παράγοντα, καθώς η Κίνα διαθέτει περισσότερες από 600 πυρηνικές κεφαλές, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία εκτιμάται ότι κατέχουν περισσότερες από 5.000 η καθεμία.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της Arms Control Association, Ντάριλ Κίμπαλ, εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς τις δυνατότητες άμεσης επίτευξης συμφωνίας.
Κατά την εκτίμησή του, η τριμερής συνάντηση θα μπορούσε, στην καλύτερη περίπτωση, να σηματοδοτήσει την έναρξη μιας μακράς διαδικασίας διαπραγματεύσεων.
«Χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο από διπλωματικό θέατρο και ευκαιρίες για φωτογραφίες μεταξύ Σι, Πούτιν και Τραμπ», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι μία συνάντηση δεν αρκεί για να επιφέρει θεαματικές αλλαγές.
Ουκρανία: Η τηλεφωνική παρέμβαση Τραμπ στη σύνοδο του Βερολίνου
Μετά τις συνομιλίες στην Κίνα, ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τους συμμετέχοντες στη σύνοδο που πραγματοποιούνταν στο Βερολίνο για την Ουκρανία.
Στη γερμανική πρωτεύουσα βρίσκονταν οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, οι οποίοι συμμετείχαν στις συζητήσεις με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και περισσότερους από 40 Ευρωπαίους ηγέτες που υποστηρίζουν το Κίεβο.
Σύμφωνα με τον Γουίτκοφ, ο Αμερικανός πρόεδρος ενημέρωσε τους συνομιλητές του ότι είχε θέσει στους ηγέτες της Ρωσίας και της Κίνας το ζήτημα της εξεύρεσης ειρηνικής λύσης στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Παρά τις σχετικές συζητήσεις, πάντως, η τριμερής δεν κατέληξε σε συγκεκριμένη συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Η μη συμμετοχή της ουκρανικής κυβέρνησης και των ευρωπαϊκών χωρών στις συνομιλίες της Σεντζέν επανέφερε στο προσκήνιο τις ανησυχίες ότι οι μεγάλες δυνάμεις ενδέχεται να επιχειρήσουν να καθορίσουν τις μελλοντικές εξελίξεις σε άλλες χώρες χωρίς την παρουσία και τη συναίνεσή τους.
Ιράν, Στενά του Ορμούζ και οικονομικές σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας
Στις επαφές των τριών ηγετών εξετάστηκαν επίσης οι εξελίξεις στον πόλεμο του Ιράν, τα ζητήματα ενεργειακής ασφάλειας και οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.
Πριν από την τριμερή σύνοδο, ο Τραμπ είχε πραγματοποιήσει ξεχωριστή συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ, την τρίτη ουσιαστική μεταξύ τους επαφή μέσα στο 2026.
Κατά τις συνομιλίες τους, ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στην ανάγκη να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη μεταφορά πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παγκοσμίως για το εμπόριο πετρελαίου, ενώ η λειτουργία της έχει διακοπεί επανειλημμένα λόγω επιθέσεων κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα έχουν κοινό συμφέρον να διατηρηθεί η ομαλή διέλευση των ενεργειακών φορτίων.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιδιώξει αύξηση των κινεζικών εισαγωγών αμερικανικών αγροτικών προϊόντων.
Από την πλευρά του, ο Σι Τζινπίνγκ εκτίμησε ότι οι σινοαμερικανικές σχέσεις έχουν διατηρήσει σε γενικές γραμμές τη σταθερότητά τους, παρουσιάζοντας μάλιστα βελτίωση κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ.
Σύμφωνα με το κινεζικό πρακτορείο Xinhua, ο Σι έθεσε επίσης το ζήτημα της Ταϊβάν και υπογράμμισε τη σημασία της ενίσχυσης της επικοινωνίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων για οικονομικά και εμπορικά θέματα.
Κοινές θέσεις για τον περιορισμό του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Ένα από τα ζητήματα στα οποία διαπιστώθηκε σαφέστερη σύγκλιση ήταν ο ρόλος και οι αρμοδιότητες του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ).
Οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας εξέφρασαν την άποψη ότι το Δικαστήριο υπερβαίνει τα όρια της δικαιοδοσίας του και υποστήριξαν την ανάγκη προστασίας κυβερνητικών αξιωματούχων από σχετικές ποινικές διώξεις.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω του εντάλματος σύλληψης που έχει εκδώσει το ΔΠΔ σε βάρος του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει προχωρήσει στην επιβολή κυρώσεων σε αξιωματούχους του Δικαστηρίου, καθώς και στον ίδιο τον θεσμό, εξαιτίας ερευνών που σχετίζονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες και συμμάχους τους, μεταξύ των οποίων το Ισραήλ.
Οι σχέσεις Σι – Πούτιν και οι διαφωνίες με την Ουάσιγκτον
Παρά το φιλικό κλίμα που επιχείρησε να διαμορφώσει ο Ντόναλντ Τραμπ, οι συνομιλίες ανέδειξαν και τις διαφορετικές ισορροπίες που χαρακτηρίζουν τις σχέσεις μεταξύ των τριών χωρών.
Η συνεργασία Κίνας και Ρωσίας παραμένει στενή, καθώς οι δύο πλευρές συνδέονται με σημαντικά στρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα.
Στο περιθώριο της συνόδου APEC, ο Σι Τζινπίνγκ καλωσόρισε τον Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτηρίζοντάς τον «παλιό μου φίλο», με τον Ρώσο πρόεδρο να χρησιμοποιεί αντίστοιχη προσφώνηση.
Η οικονομική συνεργασία των δύο χωρών έχει ενισχυθεί ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, με την Κίνα να προσφέρει στη Μόσχα σημαντική οικονομική στήριξη, συμβάλλοντας στον περιορισμό των επιπτώσεων από τις δυτικές κυρώσεις.
Αντίθετα, οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από σοβαρές διαφωνίες, παρά τις προσωπικές επαφές και τις θετικές δημόσιες αναφορές των δύο προέδρων.
Ενδεικτικό των εντάσεων που παραμένουν ήταν περιστατικό με δημοσιογράφο του Bloomberg, στον οποίο Κινέζοι αξιωματούχοι δεν επέτρεψαν να παρακολουθήσει την τριμερή συνάντηση.
Η απόφαση αυτή ακολούθησε ερώτηση που είχε υποβάλει ο δημοσιογράφος νωρίτερα, κατά τη διάρκεια των συνομιλιών μεταξύ Τραμπ και Σι.
Θετικές δηλώσεις, αλλά χωρίς συμφωνίες για τα μεγάλα ζητήματα
Μετά το πέρας της συνάντησης, οι ηγέτες της Κίνας και της Ρωσίας προχώρησαν σε θετική αποτίμηση των συνομιλιών.
Ο Σι Τζινπίνγκ τις χαρακτήρισε θετικές, εποικοδομητικές και παραγωγικές, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν έκανε λόγο για ανοιχτό και ειλικρινή διάλογο, περιγράφοντας τη συνάντηση ως μια «χρήσιμη και ουσιαστική» μορφή επικοινωνίας.
Ωστόσο, παρά τις δημόσιες τοποθετήσεις και τη σημασία της ταυτόχρονης παρουσίας των τριών ηγετών στο ίδιο τραπέζι, η σύνοδος ολοκληρώθηκε χωρίς ουσιαστικές συμφωνίες για τα σημαντικότερα ζητήματα που είχαν τεθεί προς συζήτηση.
Ο περιορισμός των πυρηνικών εξοπλισμών, η προοπτική ειρήνης στην Ουκρανία και οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παρέμειναν ανοιχτά, με την τριμερή συνάντηση να καταγράφεται περισσότερο ως μια προσπάθεια διπλωματικής προσέγγισης παρά ως διαδικασία που απέφερε άμεσα αποτελέσματα.
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα

