Μια δικαστική υπόθεση – σταθμός που φέρνει στο εδώλιο τους τεχνολογικούς κολοσσούς Meta και TikTok εκτυλίσσεται στην Ιταλία, καθώς για πρώτη φορά στη χώρα κατατίθεται συλλογική αγωγή που αμφισβητεί ευθέως τη λειτουργία των αλγορίθμων και την προστασία των ανηλίκων.
Στο επίκεντρο της τραγικής αυτής ιστορίας βρίσκεται η 12χρονη Ροσέλα από την πόλη Άστι της βόρειας Ιταλίας, η οποία έβαλε τέλος στη ζωή της, βυθίζοντας στην απόγνωση την οικογένειά της.
Όπως αποκαλύφθηκε μετά τον θάνατό της, η 12χρονη είχε εγκλωβιστεί σε έναν ψηφιακό φαύλο κύκλο. Όταν τον Σεπτέμβριο του 2023 άρχισε να αναζητά περιεχόμενο σχετικό με την κατάθλιψη, οι αλγόριθμοι των πλατφορμών άρχισαν να της προτείνουν με γεωμετρική πρόοδο παρόμοιο υλικό, ωθώντας τη στην αυτοτραυματική συμπεριφορά.
Οι γονείς της, Ιρένε Ροτζέρο Ούγκες και ο σύζυγός της, απέκτησαν πρόσβαση στις συσκευές της και βρήκαν μέχρι και έναν κρυφό λογαριασμό στο Instagram με το ανατριχιαστικό όνομα «Just a dead pers0n» («Απλώς ένας νεκρός άνθρωπος»).
«Το περιεχόμενο απέκτησε δική του ζωή»
Η μητέρα της Ροσέλα περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο στο Reuters την ξαφνική αλλαγή στη συμπεριφορά του παιδιού της, αποδίδοντας την καταστροφική εξέλιξη της ψυχικής της υγείας στους εμπορικούς μηχανισμούς των social media:
«Κάποια στιγμή ήταν σαν το περιεχόμενο αυτό να απέκτησε δική του ζωή. Μεγάλωνε διαρκώς μέχρι που κάλυψε τη χαρούμενη και κοινωνική πλευρά της, το φωτεινό κομμάτι του χαρακτήρα της. Χωρίς τον αλγόριθμο, η εξέλιξη της ψυχικής της οδύνης ίσως να είχε ακολουθήσει μια πιο φυσική πορεία».
Η ιταλική ένωση γονέων MOIGE, μαζί με τον δικηγόρο Στέφανο Κομόντο που ηγείται της νομικής προσπάθειας, ξεκαθαρίζουν ότι στόχος δεν είναι η κατάργηση των κοινωνικών δικτύων, αλλά η εξάλειψη των επικίνδυνων μηχανισμών που προκαλούν εθισμό, παρομοιάζοντας τις ειδοποιήσεις και τα «likes» με τις εκκρίσεις ντοπαμίνης που συναντώνται στα τυχερά παιχνίδια.
Τι απαντούν Meta και TikTok
Οι δύο εταιρείες απορρίπτουν τις κατηγορίες, προτάσσοντας τα μέτρα ασφαλείας που έχουν ήδη θέσει σε εφαρμογή.
Από τη μία πλευρά, η Meta αρνήθηκε να σχολιάσει τη συγκεκριμένη περίπτωση λόγω της δικαστικής διαδικασίας, αλλά τόνισε ότι η ασφάλεια των εφήβων αποτελεί προτεραιότητα, αναφερόμενη στους ειδικούς λογαριασμούς «Teen Accounts».
Από την άλλη πλευρά, η TikTok υποστήριξε ότι εφαρμόζει αυστηρούς κανόνες, αφαιρώντας πάνω από το 99% του περιεχομένου που παραβιάζει τις πολιτικές της, ενώ αποκλείει επικίνδυνες αναζητήσεις, συνδέοντας παράλληλα τους χρήστες με γραμμές πρόληψης αυτοκτονιών.
Οι οικογένειες, ωστόσο, απαντούν ότι τα μέτρα αυτά είναι ανεπαρκή και εύκολα παρακάμπτονται από τα παιδιά, επισημαίνοντας ότι ο απόλυτος γονικός έλεγχος είναι πρακτικά ανέφικτος στην καθημερινότητα.
Εντείνεται ο έλεγχος των Big Tech σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Η δικαστική αυτή μάχη συμπίπτει με μια περίοδο παγκόσμιας πολιτικής και νομικής πίεσης προς τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Η Μεγάλη Βρετανία ανακοίνωσε πρόσφατα σχέδια για πλήρη απαγόρευση της χρήσης κοινωνικών δικτύων σε παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ στις ΗΠΑ δικαστήρια έκριναν ότι η Meta και η Google επέδειξαν αμέλεια στον σχεδιασμό τους.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές σφίγγουν τον κλοιό μέσω του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), απαιτώντας άμεσες και ριζικές αλλαγές για την προστασία των ανηλίκων.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
