Ένα αναλυτικό σχέδιο 21 σημείων, που φέρει την υπογραφή των ΗΠΑ και αποσκοπεί στον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, αλλά και στη δημιουργία ενός πολιτικού πλαισίου που ανοίγει τον δρόμο για την ίδρυση μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους, φέρνει στο φως η εφημερίδα Times of Israel.
Το έγγραφο έχει κοινοποιηθεί σε επιλεγμένες αραβικές και μουσουλμανικές χώρες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και – σύμφωνα με πληροφορίες – φέρει τη σφραγίδα του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, με συμβουλευτικό ρόλο από τον Τόνι Μπλερ και τον Τζάρεντ Κούσνερ.
Νέα προσέγγιση από ΗΠΑ – Στροφή Τραμπ
Σημείο-κλειδί του σχεδίου είναι η ρητή ενθάρρυνση των Παλαιστινίων να παραμείνουν στη Λωρίδα της Γάζας – στοιχείο που σηματοδοτεί καθαρή απόκλιση από προηγούμενες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ τον Φεβρουάριο, όταν είχε μιλήσει ανοιχτά για αμερικανική διαχείριση της περιοχής και μεταφορά ολόκληρου του πληθυσμού.
Επιπλέον, το σχέδιο περιλαμβάνει αναφορά σε μελλοντική πολιτική προοπτική για παλαιστινιακή κρατικότητα, μετά την ανοικοδόμηση της Γάζας και την ολοκλήρωση μεταρρυθμίσεων στην Παλαιστινιακή Αρχή. Αν και το σχέδιο παραμένει ασαφές ως προς το χρονοδιάγραμμα ή τις προϋποθέσεις για αυτό το βήμα, η αναφορά και μόνο θεωρείται σημαντική πολιτική τομή.
Ωστόσο, το αμερικανικό σχέδιο περιλαμβάνει και απαιτήσεις που αντικατοπτρίζουν πάγιες θέσεις του Ισραήλ, όπως η αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, η διάλυση της Χαμάς και η αποριζοσπαστικοποίηση του πληθυσμού, καθιστώντας το πολιτικά δύσκολο για την παλαιστινιακή πλευρά – και ιδιαίτερα για τη Χαμάς – να το αποδεχθεί. Από την άλλη, η προοπτική κρατικότητας αναμένεται να βρει απέναντι και την ισραηλινή ηγεσία, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να έχει εδώ και χρόνια ταχθεί κατά της λύσης δύο κρατών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, πάντως, εμφανίζεται αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι «εντατικές διαπραγματεύσεις είναι σε εξέλιξη τις τελευταίες τέσσερις ημέρες» και δεν αποκλείει συμφωνία ακόμη και άμεσα.
Τα 21 σημεία του αμερικανικού σχεδίου:
- Η Γάζα θα μετατραπεί σε αποριζοσπαστικοποιημένη ζώνη, απαλλαγμένη από την τρομοκρατία και κάθε απειλή προς τους γείτονες.
- Η Γάζα θα ανασυγκροτηθεί προς όφελος των κατοίκων της.
- Εφόσον Ισραήλ και Χαμάς αποδεχθούν το σχέδιο, ο πόλεμος θα τερματιστεί άμεσα, με τις ισραηλινές δυνάμεις να σταματούν τις επιχειρήσεις και να αποσύρονται σταδιακά.
- Εντός 48 ωρών από την αποδοχή του σχεδίου από το Ισραήλ, θα επιστραφούν όλοι οι όμηροι – ζώντες και νεκροί.
- Μετά την επιστροφή των ομήρων, το Ισραήλ θα απελευθερώσει εκατοντάδες Παλαιστίνιους κρατούμενους, ανάμεσά τους και ισοβίτες, καθώς και πάνω από 1.000 Παλαιστινίους συλληφθέντες μετά την έναρξη του πολέμου.
- Αμνηστία θα χορηγηθεί σε μέλη της Χαμάς που δεσμεύονται στην ειρηνική συνύπαρξη, ενώ θα επιτραπεί η ασφαλής αποχώρηση για όσους επιθυμούν να φύγουν.
- Με την επίτευξη συμφωνίας, η ανθρωπιστική βοήθεια θα αυξηθεί άμεσα, με στόχο τουλάχιστον 600 φορτηγά ημερησίως, όπως στη συμφωνία του Ιανουαρίου 2025, μαζί με εξοπλισμό και ανασυγκρότηση υποδομών.
- Η διανομή βοήθειας θα γίνεται χωρίς παρεμβάσεις, μέσω ΟΗΕ, Ερυθράς Ημισελήνου και άλλων διεθνών οργανισμών, εξαιρώντας όσους συνδέονται με Ισραήλ ή Χαμάς.
- Τη διακυβέρνηση της Γάζας θα αναλάβει προσωρινή κυβέρνηση Παλαιστινίων τεχνοκρατών, υπό την εποπτεία διεθνούς επιτροπής με αμερικανική ηγεσία και αραβική/ευρωπαϊκή συμμετοχή. Η Παλαιστινιακή Αρχή δεν αναλαμβάνει άμεσο ρόλο, αλλά η επιστροφή της παραμένει στο τραπέζι σε μελλοντικό στάδιο, μετά από μεταρρυθμίσεις.
- Θα σχεδιαστεί οικονομικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης, βασισμένο σε εμπειρογνώμονες και υφιστάμενα επενδυτικά πλάνα.
- Θα δημιουργηθεί οικονομική ζώνη, με μειωμένους δασμούς και ειδικά εμπορικά προνόμια.
- Κανείς δεν θα εξαναγκαστεί να φύγει από τη Γάζα, ενώ όποιος φύγει θα έχει δικαίωμα επιστροφής. Οι Παλαιστίνιοι ενθαρρύνονται να παραμείνουν και να χτίσουν το μέλλον τους εκεί.
- Η Χαμάς θα αποκλειστεί πλήρως από κάθε μορφή διακυβέρνησης. Θα υπάρξει δέσμευση για καταστροφή στρατιωτικής υποδομής, συμπεριλαμβανομένων των τούνελ.
- Περιφερικοί εταίροι θα παρέχουν εγγυήσεις ασφάλειας, ώστε να διασφαλιστεί ότι η Χαμάς και άλλες οργανώσεις συμμορφώνονται.
- Θα συγκροτηθεί διεθνής δύναμη σταθεροποίησης, με την υποστήριξη των ΗΠΑ και των αραβικών κρατών. Θα εκπαιδεύσει παλαιστινιακή αστυνομία για την εσωτερική ασφάλεια της Γάζας.
- Το Ισραήλ δεν θα προχωρήσει σε προσάρτηση και θα αποσύρει σταδιακά τις δυνάμεις του, καθώς η νέα δύναμη αναλαμβάνει τον έλεγχο.
- Αν η Χαμάς απορρίψει το σχέδιο, η εφαρμογή θα ξεκινήσει σταδιακά σε περιοχές χωρίς τρομοκρατική παρουσία, τις οποίες το Ισραήλ θα παραδίδει στη διεθνή δύναμη.
- Το Ισραήλ δεσμεύεται να μην πραγματοποιεί επιθέσεις στο Κατάρ, αναγνωρίζοντας τον ρόλο της Ντόχα ως διαμεσολαβητή.
- Θα ξεκινήσει διαδικασία αποριζοσπαστικοποίησης, με διαθρησκειακό διάλογο για την αλλαγή νοοτροπίας και αφηγήσεων σε Ισραήλ και Γάζα.
- Όταν η ανασυγκρότηση της Γάζας προχωρήσει και η Παλαιστινιακή Αρχή υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις της, θα τεθούν οι βάσεις για δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
- Οι ΗΠΑ θα αναλάβουν την επανασύσταση πολιτικού διαλόγου μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων για συμφωνία σε πολιτικό ορίζοντα ειρηνικής συνύπαρξης.
Το σχέδιο παραμένει σε πρώιμο στάδιο, με αρκετά σημεία να χρειάζονται διευκρινίσεις και σίγουρα επίπονες διαπραγματεύσεις, ωστόσο αποτελεί το πληρέστερο μέχρι στιγμής αμερικανικό πλαίσιο για την επόμενη μέρα στη Γάζα.
Επιμέλεια: Νίκος Μαχαίρας
