Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων (ΣΕΥ) συνήλθε σήμερα, Δευτέρα (15/6) στο Λουξεμβούργο, με τους υπουργούς Εξωτερικών των 27 κρατών μελών να συζητούν μια ιδιαίτερα πυκνή ατζέντα, από την Αρμενία και την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή και την Κίνα. Την Ελλάδα εκπροσώπησε η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου.
Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας και Αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Κάγια Κάλας (Renew Europe, Εσθονία), παρουσίασε τα βασικά συμπεράσματα.
Αρμενία: Στήριξη μετά τις εκλογές
Η σύνοδος ξεκίνησε με πρωινό σε επίπεδο υπουργών αφιερωμένο στην Αρμενία, με τη συμμετοχή του Αρμένιου υπουργού Εξωτερικών, Αράρατ Μιρζογιάν. Η κ. Κάλας υπογράμμισε ότι οι πρόσφατες εκλογές στη χώρα έστειλαν ξεκάθαρο μήνυμα υπέρ της ειρήνης, της κυριαρχίας και της προσέγγισης με την Ευρώπη, παρά τις πιέσεις και τον οικονομικό εκβιασμό από τη Ρωσία. Οι υπουργοί συζήτησαν τρόπους ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και της οικονομικής διαφοροποίησης του Ερεβάν, ενώ η ΕΕ προετοιμάζει μεγάλο πακέτο οικονομικής στήριξης για την αντιμετώπιση των ρωσικών εμπορικών κυρώσεων αλλά και την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων.
Ουκρανία: Νέες κυρώσεις και άνοιγμα ενταξιακών κεφαλαίων
Η Κάγια Κάλας αναφέρθηκε στις εκτεταμένες χθεσινοβραδινές ρωσικές επιθέσεις κατά του Κιέβου, οι οποίες προκάλεσαν θύματα μεταξύ αμάχων και ζημιές στον ιστορικό καθεδρικό ναό της πόλης. Χαρακτήρισε τις επιθέσεις απόδειξη ότι η Μόσχα δεν έχει καμία πρόθεση να σταματήσει τον πόλεμο, σημειώνοντας ότι «καθώς ο Πούτιν έχει φτάσει σε αδιέξοδο στο πεδίο της μάχης, η Ρωσία στρέφεται όλο και περισσότερο εναντίον αμάχων».
Στο πλαίσιο αυτό, οι υπουργοί Εξωτερικών εξέφρασαν ενότητα ως προς τη συνέχιση της στήριξης προς το Κίεβο και την αύξηση της πίεσης στη Ρωσία. Εγκρίθηκε νέα δέσμη κυρώσεων που στοχεύει στη ρωσική στρατιωτική βιομηχανία, τον «σκιώδη στόλο» και τα δίκτυα υβριδικού πολέμου, ενώ υιοθετήθηκαν και νέες λίστες κυρώσεων εναντίον προσώπων που επιχειρούν να αποσταθεροποιήσουν τη Μολδαβία. Σύμφωνα με την κ. Κάλας, οι εργασίες για το ευρύτερο 21ο πακέτο κυρώσεων πρέπει να προχωρήσουν με γρηγορότερο ρυθμό, καθώς οι κυρώσεις έχουν ήδη στερήσει από τη Ρωσία πόρους ύψους 1 έως 1,3 τρισ. ευρώ.
Η ύπατη εκπρόσωπος σημείωσε επίσης ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να «απλώνει το κόκκινο χαλί» σε Ρώσους καλλιτέχνες και αθλητές που στηρίζουν τον πόλεμο του Κρεμλίνου, υπενθυμίζοντας όσα συνέβησαν στην Biennale της Βενετίας και επικαλούμενη το ζήτημα με τη Ρωσίδα σοπράνο Άννα Νετρέμπκο, η οποία προγραμματίζεται να εμφανιστεί το βράδυ στο Λουξεμβούργο.
Το μεγαλύτερο γεγονός της ημέρας, ωστόσο, αφορά την επίσημη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, καθώς Ουκρανία και Μολδαβία προχωρούν στο άνοιγμα των πρώτων κεφαλαίων προσχώρησης στην ΕΕ, ένα βήμα που η κ. Κάλας αποκάλεσε «ορόσημο», υπογραμμίζοντας ότι και οι δύο χώρες έχουν προχωρήσει σε δύσκολες μεταρρυθμίσεις υπό εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες.
Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης (EPF) για την Ουκρανία
Σε σχετική ερώτηση, η ύπατη εκπρόσωπος ανέφερε ότι κατατέθηκε συμβιβαστική πρόταση για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ειρήνης, η οποία λαμβάνει υπόψη τόσο τον αρχικό στόχο του μηχανισμού ως εργαλείου επιμερισμού βαρών, όσο και το γεγονός ότι το ζήτημα παραμένει «παγωμένο» εδώ και σχεδόν τρία χρόνια, ενώ οι ανάγκες της Ουκρανίας είναι πιεστικές. Δεν υπήρξε πολιτική συμφωνία κατά τη σημερινή συνάντηση, ωστόσο η κ. Κάλας δήλωσε ότι πιέζει για επίτευξη συμφωνίας πριν την έναρξη του καλοκαιριού.
Μέση Ανατολή: Ιράν, Λίβανος, Γάζα
Η κ. Κάλας χαρακτήρισε «δυνητική ανάσα» την ανακοίνωση ΗΠΑ-Ιράν για συμφωνία λήξης του πολέμου και άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, σημειώνοντας ωστόσο πως την πιο δύσκολη φάση των διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, δεν την είδαμε ακόμη. Δήλωσε ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να συμβάλει στην επίλυση, τόσο μέσω οικονομικής επιρροής όσο και πυρηνικής εμπειρογνωμοσύνης, και απέδωσε εύσημα στις διπλωματικές προσπάθειες Πακιστάν και Κατάρ.
Για τον Λίβανο, ανακοινώθηκε πακέτο βοήθειας ύψους 100 εκατ. ευρώ προς τις Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις, με στόχο την ενίσχυση της κρατικής εξουσίας και τη στήριξη του αφοπλισμού της Χεζμπολλάχ, ενώ προχωρούν και οι εργασίες για νέα αποστολή της ΕΕ στη χώρα.
Όσον αφορά τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, η κ. Κάλας υπενθύμισε τις κυρώσεις που εγκρίθηκαν τον προηγούμενο μήνα κατά εξτρεμιστών εποίκων και στελεχών της Χαμάς. Σχετικά με προτάσεις ορισμένων κρατών μελών για κυρώσεις κατά του Ισραηλινού υπουργού Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, δεν υπήρξε συναίνεση. Στο ζήτημα του εμπορίου με τις παράνομες εποικιστικές δραστηριότητες, αρκετά κράτη μέλη ζήτησαν η Κομισιόν να ετοιμάσει επιλογές εμπορικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την αποτροπή εισαγωγών προϊόντων από παράνομους οικισμούς, ενόψει του επόμενου ΣΕΥ, μαζί με αξιολόγηση για το ζήτημα των κανόνων καταγωγής.
Κίνα: Κυρώσεις και ανησυχία για στήριξη στη Ρωσία
Στο σκέλος για την Κίνα, η κ. Κάλας ανέφερε πως οι υπουργοί επικεντρώθηκαν στις πτυχές εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας των σχέσεων ΕΕ-Κίνας, με φόντο τις στρεβλωτικές επιδοτήσεις, τα εμπορικά ανισοζύγια και τον σχεδόν μονοπωλιακό έλεγχο κρίσιμων πρώτων υλών. Ανακοινώθηκαν κυρώσεις κατά κινεζικών οντοτήτων που θεωρείται ότι διαδραματίζουν ρόλο στη στήριξη του ρωσικού πολεμικού μηχανισμού, ενώ η ύπατη εκπρόσωπος επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν επαληθευμένες αναφορές περί εκπαίδευσης ρωσικού στρατιωτικού προσωπικού από τον κινεζικό στρατό για τις επιχειρήσεις στην Ουκρανία. Ένα ζήτημα που, όπως είπε, αξιολογείται προσεκτικά. Συζητήθηκαν επίσης η αντιμετώπιση κινεζικών δραστηριοτήτων παραπληροφόρησης και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών αλυσίδων εφοδιασμού, ενώ για την Ινδο-Ειρηνική, οι υπουργοί επιβεβαίωσαν τη σημασία της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας ως βάσης ασφάλειας στην περιοχή.
Επιχείρηση Aspides και Στενά του Ορμούζ
Απαντώντας σε ερώτηση για ενδεχόμενη γαλλο-βρετανική αποστολή στα Στενά του Ορμούζ, η κ. Κάλας ανέφερε ότι έχουν γίνει εντατικές συζητήσεις για την επιχείρηση Aspides, η οποία πλέον διαθέτει περισσότερα πλοία. Διευκρίνισε ότι η επιχείρηση Aspides θα συνεχίσει να επικεντρώνεται στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ η γαλλο-γερμανική συμμαχία θα δραστηριοποιηθεί στα Στενά του Ορμούζ.
Απαγόρευση εισόδου σε Ρώσους μαχητές
Σε ερώτηση για το 22ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας και το μέτρο απαγόρευσης εισόδου σε Ρώσους μαχητές, η κ. Κάλας ανέφερε ότι η πρόταση της Κομισιόν βρίσκεται ήδη στο τραπέζι. Όπως εξήγησε, υπάρχουν στοιχεία πληροφοριών για άτομα που έχουν πολεμήσει στον ρωσικό στρατό, και εκτίμησε ότι είναι εφικτή η επιβολή πλήρους απαγόρευσης Σένγκεν σε όσους έχουν συμμετάσχει στις εχθροπραξίες κατά της Ουκρανίας.
