Την προοπτική επίτευξης μιας εκτεταμένης συμφωνίας, η οποία δεν θα περιορίζεται στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά θα μπορούσε να επηρεάσει συνολικά την ευρωπαϊκή ασφάλεια, παρουσίασε ο Ντόναλντ Τραμπ, μετά τις επαφές που είχε την Πέμπτη (5/11) στον Λευκό Οίκο με τον Κιρίλ Ντμίτριεφ, ειδικό απεσταλμένο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε πεπεισμένος ότι η σύγκρουση οδεύει προς τον τερματισμό της, επιβεβαιώνοντας τη συνάντηση με τον Ρώσο αξιωματούχο. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι δεν είχε συνομιλίες με τα μέλη της ουκρανικής αντιπροσωπείας, παρότι βρίσκονταν την ίδια ημέρα στον Λευκό Οίκο, συμμετέχοντας σε εκδήλωση που είχε διοργανώσει η Μελάνια Τραμπ.
Οι τοποθετήσεις του έγιναν ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διπλωματικές διεργασίες σε διαφορετικά επίπεδα. Στις Βρυξέλλες, στην έδρα του ΝΑΤΟ, Αμερικανοί εκπρόσωποι είχαν επαφές με Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, εξετάζοντας τις εγγυήσεις ασφαλείας που θα μπορούσαν να παρασχεθούν στο Κίεβο, καθώς και τη μελλοντική διαμόρφωση του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας.
Το επόμενο σημαντικό βήμα αναμένεται την ερχόμενη εβδομάδα στο Αμπού Ντάμπι, όπου έχει προγραμματιστεί συνάντηση αντιπροσωπειών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Ουκρανία. Πρόκειται για τις πρώτες τριμερείς ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις από τον Φεβρουάριο.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η αναφορά του Τραμπ σε μια συμφωνία με πιθανή ευρωπαϊκή διάσταση δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς το αντικείμενο των συνομιλιών, αλλά και ερωτήματα σχετικά με τη συμμετοχή των Ευρωπαίων συμμάχων στη διαδικασία.
Τραμπ: «Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και όλοι θα είναι ενθουσιασμένοι»
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι οι διπλωματικές προσπάθειες θα οδηγήσουν σε αποτέλεσμα, αφήνοντας να εννοηθεί πως η υπό διαμόρφωση συμφωνία θα έχει ευρύτερο περιεχόμενο από την ουκρανική κρίση.
«Θα υπάρξει συμφωνία. Θα είναι μια μεγάλη συμφωνία και θα αφορά κάτι περισσότερο από την Ουκρανία… Θα μπορούσα μάλιστα να πω ότι μπορεί να περιλαμβάνει ολόκληρη την Ευρώπη. Θα είναι μια μεγάλη, εξαιρετική συμφωνία και όλοι θα είναι ενθουσιασμένοι», δήλωσε.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιβεβαίωσε επίσης ότι είχε συνάντηση με τον Κιρίλ Ντμίτριεφ, αποφεύγοντας ωστόσο να αναφερθεί στα ζητήματα που συζητήθηκαν ή σε ενδεχόμενες δεσμεύσεις που προέκυψαν από την επαφή τους.
Αντιθέτως, ξεκαθάρισε ότι δεν συναντήθηκε με τους Ουκρανούς αξιωματούχους που επισκέφθηκαν την αμερικανική προεδρία την ίδια ημέρα. Δεν έδωσε εξηγήσεις για την απουσία αντίστοιχης επαφής, ενώ ούτε ο Λευκός Οίκος ανταποκρίθηκε άμεσα σε αίτημα για σχετικό σχόλιο.
Η εξέλιξη παρουσιάζει ενδιαφέρον με δεδομένη τη στάση που έχει τηρήσει κατά καιρούς ο Τραμπ απέναντι στον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα ασκήσει κριτική στον Ουκρανό ομόλογό του, υποστηρίζοντας ότι η απροθυμία του να αποδεχθεί παραχωρήσεις αποτελεί εμπόδιο στην επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Στο μεταξύ, κατά τις τελευταίες εβδομάδες της προεκλογικής περιόδου για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, ο Τραμπ είχε συμφωνήσει με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην άρση κυρώσεων που αφορούσαν τις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ, στο πλαίσιο των ευρύτερων επαφών μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας.
Διπλωματικές επαφές στις Βρυξέλλες για την ασφάλεια της Ουκρανίας
Παράλληλα με τη συνάντηση Τραμπ – Ντμίτριεφ στην Ουάσινγκτον, πραγματοποιούνταν στις Βρυξέλλες διαβουλεύσεις ανάμεσα σε Αμερικανούς αξιωματούχους και εκπροσώπους της Ουκρανίας, του ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Στις επαφές συμμετείχε και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος έκανε λόγο για παραγωγικές συνομιλίες. Όπως ανέφερε, στο επίκεντρο βρέθηκαν τόσο οι εγγυήσεις ασφαλείας που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν την προστασία της Ουκρανίας όσο και η δημιουργία ενός ευρύτερου πλαισίου ευρωπαϊκής ασφάλειας.
«Εργαζόμαστε εντατικά με όλες τις πλευρές για να βρούμε πρακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να τερματίσουν αυτόν τον πόλεμο και να δημιουργήσουν τις βάσεις για μια διαρκή ειρήνη», ανέφερε ο Κούσνερ σε ανάρτησή του.
Η ταυτόχρονη πραγματοποίηση επαφών στην αμερικανική πρωτεύουσα και στην έδρα του ΝΑΤΟ καταδεικνύει ότι η διπλωματική διαδικασία έχει πλέον διευρυμένο αντικείμενο. Πέρα από τους όρους για την παύση των πολεμικών επιχειρήσεων, εξετάζονται και οι μηχανισμοί ασφαλείας που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν μια μελλοντική ειρηνευτική διευθέτηση.
Ωστόσο, εξακολουθεί να παραμένει αδιευκρίνιστο το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας στην οποία αναφέρεται ο Τραμπ, όπως και το κατά πόσον οι διαπραγματεύσεις περιλαμβάνουν ενδεχόμενες μεταβολές στο πλαίσιο των σχέσεων ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.
Η εξάημερη εκεχειρία στην Ολέσκι και η παρέμβαση της Μελάνια Τραμπ
Η επίσκεψη του Κιρίλ Ντμίτριεφ στον Λευκό Οίκο πραγματοποιήθηκε με αφορμή εκδήλωση της Μελάνια Τραμπ, αφιερωμένη στην πρόσφατη προσωρινή κατάπαυση του πυρός στην Ολέσκι, πόλη της περιφέρειας Χερσώνας στη νότια Ουκρανία, η οποία βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο.
Η συγκεκριμένη εκεχειρία διήρκεσε έξι ημέρες, από τις 27 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου, και συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες τοπικές συμφωνίες παύσης των εχθροπραξιών μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής μεγάλης κλίμακας τον Φεβρουάριο του 2022.
Η συμφωνία είχε αποκλειστικά ανθρωπιστικό χαρακτήρα, επιτρέποντας τη μεταφορά βοήθειας και την απομάκρυνση πολιτών από την Ολέσκι, όπου οι συνθήκες διαβίωσης είχαν επιδεινωθεί σημαντικά εξαιτίας του πολέμου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Μελάνια Τραμπ, περίπου 800 άνθρωποι εγκατέλειψαν την πόλη κατά τη διάρκεια της ανθρωπιστικής επιχείρησης.
Πριν από την έναρξη της εκεχειρίας, οι εκτιμήσεις ανέφεραν ότι στην Ολέσκι παρέμεναν περίπου 2.000 κάτοικοι. Στο διάστημα της κατάπαυσης του πυρός, όσοι επιθυμούσαν μπορούσαν να μετακινηθούν είτε προς περιοχές ελεγχόμενες από την Ουκρανία είτε προς εδάφη υπό ρωσικό έλεγχο.
Παράλληλα, δόθηκε η δυνατότητα στους κατοίκους που επέλεξαν να παραμείνουν να προμηθευτούν τρόφιμα και φάρμακα, μέσω των νέων αποστολών ανθρωπιστικής βοήθειας.
Η Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ ανέφερε ότι αποφάσισε να αναλάβει πρωτοβουλία για την Ολέσκι όταν πληροφορήθηκε την κατάσταση που επικρατούσε στην πόλη, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Όπως εξήγησε, στη συνέχεια συνεργάστηκε με τον στενό της συνεργάτη Μαρκ Μπέκμαν, πραγματοποιώντας απευθείας επαφές με τη ρωσική και την ουκρανική ηγεσία, προκειμένου να συμφωνηθούν οι προϋποθέσεις για την προσωρινή διακοπή των συγκρούσεων.
Οι ευχαριστίες του Πούτιν και η τοποθέτηση Ζελένσκι
Στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην αμερικανική προεδρία, ο Κιρίλ Ντμίτριεφ εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τη Μελάνια Τραμπ για την ανθρωπιστική της πρωτοβουλία, μεταφέροντας παράλληλα τις ευχαριστίες του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Ρώσος απεσταλμένος, ο πρόεδρος της Ρωσίας είχε δώσει ο ίδιος οδηγίες για την υλοποίηση της επιχείρησης, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της συζύγου του Αμερικανού προέδρου στην επίτευξη της εκεχειρίας.
Από την ουκρανική πλευρά, στην εκδήλωση έδωσαν το «παρών» ο Νταβίντ Αραχαμία, επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς και ο Ντμίτρο Λούμπινετς, επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Ουκρανίας.
Ο Αραχαμία συνεχάρη την Πρώτη Κυρία για τη συμβολή της στην ανθρωπιστική συμφωνία και εξέφρασε την επιθυμία να συνεχιστούν αντίστοιχες πρωτοβουλίες, με στόχο τον περιορισμό των συνεπειών του πολέμου.
«Σίγουρα θα θέλαμε να σας ζητήσουμε να συνεχίσετε και να αναλάβετε νέες αποστολές, ώστε να συμβάλετε όσο το δυνατόν περισσότερο στην αποκλιμάκωση», δήλωσε.
Στην εκεχειρία της Ολέσκι είχε αναφερθεί και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι την προηγούμενη εβδομάδα, μιλώντας στην Ισπανία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η προσωρινή παύση των εχθροπραξιών απέδειξε πως η ρωσική ηγεσία μπορεί να διακόψει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις όταν υπάρχει η σχετική πολιτική βούληση.
«Όταν ο Πούτιν θέλει να σταματήσουν οι μάχες, σταματούν. Και υπήρξε πραγματική ησυχία, χωρίς επιθέσεις για κάποιες ημέρες, και σώσαμε εκατοντάδες ζωές», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μελάνια Τραμπ: «Μια μικρή σπίθα που θα εξελιχθεί σε διαρκή ειρήνη»
Η Μελάνια Τραμπ εξέφρασε την προσδοκία ότι η ανθρωπιστική συμφωνία στην Ολέσκι θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για την επίτευξη νέων, ευρύτερων και μεγαλύτερης διάρκειας εκεχειριών.
«Ας γίνει η Ολέσκι η μικρή σπίθα που θα εξελιχθεί σε μια διαρκή φλόγα ειρήνης», δήλωσε.
Η σύζυγος του Αμερικανού προέδρου έχει ενισχύσει κατά τον τελευταίο χρόνο την παρουσία της σε ανθρωπιστικές δράσεις που σχετίζονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην επανένωση οικογενειών που χωρίστηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι πρωτοβουλίες στις οποίες έχει συμμετάσχει έχουν συμβάλει μέχρι σήμερα στην επιστροφή σχεδόν 36 παιδιών κοντά στους συγγενείς τους.
Με την ολοκλήρωση της εκδήλωσης, η Μελάνια Τραμπ παρέδωσε στους εκπροσώπους των δύο εμπόλεμων πλευρών από έναν μεγάλο λευκό φάκελο. Στο εσωτερικό τους βρίσκονταν προσωπικές επιστολές της προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τις οποίες ζήτησε να παραδώσουν στους δύο προέδρους.
Από την πλευρά του, ο Κιρίλ Ντμίτριεφ της προσέφερε ως δώρο έναν πίνακα ζωγραφικής που είχε δημιουργήσει ένα 11χρονο κορίτσι.
Παράλληλα, ο Ουκρανός πρόεδρος απένειμε στη Μελάνια Τραμπ τιμητική διάκριση της Ουκρανίας, αναγνωρίζοντας τη συμβολή της στις προσπάθειες που οδήγησαν στην προσωρινή κατάπαυση του πυρός στην Ολέσκι.
