Αστρονόμοι εντόπισαν έναν νέο υποψήφιο νάνο πλανήτη στα εξωτερικά όρια του ηλιακού μας συστήματος, με την προσωρινή ονομασία ED138. Το ουράνιο σώμα εντοπίστηκε χάρη στις παρατηρήσεις του νέου Παρατηρητηρίου Vera C. Rubin στη Χιλή και, εφόσον επιβεβαιωθεί η φύση του, θα μπορούσε να προστεθεί στους πέντε επίσημα αναγνωρισμένους νάνους πλανήτες.
Η διάμετρός του εκτιμάται ότι κυμαίνεται από 600 έως 1.500 χιλιόμετρα, ενώ βρίσκεται σε απόσταση περίπου 46 αστρονομικών μονάδων από τον Ήλιο, πέρα από την τροχιά του Πλούτωνα.
Ο αστροφυσικός Μάθιου Χόλμαν (Matthew Holman), από το Smithsonian και το Πανεπιστήμιο Harvard, ανέλυσε δεδομένα που συγκέντρωσε το Παρατηρητήριο Vera C. Rubin στις αρχές του 2026, χρησιμοποιώντας ειδικό λογισμικό για τον εντοπισμό κινούμενων ουράνιων σωμάτων.
Όταν εντόπισε το ED138, αρχικά θεώρησε ότι ενδέχεται να είχε γίνει κάποιο λάθος. Σε συνεργασία με τον αστρονόμο Μάριο Γιούριτς (Mario Jurić), επικεφαλής επιστήμονα του Rubin για το ηλιακό σύστημα, αναζήτησε πρόσθετες καταγραφές και εντόπισε 20 παρατηρήσεις από τον Μάρτιο του 2026.
Συνδυάζοντας τα δεδομένα με στοιχεία από άλλες πηγές, οι ερευνητές κατάφεραν να προσδιορίσουν την τροχιά του αντικειμένου σε βάθος δεκαετίας.
Το Rubin, το οποίο βρίσκεται στη Χιλή και διαθέτει τη μεγαλύτερη ψηφιακή κάμερα στον κόσμο, έχει σχεδιαστεί ώστε να φωτογραφίζει ολόκληρο τον ουρανό κάθε τρεις ημέρες, διευκολύνοντας τον εντοπισμό αντικειμένων που μέχρι σήμερα παρέμεναν άγνωστα.
Γιατί δεν είχε εντοπιστεί νωρίτερα
Η ανακάλυψη του ED138 καθυστέρησε, εν μέρει, επειδή βρίσκεται στο νότιο ημισφαίριο, όπου ο αριθμός των τηλεσκοπίων που ερευνούν συστηματικά τον ουρανό είναι περιορισμένος.
Επιπλέον, το αντικείμενο εμφανιζόταν από τη Γη στην ίδια περιοχή με τον Γαλαξία μας. Η πυκνότητα των άστρων δυσκολεύει σημαντικά τον εντοπισμό κινούμενων σωμάτων, με αποτέλεσμα τέτοιες περιοχές να αποτελούν ιδιαίτερα απαιτητικό πεδίο παρατήρησης.
Η ερευνήτρια αστροφυσικής Μέγκαν Σουάμπ (Megan Schwamb), από το Πανεπιστήμιο Queen’s του Μπέλφαστ, εξέφρασε την έκπληξή της για τον εντοπισμό του αντικειμένου ήδη κατά τις δοκιμαστικές παρατηρήσεις του Rubin, επισημαίνοντας τις δυνατότητες που ανοίγει το νέο τηλεσκόπιο για τη μελέτη του ηλιακού συστήματος.
Πότε θα αναγνωριστεί ως νάνος πλανήτης
Σύμφωνα με τον ορισμό που υιοθέτησε το 2006 η Διεθνής Αστρονομική Ένωση (IAU), ένας νάνος πλανήτης περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, έχει αποκτήσει σχεδόν σφαιρικό σχήμα, αλλά δεν έχει καθαρίσει την τροχιά του από άλλα σώματα.
Οι πέντε επίσημα αναγνωρισμένοι νάνοι πλανήτες είναι η Δήμητρα, ο Πλούτωνας, η Χαουμέια, ο Μακεμάκε και η Έριδα.
Το ED138 παραμένει υποψήφιο, καθώς οι επιστήμονες πρέπει να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια το φυσικό μέγεθός του. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να διαρκέσει μερικούς μήνες. Εφόσον επιβεβαιωθεί η ταξινόμησή του, θα λάβει αρχικά έναν μόνιμο αριθμό και στη συνέχεια επίσημη ονομασία.
Η Μισέλ Μπάνιστερ (Michele Bannister), αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Κάντερμπουρι στη Νέα Ζηλανδία, σημείωσε ότι το μέγεθος του αντικειμένου βρίσκεται κοντά στο όριο όπου μπορεί να θεωρηθεί ένας ολοκληρωμένος «κόσμος».
Όπως ανέφερε, μια μελλοντική αποστολή θα μπορούσε να αποκαλύψει χαρακτηριστικά που θυμίζουν τον Πλούτωνα, όπως παγετώνες αζώτου. Προς το παρόν, ωστόσο, οι φυσικές ιδιότητες του ED138 παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
