Η σύνοδος κορυφής στην Αλάσκα την Παρασκευή μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν αναμένεται να είναι ένα κρίσιμο βήμα για την ειρηνική διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία, αν και οι διαφορές μεταξύ Μόσχας και Κιέβου παραμένουν αγεφύρωτες. Πρόκειται για την πρώτη συνάντηση των δύο ηγετών από τότε που ανέλαβε εκ νέου τα καθήκοντά του ο Τραμπ, και η πρώτη επίσκεψη του Πούτιν στις ΗΠΑ μετά από δέκα χρόνια.
Αν και οι προσδοκίες για μια άμεση συμφωνία είναι περιορισμένες, οι ηγέτες της Ρωσίας και των ΗΠΑ αναμένεται να εξετάσουν τις προοπτικές για μια εκεχειρία και πιθανή συμφωνία για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων, στο πλαίσιο της γεωπολιτικής έντασης που διαρκεί πάνω από τρία χρόνια. Η σύνοδος λαμβάνει χώρα σε μια πρώην αεροπορική βάση των ΗΠΑ στην Αλάσκα, με την προοπτική να επηρεάσει τη μελλοντική κατεύθυνση του πολέμου και τη διεθνή πολιτική.
Ρωσία: Σκληρές απαιτήσεις για ειρήνη
Για τον Πούτιν, αυτή η συνάντηση αποτελεί μια ευκαιρία να επαναλάβει τις σκληρές απαιτήσεις της Ρωσίας για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με το ειρηνευτικό σχέδιο που παρουσίασε η Μόσχα τον Ιούνιο, η Ρωσία απαιτεί από την Ουκρανία να αποσύρει τις δυνάμεις της από τις περιοχές Χερσώνα, Ζαπορίζια, Λουχάνσκ και Ντονέτσκ, τις οποίες η Ρωσία έχει προσαρτήσει από το 2022, κάτι που το Κίεβο αρνείται.
Η Μόσχα επίσης ζητά από την Ουκρανία να σταματήσει τη στρατιωτική επιστράτευση, να εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες για ένταξη στο ΝΑΤΟ και να τερματίσει τις στρατιωτικές προμήθειες από τις δυτικές χώρες. Οι απαιτήσεις αυτές θεωρούνται από πολλούς ως υπερβολικές και αντίθετες με τις βασικές επιδιώξεις της Ουκρανίας για κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα.
Επιπλέον, η Ρωσία ζητά την προστασία των “δικαιωμάτων των ρωσόφωνων” και την απαγόρευση της “ηρωοποίησης του ναζισμού”, ενώ επιθυμεί και την άρση των δυτικών κυρώσεων. Η Ουκρανία έχει απορρίψει τους ισχυρισμούς για “ναζιστικά” στοιχεία στην κοινωνία της και επισημαίνει ότι οι ρωσόφωνοι πολίτες στην Ουκρανία απολαμβάνουν πλήρη δικαιώματα.
Ουκρανία: Απαιτήσεις για εγγυήσεις ασφαλείας και αδιάλλακτη στάση
Παρά το γεγονός ότι ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν θα συμμετάσχει στη σύνοδο, η Ουκρανία έχει δηλώσει ότι κανένα σχέδιο ειρήνης δεν θα είναι αποδεκτό χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου. Η Ουκρανία απαιτεί άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός σε ξηρά, θάλασσα και αέρα, και ζητά την επιστροφή όλων των αιχμαλώτων πολέμου και των παιδιών που, όπως υποστηρίζει, έχουν απαγάγει οι ρωσικές δυνάμεις.
Η Ουκρανία απαιτεί επίσης εγγυήσεις ασφαλείας για να αποτραπούν μελλοντικές επιθέσεις από τη Ρωσία, και καταγγέλλει ότι δεν μπορούν να επιβληθούν περιορισμοί στον αριθμό των στρατευμάτων που μπορεί να διατηρεί. Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, σύμφωνα με την Ουκρανία, μπορούν να αρθούν μόνο σταδιακά και υπό προϋποθέσεις, με τη δυνατότητα να επανεπιβληθούν εάν η Ρωσία παραβιάσει τις συμφωνίες.
Ηνωμένες Πολιτείες: Ο Τραμπ σε ρόλο διαμεσολαβητή
Ο Τραμπ, που είχε υποσχεθεί να τερματίσει τον πόλεμο “εντός 24 ωρών”, αποτυγχάνει έως τώρα να επιτύχει σημαντική πρόοδο στη διαπραγμάτευση. Παρά τις επανειλημμένες επικοινωνίες και επισκέψεις του Αμερικανού απεσταλμένου στη Ρωσία, δεν έχει καταφέρει να αποσπάσει καμία σημαντική παραχώρηση από τον Πούτιν.
Η σύνοδος στην Αλάσκα αποτελεί την πρώτη ευκαιρία για τον Τραμπ να διαπραγματευτεί απευθείας με τον Πούτιν, και αν και αρχικά ανέφερε την πιθανότητα “ανταλλαγής εδαφών”, η ρητορική του φαίνεται να μετριάζεται μετά από συνεννοήσεις με Ευρωπαίους ηγέτες. Ο Τραμπ, πάντως, τόνισε την ανάγκη για μια “πολύ γρήγορη” εκεχειρία, με την ελπίδα ότι αν η πρώτη συνάντηση είναι επιτυχημένη, θα ακολουθήσει μια δεύτερη, στην οποία πιθανώς να συμμετέχει και ο Ζελένσκι.
Ευρώπη: Αποκλεισμένη αλλά ανήσυχη
Η Ευρώπη, παρά την ενεργή στήριξη προς την Ουκρανία και την υποδοχή εκατομμυρίων προσφύγων, δεν έχει συμμετάσχει στις κρίσιμες συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Οι ευρωπαϊκές χώρες δεν κλήθηκαν στη σύνοδο Κωνσταντινούπολης ή στις συνομιλίες Ρωσίας-ΗΠΑ στο Ριάντ, και αυτό έχει προκαλέσει ανησυχία για την ασφάλεια της περιοχής στο μέλλον.
Οι ηγέτες από τη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Πολωνία και τη Φινλανδία έχουν επισημάνει ότι χωρίς την Ουκρανία στο τραπέζι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική ειρηνευτική συμφωνία. Ενδεικτικά, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι τα εδαφικά ζητήματα της Ουκρανίας μπορούν να συζητηθούν μόνο με τον Ουκρανό πρόεδρο, ενώ οι ηγέτες της Ευρώπης είναι έτοιμοι να αποστείλουν ειρηνευτικές δυνάμεις μετά τη λήξη των εχθροπραξιών, κάτι που η Ρωσία απορρίπτει κατηγορηματικά.
Η συνάντηση στην Αλάσκα έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις διεθνείς σχέσεις, με τις προοπτικές ειρήνης να παραμένουν αβέβαιες. Παρά τις αντιφάσεις και τις ακραίες θέσεις, η σύνοδος μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς μια ευρύτερη διπλωματική προσπάθεια για να μειωθούν οι εντάσεις και να δοθεί τέλος στη σύγκρουση. Ωστόσο, οι διαφορές παραμένουν βαθιές, και το μέλλον του πολέμου θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα ληφθούν στους επόμενους μήνες.
