Ο Ούγγρος συγγραφέας Πίτερ Νάντας, μεγάλη μορφή της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, το μνημειώδες έργο του οποίου διερεύνησε τα τραύματα του 20ού αιώνα, πέθανε σήμερα σε ηλικία 83 ετών.
“Ο Πίτερ Νάντας πέθανε”, δήλωσε η λογοτεχνική πράκτοράς του Ανέτ Όρος, επιβεβαιώνοντας πληροφορία που αναρτήθηκe στον λογαριασμό του συγγραφέα στο Facebook, ανακοινώνοντας ότι πέθανε σήμερα το πρωί στην κατοικία του στο Γκόμποζεγκ.
Ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους Ούγγρους συγγραφείς, τιμηθείς με πολλά διεθνή βραβεία και κατ΄επανάληψη υποψήφιος για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, το έργο του έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.
«Το τέλος ενός οικογενειακού χρονικού» κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη το 2007.
Θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος, ο Πίτερ Νάντας διακρίθηκε για τους στοχασμούς του που είχαν τροφοδοτήσει η προσωπική εμπειρία του από τον πόλεμο, το κομμουνιστικό καθεστώς και οι ανατροπές στη σύγχρονη Ουγγαρία.
Το 2005 κυκλοφόρησε το μνημειώδες έργο του “Παράλληλες Ιστορίες”, έκτασης άνω των 1.000 σελίδων, που χρειάστηκε 18 χρόνια για να ολοκληρώσει.
Το πολυπρόσωπο έργο χαιρετίστηκε για τον πειραματικό και τολμηρό χαρακτήρα του.
Η Αμερικανίδα συγγραφέας Σούζαν Σόνταγκ τοποθετούσε τον Πίτερ Νάντας μεταξύ των μεγαλύτερων συγγραφέων της εποχής του. Είχε χαρακτηρίσει το “Βιβλίο των Αναμνήσεων” που γράφτηκε την περίοδο 1975-1985, “το μεγαλύτερο μυθιστόρημα της εποχής μας και ένα από τα μεγαλύτερα του αιώνα”.
Η σχολαστική προσοχή στις λεπτομέρειες και στη ροή της πρόζας του τον έκαναν να συγκρίνεται τακτικά με τον Μαρσέλ Προυστ.
Γεννημένος στη Βουδαπέστη στις 14 Οκτωβρίου 1942 σε εβραϊκή οικογένεια, ο Πίτερ Νάντας έζησε τους τελευταίους μήνες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου σε μια ουγγρική πρωτεύουσα ρημαγμένη από τις συγκρούσεις,
Η μητέρα του πέθανε από καρκίνο το 1955 και ο πατέρας του αυτοκτόνησε τρία χρόνια αργότερα. Τον μεγάλωσε μια θεία του.
Με σπουδές φωτογραφίες, εργάστηκε ως δημοσιογράφος έως το 1969 προτού αφοσιωθεί πλήρως στη συγγραφή.
“Η Βίβλος” κυκλοφορεί το 1967. Θα ακολουθήσουν πολλά μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων και θεατρικά έργα, στα οποία αναμιγνύονται αυτοβιογραφικά στοιχεία, η φιλοσοφική σκέψη και η κριτική του πολιτικού συστήματος της εποχής.
Το 1990 παντρεύεται την επί πολλά χρόνια σύντροφό του Μάγκντα Σάλαμον.
Τρία χρόνια αργότερα παθαίνει καρδιακή κρίση αλλά επανέρχεται στη ζωή. Θα χρησιμοποιήσει αυτή την εμπειρία στο έργο “Ο θάνατος κατά πρόσωπο”, που κυκλοφόρησε το 2004.
“Αγαπώ τη ζωή (…) αλλά θα ήταν καλά και να πεθάνω, δεν έχω ζήσει μια κατάσταση τόσο γαλήνια, μια τέτοια ηρεμία”, εξηγούσε σε τηλεοπτική συνέντευξη, λέγοντας ωστόσο ότι αυτή η εμπειρία είναι ¨πέρα από τις λέξεις”.
Πολυγραφότατος δοκιμιογράφος, δημοσιεύει το 2024 μια κριτική της σύγχρονης κοινωνίας και της επιθυμίας του ανθρώπου να κατέχει και να συσσωρεύει.
Παρατηρητής της ουγγρικής πολιτικής ζωής, δεν δίστασε να επιτεθεί στον πρώην εθνικιστή πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν.
“Είναι μια απολυταρχία, είναι το κόμμα”, έλεγε το 2022, χαρακτηρίζοντας το σύστημά της “ένα είδος μαφίας της ανατολικής Ευρώπης”.
“Η λογοτεχνία είναι προσωπική, όχι κοινοτική, ούτε εθνική, υπόθεση. Όμως αν κανείς δεν την καλλιεργεί, τότε οι άνθρωποι θα χαζέψουν, αυτό είναι σίγουρο” έλεγε πρόσφατα ακόμη στον ουγγρικό ιστότοπο Litera.
Έχοντας αποσυρθεί στην εξοχική κατοικία του, όπου έλεγε ότι δεν άκουγε ραδιόφωνο ούτε έβλεπε τηλεόραση, ούτε χρησιμοποιούσε το διαδίκτυο για να παραμείνει συνδεδεμένος με τον κόσμο, ο Πίτερ Νάντας διεκδικούσε μια απλή ύπαρξη.
“Ζω λιτά και δεν έχω την επιθυμία να ζήσω αλλιώς”. “Έχω γεννηθεί στοχαστικός”.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
