Η ομιλία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη δεύτερη Διάσκεψη της Παγκόσμιας Συμμαχίας για την Καταπολέμηση της Διακίνησης Μεταναστών, που γίνεται στις Βρυξέλλες, σηματοδοτεί ακόμη μια προσπάθεια της ΕΕ να «σφίξει τη μέγγενη» γύρω από τα δίκτυα διακινητών, συνδέοντας την εξωτερική της δράση με την εσωτερική μεταναστευτική μεταρρύθμιση.
Η πρόεδρος της Κομισιόν, στην ομιλία της, χρησιμοποίησε μια δραματική αφήγηση δίκης διακινητή στην Ολλανδία για να υπογραμμίσει το διακύβευμα: βασανιστήρια, βιασμοί, δολοφονίες και μια βιομηχανία οργανωμένου εγκλήματος που πατά πάνω στην απελπισία ανθρώπων καθ’ οδόν από την Αφρική προς την Ευρώπη.
Κεντρικός άξονας της παρέμβασής της είναι ότι η ΕΕ «δεν στοχοποιεί τους ανθρώπους, αλλά το επιχειρηματικό μοντέλο των διακινητών», με την Παγκόσμια Συμμαχία να παρουσιάζεται ως το πλαίσιο για μια πολυεπίπεδη απάντηση.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνδέει ρητά την πρόοδο στο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο με τη βούληση των «27» να εμφανιστούν ως δύναμη «υπεύθυνης διαχείρισης» των ροών, καθώς ανέφερε τα πρώτα μέτρα αλληλεγγύης και την κοινή γραμμή σε επιστροφές και «ασφαλείς χώρες».
Στο πολιτικό επίπεδο, η έμφαση στη μείωση νέων αφίξεων σε βασικές διαδρομές χρησιμοποιείται ως απόδειξη ότι η σκληρότερη γραμμή αποδίδει ήδη καρπούς.
«Από την αρχή του έτους, οι αριθμοί έχουν μειωθεί κατά 26% σε βασικές διαδρομές.
Αυτό προστίθεται στην πτώση 37% στις ίδιες διαδρομές το 2024. Καταπολεμούμε τους λαθρέμπορους και τους διακινητές με όλα τα μέσα. Μόνο πέρυσι, κατασχέσαμε περισσότερα από 12 εκατομμύρια ευρώ σε παράνομα περιουσιακά στοιχεία στην Ευρώπη – από σκάφη μέχρι πυροβόλα όπλα. Αλλά η εξάρθρωση των δικτύων παραμένει εξαιρετικά δύσκολη», ανέφερε.
Η πρόεδρος της Κομισιόν έδωσε έμφαση σε τρεις απαραίτητους πυλώνες: πρόληψη των επικίνδυνων ταξιδιών, προσαρμογή στην εξελισσόμενη «επιχειρησιακή» τακτική των διακινητών και δημιουργία ασφαλών, νόμιμων οδών κινητικότητας.
Στον πρώτο πυλώνα, η ΕΕ επενδύει σε «συνολικές εταιρικές σχέσεις» με χώρες προέλευσης και διέλευσης, όπου η αναπτυξιακή ατζέντα (επενδύσεις, θέσεις εργασίας) συνδυάζεται με αυξημένο έλεγχο συνόρων και καταστολή της διακίνησης. Κρίσιμο εργαλείο εμφανίζονται οι στοχευμένες καμπάνιες ενημέρωσης και η συνεργασία με τις τοπικές αρχές για να αποθαρρύνονται τα παράτυπα ταξίδια.
Ο δεύτερος πυλώνας επικεντρώνεται στην αστυνομική και δικαστική διάσταση: ενίσχυση της Europol, αναβάθμιση του European Centre Against Migrant Smuggling, τριπλασιασμός –κατά την πρόθεση της Κομισιόν– του σώματος της Frontex και υιοθέτηση αυστηρού καθεστώτος κυρώσεων κατά διακινητών, με πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις.
«Θα προτείνουμε ενίσχυση του Frontex, τριπλασιάζοντας τη συνοριακή του δύναμη σε 30.000 αξιωματικούς. Επειδή τα ασφαλή σύνορα είναι ζωτικής σημασίας για τη δίκαιη και ασφαλή διαχείριση της μετανάστευσης», είπε χαρακτηριστικά.
Σημαντική είναι η έμφαση στην ψηφιακή διάσταση, με την ΕΕ να μεταφέρει στο πεδίο της διακίνησης τη λογική που ήδη εφαρμόζει σε τρομοκρατία, ναρκωτικά και σεξουαλική κακοποίηση, πιέζοντας πλατφόρμες για εντοπισμό λογαριασμών, hashtags και περιεχομένου που χρησιμοποιούν τα κυκλώματα.
Τρίτος πυλώνας είναι οι «ασφαλείς οδοί» –το θετικό αντιστάθμισμα της αποτροπής– με αναφορές σε Global Gateway, ανάπτυξη δεξιοτήτων, Talent Partnerships και τη δημιουργία ευρωπαϊκής «Δεξαμενής Ταλέντων» (Talent Pool) που θα ταιριάζει εργοδότες με εργαζόμενους από τρίτες χώρες.
Η κ. φον ντερ Λάιεν επιχειρεί να παρουσιάσει την κινητικότητα ως πρακτική αμοιβαίου οφέλους (win-win) για Ευρώπη και εταίρους, όμως παραμένει ανοιχτό κατά πόσο οι προτεινόμενες νόμιμες διαδρομές θα είναι επαρκείς ώστε να αποτελέσουν πραγματική εναλλακτική στη διακίνηση, πέρα από την επικοινωνιακή στόχευση της σημερινής ομιλίας.
