Στη δίνη πολιτικής κρίσης παραμένει η Πολωνία, μετά την απόφαση να τεθεί σε διαθεσιμότητα ο πρόεδρος του Συνταγματικού Δικαστηρίου, με κυβέρνηση και αντιπολίτευση να αλληλοκατηγορούνται για την ένταση. Ο πρόεδρος της χώρας, ο εθνικιστής Κάρολ Ναβρότσκι, διέκοψε το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη και επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία, όπου είχε συνομιλίες στο προεδρικό μέγαρο με τον επικεφαλής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι. Στη συνέχεια μετέβη στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο βρισκόταν περικυκλωμένο από διαδηλωτές και αστυνομικούς.
Όπως φαίνεται σε εικόνες που μετέδωσαν τηλεοπτικά δίκτυα, επικράτησε ένταση την ώρα που ο πολωνός πρόεδρος προσπαθούσε να εισέλθει στο κτίριο.
Ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας είχαν αποκλείσει την πρόσβαση στο Συνταγματικό Δικαστήριο, εμποδίζοντας πολλούς υποστηρικτές του εθνικιστικού συντηρητικού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS, αντιπολίτευση) να πλησιάσουν στην είσοδο.
Αυτοί διαδηλώνουν εδώ και εβδομάδες για να στηρίξουν τους ανώτατους δικαστές. Η κυβέρνηση του κεντρώου Ντόναλντ Τουσκ επιθυμεί την απομάκρυνσή τους, ενώ ο πρόεδρος Ναβρότσκι τους υπερασπίζεται.
«Πρόκειται για πραξικόπημα του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ (…). Καταστρατηγεί τα συνταγματικά μας δικαιώματα», είπε σε δημοσιογράφο του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP) ένας από τους διαδηλωτές, ο Τόμας Ζαλέσκι.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο η ΕΕ θεωρεί ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική εξουσία, υπήρξε ένα από τα αγκάθια στις σχέσεις μεταξύ των Βρυξελλών και της Βαρσοβίας την περίοδο που οι εθνικιστές ήταν στην κυβέρνηση (2015-2023), καθώς υποστήριζαν την υπεροχή του πολωνικού δικαίου έναντι εκείνου της ΕΕ. Από το 2015, η κυβέρνηση του PiS είχε διορίσει δικαστές με σαφή πολιτικό προσανατολισμό, τους οποίους δεν αναγνωρίζουν ούτε ο Ντόναλντ Τουσκ ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μετά την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο Ντόναλντ Τουσκ, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δεσμεύτηκε να επιλύσει την κρίση. Ανεπιτυχώς μέχρι στιγμής, καθώς οι διορισμοί της κυβέρνησής του δεν έχουν επικυρωθεί από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Τουσκ για το Συνταγματικό Δικαστήριο: «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι υποχρέωσή μας
Τα ανώτατα δικαστικά όργανα της Πολωνίας, συμπεριλαμβανομένου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, αποτελούν σημαντική εστία αντιπαράθεσης μεταξύ της σημερινής φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης και του κυριότερου κόμματος της αντιπολίτευσης, του εθνικοσυντηρητικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS).
Επικριτές στην Πολωνία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγορούν το PiS, το οποίο κυβέρνησε τη χώρα από το 2015 έως το 2023, ότι επέβαλε πολιτικό έλεγχο σε βασικούς δικαστικούς θεσμούς, μεταξύ των οποίων και το Συνταγματικό Δικαστήριο.
Οι μεταρρυθμίσεις του PiS οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Ένωση στην επιβολή προστίμων στην Πολωνία.
Η φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ ανέλαβε την εξουσία το 2023, υποσχόμενη να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Έκτοτε, οι προσπάθειες της κυβέρνησης έχουν βρει εμπόδια τα βέτο που έχουν ασκήσει δύο διαδοχικοί πρόεδροι που πρόσκεινται στο PiS, ένας από τους οποίους είναι ο Ναβρότσκι.
Η είδηση σχετικά με την αναστολή της άσκησης των καθηκόντων του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπογκντάν Σβιεντσκόφσκι, δημοσιεύθηκε στον ιστότοπο του δικαστηρίου περίπου στις 6 το απόγευμα, τοπική ώρα.
Ο ιστότοπος του Συνταγματικού Δικαστηρίου τέθηκε εκτός λειτουργίας λίγο αργότερα, με αποτέλεσμα το Associated Press να μην μπορέσει να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους επίσημους λόγους που αναφέρθηκαν για την αναστολή των καθηκόντων του.
Ο Σβιεντσκόφσκι ανέλαβε επικεφαλής του Συνταγματικού Δικαστηρίου επί κυβέρνησης PiS, ενώ ο Τουσκ τον έχει κατηγορήσει ότι παρεμποδίζει την ανάληψη καθηκόντων από δικαστές που εξελέγησαν με την υποστήριξη της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
«Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι υποχρέωσή μας» έγραψε ο πρωθυπουργός Τουσκ στην πλατφόρμα X το βράδυ της Παρασκευής.
«Ύστερα από χρόνια αυθαιρεσίας υπό το PiS, πρόκειται για μια δύσκολη διαδικασία, που είναι μερικές φορές επώδυνη και απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος».
Η απομάκρυνση δικαστών και οι καταγγελίες για «πραξικόπημα»
Όλα ξεκίνησαν το απόγευμα της Παρασκευής (30/10), όταν η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ανακοίνωσε την αναστολή άσκησης των καθηκόντων του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι, για χρονικό διάστημα ενός μήνα.
Η ίδια ανέλαβε προσωρινά τη διοίκηση του θεσμού, επικαλούμενη τη δικαστική της αρχαιότητα.
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που δημοσιοποιήθηκαν, η απόφαση συνδέεται με την παρεμπόδιση της σύγκλησης της γενικής συνέλευσης των δικαστών και με τον τρόπο συγκρότησης των δικαστικών συνθέσεων που εξετάζουν υποθέσεις.
Ο Σβιεντσκόφσκι αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη νομιμότητα της απόφασης, με την υφιστάμενη ηγεσία του Δικαστηρίου να καταγγέλλει απόπειρα παράνομης κατάληψης του θεσμού.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
