Σε λένε Σεργκέι Κρικάλεφ. Είσαι αστροναύτης με καταγωγή από τη Σοβιετική Ένωση. Καθώς βρίσκεσαι στο διάστημα, η ΕΣΣΔ καταρρέει, και εσύ εγκλωβίζεσαι στο διάστημα.
Όχι, δεν βάλαμε να παρακολουθήσουμε την “Οδύσσεια του Διαστήματος” (αν και το σενάριο θυμίζει ταινία του Κιούμπρικ), ούτε διαβάζουμε την πλοκή από κάποιο επεισόδιο της σειράς “Χαμένοι στο Διάστημα”.
Κι όμως, η ιστορία είναι πέρα για πέρα αληθινή.
Η αποστολή που έγινε «ομηρία»
Στις 19 Μαΐου 1991, ο Σεργκέι Κρικάλεφ αφήνει τη Γη για μια τυπική αποστολή 150 ημερών. Όμως, η ιστορία είχε άλλα σχέδια. Η Σοβιετική Ένωση διαλύεται και ο Κρικάλεφ βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια “γκρίζα ζώνη”.
Καθώς βρίσκεται στο διάστημα λαμβάνει το μήνυμα ότι η χώρα που τον έστειλε σε αποστολή, δεν υπάρχει πια.
“Ζητούμε συγγνώμη, αλλά πρέπει να παραμείνετε στο διάστημα καθώς η χώρα που σας έστειλε δεν υπάρχει πια”, ήταν το μήνυμα που έλαβε.
O Σεργκέι Κρικάλεφ ήταν “ο τελευταίος πολίτης της Σοβιετικής Ένωσης”. Την ώρα που στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας παρέλαυναν τα τανκς, ο Σεργκέι Κρικάλεφ βρισκόταν στον διαστημικό σταθμό Mir “βλέποντας” από το διάστημα το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Μέσα σε λίγες ώρες, έγινε ένας ξεχασμένος “όμηρος” χωρίς πατρίδα που δεν μπορούσε να γυρίσει στη Γη λόγω έλλειψης πόρων και αρμοδίων.
Ο Κρικάλεφ εκτοξεύθηκε στις 19 Μαΐου του 1991 με το Σογιούζ ΤΜ – 12 για να συνδεθεί μία ημέρα αργότερα με τον “Μιρ”, και ήταν προγραμματισμένο να παραμείνει για τρεις μήνες.
Εν συνεχεία, του ζητήθηκε και δέχθηκε να παραμείνει στον σταθμό μέχρι τον Οκτώβριο του 1991, όταν και θα τον “άλλαζε” το επόμενο πλήρωμα. Ωστόσο, οι εξελίξεις στην πατρίδα του τον πρόλαβαν. Η αποστολή κράτησε διπλάσιο χρόνο από όσο είχε σχεδιαστεί.
Η Σοβιετική Ένωση διαιρέθηκε σε 16 κράτη. Ο Κρικάλεφ είχε απογειωθεί από το Καζακστάν, που μπήκε σε μια πολύμηνη διαμάχη με τη μετέπειτα Ρωσία για το ποιος ήταν υπεύθυνος να τον επαναφέρει στη Γη.
Πέρασε στο διάστημα 311 ημέρες, κάνοντας ένα παγκόσμιο ρεκόρ στο οποίο δεν είχε ποτέ συναινέσει. Ο ίδιος, επειδή δεν υπήρχε θέση στο σκάφος, δέχτηκε να παραμείνει στον σταθμό Mir για να μην μείνει ο σταθμός χωρίς έμπειρο μηχανικό, περιμένοντας μια αντικατάσταση που δεν ερχόταν ποτέ.
Την ίδια στιγμή, σε μια κίνηση γεμάτη ειρωνεία, μια αποστολή ανεφοδιασμού του έφερε Coca-Cola, το απόλυτο αμερικανικό σύμβολο, την ώρα που η κομμουνιστική του πατρίδα έσβηνε από τον χάρτη.
Η… αίσια επιστροφή στη γη
Η περιπέτεια του Κρικάλεφ τελείωσε στις 17 Μαρτίου του 1992 μετά από γερμανική πρωτοβουλία, καθώς με γερμανική χρηματοδότηση εκτοξεύτηκε το Σογιούζ ΤΜ – 14 για να τον φέρει πίσω, μαζί με ακόμη δύο κοσμοναύτες. Συγκεκριμένα, η Γερμανία πλήρωσε 24 εκατομμύρια δολάρια για μια θέση στον διαστημικό σταθμό και χρηματοδότησε την αποστολή τον Μάρτιο του 1992.
Η εξαντλημένη εικόνα του Κρικάλεφ κατά την επιστροφή του με τα διακριτικά “USSR” στα ρούχα του και την σημαία της Σοβιετικής Ένωσης, έμειναν στην ιστορία.
Η νέα του “πατρίδα” τον αντιμετώπισε σαν ήρωα. Δύο χρόνια μετά την περιπέτειά του, έφυγε ξανά για μια ακόμα αποστολή στο διάστημα και έγινε ο πρώτος Ρώσος αστροναύτης που πέταξε με διαστημικό λεωφορείο της NASA.
Το ταξίδι στο χρόνο
Το πιο “σπουδαίο” ρεκόρ ωστόσο που συνδέεται με τον Κρικάλεφ, είναι πως πρόκειται για τον πρώτο άνθρωπο που έκανε ένα επιβεβαιωμένο ταξίδι στο χρόνο, ακόμη κι αν πρόκειται για κλάσματα του δευτερολέπτου. Για την ακρίβεια, εκτιμάται πως ταξίδεψε στο μέλλον του για 0,02 δευτερόλεπτα!
Πιο συγκεκριμένα, η διαστολή του χρόνου προκαλείται από διαφορές είτε στη βαρύτητα είτε στη σχετική ταχύτητα – καθεμία από τις οποίες επηρεάζει το χρόνο με διαφορετικούς τρόπους. Έτσι, όσο μεγαλύτερη είναι η σχετική ταχύτητα, τόσο μεγαλύτερο το μέγεθος της διαστολής του χρόνου, καθώς η ταχύτητα έχει αυξηθεί για τους αστροναύτες επιβραδύνοντας τον χρόνο τους, ενώ η βαρύτητα έχει μειωθεί, επιταχύνοντας τον.
Στον ISS η διαστολή του χρόνου λόγω σχετικής ταχύτητας “νικά” τη βαρυτική διαστολή του χρόνου, οπότε και επιβραδύνει τον χρόνο που βιώνει ο αστροναύτης.
Επί της ουσίας, μετά από έξι μήνες στον ISS ένας αστροναύτης έχει μικρότερη ηλικία από κάποιον στη Γη αλλά μόνο για 0,007 δευτερόλεπτα. Τα αποτελέσματα θα ήταν μεγαλύτερα αν μπορούσαμε να κάνουμε το ISS να περιστρέφεται γύρω από τη Γη κοντά στην ταχύτητα του φωτός, έναντι της πραγματικής ταχύτητάς του (ταξιδεύει με μέση ταχύτητα ως προς την επιφάνεια της Γης 27.744 χιλιόμετρα ανά ώρα, συμπληρώνοντας 15,7 περιφορές την ημέρα).
Επιμέλεια: Βασίλης Αλεξίου
