Το Reuters χτύπησε καμπανάκι για την Μέση Ανατολή τονίζοντας ότι το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ και Ιράν αυξάνει τον κίνδυνο νέας σύγκρουσης
Σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters ο αποκλεισμός των ΗΠΑ και ο έλεγχος που ασκεί το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ έχουν διαμορφώσει μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία, την ώρα που καμία από τις δύο πλευρές δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να κάνει ουσιαστικές υποχωρήσεις.
Διπλωματικοί κύκλοι και στρατηγικοί αναλυτές εκφράζουν έντονη ανησυχία ότι η κρίση μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεφύγει από τον έλεγχο, όχι απαραίτητα λόγω μιας συνειδητής επιλογής πολέμου, αλλά εξαιτίας ενός λανθασμένου υπολογισμού είτε από την Ουάσινγκτον είτε από την Τεχεράνη.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία στο άμεσο μέλλον, αλλά για πόσο ακόμη μπορεί να διατηρηθεί αυτή η κατάσταση χωρίς νέα στρατιωτική ανάφλεξη.
Την ίδια στιγμή, σε ΗΠΑ και Ισραήλ ενισχύονται οι φωνές που ζητούν νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Θεωρώντας ότι η περαιτέρω πίεση θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση της Τεχεράνης και να την αναγκάσει να επιστρέψει στο τραπέζι των συνομιλιών με πιο συμβιβαστική στάση.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές αμφισβητούν έντονα αυτή τη στρατηγική.
«Το Ιράν δεν έχει υποκύψει»
Ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, ανώτερος ερευνητής για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ και πρώην επικεφαλής του ιρανικού τμήματος των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών, εκτιμά ότι η πολιτική της συνεχούς πίεσης έχει ήδη αποτύχει.
«Έχουμε ήδη δοκιμάσει επανειλημμένα αυτή τη θεωρία και το Ιράν δεν υπέκυψε», σημείωσε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας ότι η περιοχή έχει πλέον εισέλθει σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, όπου η πιθανότητα νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης αυξάνεται καθημερινά.
Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters, το πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας, οι πυρηνικές δυνατότητες και ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ δεν αποτελούν απλώς διαπραγματευτικά χαρτιά, αλλά θεμελιώδεις πυλώνες επιβίωσης της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Όπως υποστηρίζουν, οποιαδήποτε εγκατάλειψη αυτών των στρατηγικών εργαλείων δεν θα ισοδυναμούσε με συμβιβασμό, αλλά με πλήρη παράδοση.
Παρά τις έμμεσες συνομιλίες που διεξάγονται μέσω πακιστανικής διαμεσολάβησης, ουσιαστική πρόοδος δεν έχει σημειωθεί, καθώς οι απαιτήσεις των δύο πλευρών παραμένουν εξαιρετικά δύσκολο να γεφυρωθούν.
Οι απαιτήσεις των ΗΠΑ και τα «όχι» της Τεχεράνης
Οι ΗΠΑ απαιτούν από το Ιράν να αναστείλει τον εμπλουτισμό ουρανίου για διάστημα 20 ετών και να μεταφέρει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου στις ΗΠΑ.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη ζητά τον τερματισμό των επιθέσεων, εγγυήσεις ασφαλείας, πολεμικές αποζημιώσεις και αναγνώριση της κυριαρχίας της στα Στενά του Ορμούζ — όρους που η Ουάσινγκτον απορρίπτει κατηγορηματικά.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει προειδοποιήσει ότι «ο χρόνος τελειώνει» για την Τεχεράνη, ξεκαθαρίζοντας ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία, το Ιράν θα βρεθεί αντιμέτωπο με «πολύ δύσκολες συνέπειες».
Ο Αλί Βαέζ από το International Crisis Group εκτιμά ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν είναι έτοιμη να προχωρήσει στις επώδυνες παραχωρήσεις που απαιτούνται για μια συμφωνία, καθώς τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη θεωρούν ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ τους.
Στο προσκήνιο στα Στενά του Ορμούζ
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% του υγροποιημένου φυσικού αερίου περνούσαν από το συγκεκριμένο πέρασμα.
Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στην περιοχή προκαλεί ήδη σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, ενισχύοντας τις πιέσεις στις αγορές ενέργειας και στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.
Ο πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Άλαν Έιρ θεωρεί ότι η προοπτική μιας συνολικής συμφωνίας απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ δεν αναζητά απλώς μια διπλωματική νίκη, αλλά μια στρατηγική και πολιτική ταπείνωση του Ιράν.
Παρά τη σκληρή ρητορική της ιρανικής ηγεσίας, πηγές κοντά στο καθεστώς παραδέχονται ότι η Τεχεράνη δεν επιθυμεί μια παρατεταμένη κατάσταση «ούτε πολέμου ούτε ειρήνης», καθώς η οικονομική κρίση βαθαίνει, ο πληθωρισμός αυξάνεται και η ανεργία επιδεινώνεται.
Οι επιδιώξεις και οι υποχωρήσεις της Τεχεράνης
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Ιράν επιδιώκει μια προσωρινή συμφωνία που θα επέτρεπε το άνοιγμα των Στενών υπό ιρανική επιτήρηση, με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, αφήνοντας τα πιο δύσκολα ζητήματα — όπως το πυρηνικό πρόγραμμα και οι κυρώσεις — για μεταγενέστερο στάδιο διαπραγματεύσεων.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται επίσης διατεθειμένη να περιορίσει ή να μεταφέρει μέρος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, κατά προτίμηση στη Ρωσία, ώστε να μπορεί να τα ανακτήσει σε περίπτωση που οι ΗΠΑ παραβιάσουν μια μελλοντική συμφωνία. Ωστόσο, μέχρι στιγμής η Ουάσινγκτον απορρίπτει αυτή την πρόταση.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η κρίση στο Στενό του Ορμούζ δύσκολα μπορεί να επιλυθεί στρατιωτικά χωρίς τεράστιο κόστος για τις ΗΠΑ. Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην Αμερικανός διαπραγματευτής στη Μέση Ανατολή, θεωρεί ότι η διαχείριση της κρίσης θα αποτελέσει καθοριστική δοκιμασία για την εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ.
Από την πλευρά του, ο Αλί Βαέζ υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει ρεαλιστική στρατιωτική λύση για τον έλεγχο των Στενών χωρίς μακροχρόνια και εξαιρετικά δαπανηρή αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο ιρανικό έδαφος, γεγονός που καθιστά τη διπλωματία τη μοναδική βιώσιμη επιλογή.
Ο Ντόναλντ Τραμπ απορρίπτει τη νέα πρόταση του Ιράν και ετοιμάζει «διαπραγματεύσεις με βόμβες», λέει το Axios
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή όχι μόνο δεν οδεύει προς μιας μορφής εκτόνωση, αλλά ο υδράργυρος είναι και πάλι στα κόκκινα, καθώς το Axios ανέφερε ότι Ντόναλντ Τραμπ απορρίπτει τη νέα πρόταση που έκανε το Ιράν και ετοιμάζει «διαπραγματεύσεις με βόμβες».
Το Ιράν κατέθεσε νέα, επικαιροποιημένη πρόταση για συμφωνία με στόχο τον τερματισμό του πολέμου, ωστόσο ο Λευκός Οίκος και ο Ντόναλντ Τραμπ εκτιμούν ότι δεν περιλαμβάνει ουσιαστικές αλλαγές και δεν επαρκεί για την επίτευξη συμφωνίας, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο και πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων που μίλησαν στο Axios.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης, ωστόσο εξετάζει και το ενδεχόμενο επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων, καθώς το Ιράν απορρίπτει βασικές αμερικανικές απαιτήσεις και δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα. Σύμφωνα με το Axios, ο Τραμπ αναμένεται να πραγματοποιήσει σύσκεψη με την ομάδα εθνικής ασφάλειας στην Αίθουσα Επιχειρήσεων του Λευκού Οίκου την Τρίτη, προκειμένου να εξεταστούν πιθανές στρατιωτικές επιλογές.
Ο ίδιος ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι, εάν το Ιράν δεν μεταβάλει τη στάση του, οι ΗΠΑ ενδέχεται να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις «με βόμβες». Σε τηλεφωνική επικοινωνία με το Axios την Κυριακή, πριν παραληφθεί η ιρανική πρόταση, ο Τραμπ φέρεται να δήλωσε πως «ο χρόνος τελειώνει» και προειδοποίησε ότι, αν το Ιράν δεν δείξει μεγαλύτερη ευελιξία, «θα δεχτεί πολύ πιο σκληρό πλήγμα».
Ο ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η νέα αντιπρόταση του Ιράν, η οποία διαβιβάστηκε στις ΗΠΑ το βράδυ της Κυριακής μέσω Πακιστανών διαμεσολαβητών, περιλαμβάνει μόνο περιορισμένες και κυρίως συμβολικές αλλαγές σε σχέση με την προηγούμενη πρόταση της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το επικαιροποιημένο σχέδιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη δέσμευση του Ιράν ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, ωστόσο δεν προβλέπει σαφείς δεσμεύσεις για αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου ούτε για παράδοση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που ήδη διαθέτει.
Την ίδια ώρα, παρά τις αναφορές ιρανικών κρατικών μέσων ότι οι ΗΠΑ εξετάζουν χαλάρωση ορισμένων κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο στο πλαίσιο των συνομιλιών, Αμερικανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε πως δεν πρόκειται να υπάρξει καμία ελάφρυνση κυρώσεων χωρίς αντίστοιχες κινήσεις από την πλευρά της Τεχεράνης.
«Δεν υπάρχει ουσιαστική πρόοδος αυτή τη στιγμή. Βρισκόμαστε σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο και η πίεση βρίσκεται πλέον στην ιρανική πλευρά», δήλωσε ο ανώτερος αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ ζητούν μια «σοβαρή και ουσιαστική συζήτηση» για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο ίδιος προειδοποίησε μάλιστα ότι, εάν δεν υπάρξει πρόοδος στις συνομιλίες, οι εξελίξεις ενδέχεται να περάσουν από τη διπλωματία στη στρατιωτική αντιπαράθεση, σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως «αν αυτό δεν συμβεί, τότε θα μιλήσουμε μέσω βομβών».
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι οι δύο πλευρές δεν βρίσκονται ακόμη σε άμεσες διαπραγματεύσεις για το περιεχόμενο μιας πιθανής συμφωνίας, αλλά συμμετέχουν σε έμμεσες συνομιλίες με στόχο να καθοριστεί το πλαίσιο και η διαδικασία των διαπραγματεύσεων.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε επίσης ότι η κατάθεση νέας αντιπρότασης από το Ιράν, έστω και με περιορισμένες αλλαγές, δείχνει πως η Τεχεράνη ανησυχεί για το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικής δράσης από τις ΗΠΑ.
Από την πλευρά τους, πάντως, οι Ιρανοί υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι εκείνος που επιδιώκει επειγόντως μια συμφωνία, θεωρώντας ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της Τεχεράνης.
Τραμπ: «Πεθαίνουν να υπογράψουν συμφωνία»
Νωρίτερα σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για τις διαπραγμετεύσεις με το Ιράν σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιοδικό Fortune. Ο Αμερικανός πρόεδρος στάθηκε στα «ήξεις αφήξεις» της Τεχεράνης, ενώ μίλησε και για τους οικονομικούς δείκτες που έχουν επηρεαστεί από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
«Ουσιαστικά φωνάζουν συνέχεια», ανέφερε ο Τραμπ για τους Ιρανούς. «Μπορώ να σας πω ένα πράγμα — πεθαίνουν να υπογράψουν συμφωνία. Αλλά μόλις κάνουν μια συμφωνία, στέλνουν ένα χαρτί που δεν έχει καμία σχέση με όσα είχαμε συμφωνήσει. Λέω, ‘είστε τρελοί;’» είπε χαρακτηριστικά ο Τραμπ για τις διαπραγματεύσεις με μεσολαβητή το Πακιστάν.
Την ίδια στιγμή, με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή να οδηγεί σε περαιτέρω πληθωρισμό, ο Τραμπ φαίνεται να συνειδητοποιεί ότι ίσως χρειαστεί να περιμένει περισσότερες μειώσεις επιτοκίων. «Δεν μπορείς πραγματικά να κοιτάξεις τα νούμερα μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος», παραδέχτηκε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
