Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε με επιστολή του το Ισραήλ ότι η χώρα ενδέχεται να παραπεμφθεί στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εάν δεν ανακληθούν νομοθετήματα που στοχοθετούν το Γραφείο Αρωγής και Έργων για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες (UNRWA) και δεν επιστραφούν οι πόροι και τα ιδιοκτησιακά στοιχεία της υπηρεσίας που έχουν κατασχεθεί.
Στην επιστολή, η οποία φέρει ημερομηνία 8η Ιανουαρίου και απευθύνεται στον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο κ. Γκουτέρες υπογραμμίζει πως τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να παραμείνουν αδιάφορα για «τις ενέργειες» του Ισραήλ, οι οποίες «αντίκεινται άμεσα στις υποχρεώσεις του βάσει του διεθνούς δικαίου» και «πρέπει να αντιστραφούν χωρίς καθυστέρηση».
Η Κνέσετ ενέκρινε τον Οκτώβριο του 2024 νόμο με τον οποίο απαγορεύτηκε ρητώς να δρα στη χώρα η υπηρεσία και κάθε επαφή οποιοδήποτε δημόσιου λειτουργού μαζί της. Τροποποίησε τον νόμο τον περασμένο μήνα, ώστε να συμπεριληφθεί στα μέτρα η στέρηση της ηλεκτροδότησης και της υδροδότησης στις εγκαταστάσεις της.
Οι ισραηλινές αρχές προχώρησαν ακόμη στην κατάσχεση των γραφείων της υπηρεσίας στην ανατολική Ιερουσαλήμ τον περασμένο μήνα.
Ο ΟΗΕ θεωρεί την ανατολική Ιερουσαλήμ παλαιστινιακό έδαφος κατεχόμενο από το Ισραήλ. Οι ισραηλινές αρχές έχουν χαρακτηρίσει το σύνολο της πόλης «αιώνια και αδιαίρετη» πρωτεύουσα της χώρας και έχουν ανακηρύξει την προσάρτησή της.
Ο πρεσβευτής του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη Ντάνι Ντάνον υποβάθμισε την επιστολή του κ. Γκουτέρες στον κ. Νετανιάχου.
«Δεν σκοτιστήκαμε για τις απειλές του Γενικού Γραμματέα», ανέφερε ο κ. Ντάνον. «Αντί να αντιμετωπίσει την αδιάψευστη ανάμιξη προσωπικού της UNRWA στην τρομοκρατία, ο Γενικός Γραμματέας επιλέγει να απειλήσει το Ισραήλ. Αυτό δεν είναι υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, αυτό είναι υπεράσπιση μιας οργάνωσης αμαυρωμένης από την τρομοκρατία», πρόσθεσε.
Η κυβέρνηση του Ισραήλ επικρίνει επί χρόνια την UNRWA, που εγκαθιδρύθηκε δυνάμει απόφασης της Γενικής Συνέλευσης το 1949, μετά τον πόλεμο που ακολούθησε την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια, υπηρεσίες υγείας και παιδείας σε εκατομμύρια παλαιστίνιους πρόσφυγες στη Λωρίδα της Γάζας, στη Δυτική Όχθη, στη Συρία, στον Λίβανο και στην Ιορδανία.
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν αναγνωρίσει ότι εννιά μέλη της UNRWA μπορεί όντως να αναμίχθηκαν στην έφοδο της 7ης Οκτωβρίου 2023 που εξαπέλυσε η Χαμάς σε νότιους τομείς της ισραηλινής επικράτειας, το έναυσμα του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας. Διώχτηκαν από την υπηρεσία. Στέλεχος της Χαμάς, που σκοτώθηκε από τις ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ στον Λίβανο τον Σεπτέμβριο του 2025, εξακριβώθηκε επίσης πως εργαζόταν στην UNRWA.
Ο ΟΗΕ δεσμεύτηκε να ερευνήσει όλες τις κατηγορίες που έχουν γίνει διεξοδικά και έχει ζητήσει επανειλημμένα από το Ισραήλ να προσκομίσει όποια τεκμήρια έχει στη διάθεσή του. Τονίζει όμως πως δεν έχει λάβει αποδεικτικό υλικό.
Κορυφαία στελέχη του ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας έχουν τονίσει επανειλημμένα ότι η UNRWA είναι η ραχοκοκαλιά του μηχανισμού διανομής βοήθειας στη Γάζα, όπου δυο χρόνια πολέμου προκάλεσαν ανθρωπιστική καταστροφή.
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ), το κορυφαίο δικαστικό όργανο του ΟΗΕ, εξέδωσε προσωρινή, μη δεσμευτική γνωμοδότηση τον Οκτώβριο που τόνιζε πως το Ισραήλ έχει υποχρέωση, ως δύναμη κατοχής, να εγγυάται ότι ικανοποιούνται οι βασικές ανάγκες του άμαχου πληθυσμού στη Λωρίδα της Γάζας.
Τη γνωμοδότηση ζήτησε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Τέτοια κείμενα έχουν νομικό και πολιτικό βάρος μεν, αλλά δεν είναι δεσμευτικά από νομική σκοπιά. Γενικότερα εξάλλου τα δικαστικά όργανα των Ηνωμένων Εθνών δεν διαθέτουν μηχανισμούς για την επιβολή των αποφάσεών τους.
