Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία για να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ανακοίνωσε τις πρώτες πρωινές ώρες το Πακιστάν, χώρα που διαδραματίζει μεσολαβητικό ρόλο-κλειδί, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να επιβεβαιώνουν την πληροφορία αυτή αμέσως μετά.
Αναλυτικά το περιεχόμενο της προκαταρκτικής συμφωνίας που ανακοινώθηκε για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, το Ιράν και το Πακιστάν.
Η κατά στάδια εφαρμογή της συμφωνίας, τι συμβαίνει και πότε
* Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές κήρυξαν τον άμεσο και διαρκή τερματισμό όλων των εχθροπραξιών.
* Ολες οι πλευρές δήλωσαν ότι το μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου θα υπογραφεί στην Ελβετία την Παρασκευή. Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν Κάζεμ Γαριμπαμπάντι διευκρίνισε ότι το μνημόνιο θα δοθεί τότε στην δημοσιότητα.
* Το Ιράν και οι ΗΠΑ δήλωσαν και οι δύο ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν και ότι ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρχίσει να αίρεται μόλις υπογραφεί το μνημόνιο.
* Και οι δύο πλευρές δήλωσαν ότι διαπραγματεύσεις επί περισσότερο δύσκολων τομέων διαφωνίας , κυρίως για τα θέματα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν, θα διεξαχθούν τις προσεχείς 60 ημέρες.
Στενό του Ορμούζ και αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών
* Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει την Παρασκευή και έδωσε εντολή για την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
* Υψηλόβαθμος ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Στενό θα ανοίξει «σε όλα τα εμπορικά πλοία» όταν θα υπογραφεί το μνημόνιο.
* Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars μετέδωσε ότι, σύμφωνα με το μνημόνιο, την ναυσιπλοΐα στα Στενά θα διαχειρίζεται το Ιράν σε συντονισμό με το Ομάν.
* Σύμφωνα με το Fars, η Τεχεράνη πρόσθεσε την τελευταία στιγμή στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες ρήτρα που προβλέπει την επιβολή τελών για ναυτιλιακές υπηρεσίες στο στρατηγικό Στενό του Ορμούζ..
«Τα τελευταία λεπτά των διαπραγματεύσεων, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης τροποποιήθηκε για να τονίσει ξεκάθαρα και απερίφραστα το ζήτημα της ιρανο-ομανικής κυριαρχίας στο Στενό του Ορμούζ», γράφει το Fars επικαλούμενο ανώνυμη πηγή.
«Η χρήση του όρου “ναυτιλιακές υπηρεσίες” (στο τελικό κείμενο) σημαίνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα απαιτήσουν την καταβολή τελών στο Ιράν», διευκρινίζει το πρακτορείο.
Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα
* Και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει ότι το Ιράν συμφωνεί ότι δεν θα κατασκευάσει ούτε θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, μία δέσμευση που η Τεχεράνη επαναλαμβάνει επί δεκαετίες.
* Ο υψηλόβαθμος ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι, εν όψει τελικής συμφωνίας, το Ιράν θα παγώσει τις πυρηνικές του δραστηριότητες, δηλαδή θα απόσχει από περαιτέρω εμπλουτισμό ουρανίου και την επέκταση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων.
* Ο αξιωματούχος είπε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν ότι το Ιράν θα αραιώσει το απόθεμα υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου που βρίσκεται στο ιρανικό έδαφος βάσει μελλοντικής συνολικής συμφωνίας.
* Ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη για την απομάκρυνση του πυρηνικού καυσίμου του Ιράν και ότι οι ΗΠΑ θα το ανακτήσουν «όταν αποκατασταθεί η ηρεμία».
* Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα υπάρξει αυστηρό καθεστώς επιθεωρήσεων του Ιράν βάσει οποιασδήποτε συμφωνίας, αλλά δεν έδωσε λεπτομέρειες.
Κυρώσεις, παγωμένα περιουσιακά στοιχεία
* Ο υψηλόβαθμος ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις κατά του Ιράν μέχρι την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.
* Πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ θα άρουν τις κυρώσεις επί του πετρελαίου για μία συγκεκριμένη περίοδο και μετά την τελική συμφωνία όλες οι κυρώσεις των ΗΠΑ και του ΟΗΕ θα αρθούν βάσει συμπεφωνημένου χρονοδιαγράμματος.
* Ο ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία ύψους 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μέσω άμεσων χρηματικών μεταβιβάσεων, της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής και της παροχής πιστωτικών γραμμών χρηματοδότησης.
* Η Ουάσινγκτον, σε συνεργασία με τους περιφερειακούς της συμμάχους, θα καταρτίσει σχέδιο ανοικοδόμησης και ανάπτυξης για το Ιράν, το οποίο θα συζητηθεί με την Τεχεράνη εντός 60 ημερών.
* Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν δεν θα λάβει μετρητά, αλλά οι κυρώσεις πιθανόν να αρθούν.
Λίβανος
* Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν δήλωσε ότι άμεση κατάπαυση όλων των εχθροπραξιών θα περιλαμβάνει και τον Λίβανο.
* Η Γραμματεία του Ανωτάτου Εθνικού Συμβουλίου του Ιράν ανακοίνωσε ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις θα τερματισθούν οριστικά το βράδυ της Δευτέρας και στον Λίβανο.
* Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι πρέπει να υπάρξει πλήρης τερματισμός των ισραηλινών επιθέσεων κατά του Λιβάνου και οι ΗΠΑ φέρουν την ευθύνη για την εφαρμογή του πλαισίου της συμφωνίας.
* Ο υπουργός Αμυνας του Ισραήλ Ισραελ Κατς δήλωσε ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει στις ζώνες ασφαλείας που έχει καταλάβει στον Λίβανο, την Συρία και την Γάζα και ότι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου το έχει αυτό καταστήσει σαφές στον Τραμπ.
* Πριν από την ανακοίνωση της συμφωνίας για το μνημόνιο, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι «θα φέρει την ειρήνη στην περιοχή, περιλαμβανομένου του Λιβάνου». Είπε ότι δεν πρέπει να υπάρξουν άλλες ισραηλινές επιθέσεις κατά του Λιβάνου και άλλες επιθέσεις της Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ.
Οι διεθνείς αντιδράσεις
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», ανέφερε ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social, μερικά λεπτά μετά την ανακοίνωση του πακιστανού πρωθυπουργού Σαμπάζ Σαρίφ μέσω X πως «επιτεύχθηκε» συμφωνία.
«Εγκρίνω το πλήρες άνοιγμα του στενού του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης και, ταυτόχρονα, την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρεύσει το πετρέλαιο!», πρόσθεσε ο αρχηγός του αμερικανικού κράτους, που ωστόσο διευκρίνισε κατόπιν πως η θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας θα ξανανοίξει «μόλις υπογραφτεί η συμφωνία», κάτι που αναμένεται να γίνει την Παρασκευή 19η Ιουνίου, προκειμένου να δοθεί χρόνος «για την άρση (των θαλάσσιων) ναρκών» στην περιοχή.
Η ανακοίνωση πως κλείστηκε συμφωνία πυροδότησε πτώση των τιμών του πετρελαίου, που είχαν σημειώσει άλμα αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου κι έκλεισε το στενό, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.
Η συμφωνία των δυο κυβερνήσεων προβλέπει «το άμεσο τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», δήλωσε από την πλευρά του στην ιρανική κρατική τηλεόραση ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί.
«Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», είπε ακόμη ο κ. Γαριμπαμπαντί, επισημαίνοντας πως η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με «δυσπιστία» τις ΗΠΑ. Έκανε λόγο για τέσσερα θέματα που θα τεθούν στο τραπέζι: «την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, είτε πρόκειται για μονομερείς πρωτογενείς ή δευτερογενείς· το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας· την ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν· και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR μετέδωσε κείμενο το οποίο παρουσίασε ως το «μνημόνιο συνεννόησης», το πρωτόκολλο συμφωνίας 14 σημείων στο οποίο κατέληξαν οι ΗΠΑ και το Ιράν: προβλέπει μεταξύ άλλων «την αποδέσμευση 24 δισεκ. δολαρίων που έχουν παγώσει (σ.σ. στο εξωτερικό) κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών» που θα αρχίσει μετά την υπογραφή, «το μισό» από το οποίο «θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων», κατά το κείμενο που είχε ήδη μεταδοθεί από το MEHR προχθές Σάββατο, ωστόσο δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.
Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας θα διεξαχθεί την Παρασκευή 19η Ιουνίου στη Γενεύη, ενημέρωσε ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαρίφ. Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς γνωστοποίησε ότι σκοπεύει να είναι παρών, συμπληρώνοντας ότι είναι «πιθανή» η παρουσία του αμερικανού προέδρου Τραμπ.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαιρέτισε τη συμφωνία, «κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης», όπως τόνισε, σύμφωνα με δελτίο Τύπου το οποίο έδωσε στη δημοσιότητα ο εκπρόσωπός του Στεφάν Ντουζαρίκ.
Το Ιράν «επέβαλε τη θεία και ατσάλινη θέλησή του στους αμερικανούς και σιωνιστές εχθρούς», τους «ταπείνωσε», και «ο εχθρός δεν είχε άλλη επιλογή παρά να αποδεχτεί την ήττα και να παραδοθεί», υποστήριξε από την πλευρά του το γενικό επιτελείο του ιρανικού στρατού, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση.
Λίγη ώρα προτού ανακοινωθεί η συμφωνία, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν προειδοποιούσε μέσω X ότι επρόκειτο να υπάρξουν «άμεσα» αντίποινα σε βομβαρδισμό του Ισραήλ με τρεις νεκρούς σε νότιο προάστιο της Βηρυτού, προπύργιο του σιιτικού κινήματος Χεζμπολά του Λιβάνου, που πρόσκειται στην Τεχεράνη.
ΥΠΕΞ: Η Ελλάδα χαιρετίζει τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν
«Η Ελλάδα χαιρετίζει τη συμφωνία που ανακοινώθηκε μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν και συγχαίρει όλες τις διπλωματικές προσπάθειες που συνέβαλαν σε αυτή τη θετική εξέλιξη», αναφέρει το υπουργείο Εξωτερικών σε ανάρτησή του στο «Χ».
«Ενθαρρύνουμε τη συνέχιση της συνεργασίας μέσω του διαλόγου και της διπλωματίας», τονίζει. «Η αποκατάσταση της άνευ όρων ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες προσπάθειες που αποσκοπούν στη διαρκή ειρήνη, την ασφάλεια και την περιφερειακή σταθερότητα, έχουν σήμερα πρωταρχική σημασία», αναφέρει.
«Εξοργισμένος»
Ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ έκρινε νωρίτερα μέσω Truth Social ότι η επιδρομή του Ισραήλ «δεν έπρεπε να είχε γίνει, ειδικά αυτή την ιδιαίτερη ημέρα» — χθες εόρταζε τα 80ά του γενέθλια.
Δήλωσε «εξοργισμένος» στον ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios, τονίζοντας πως επέκρινε για το πλήγμα τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου: «δεν έχει καμία γαμ… κρίση, του το είπα».
Οι αρχές του Ισραήλ, που αντιμετωπίζουν με αυξανόμενη νευρικότητα το ενδεχόμενο συμβιβασμού που δεν θα ικανοποιεί τις απαιτήσεις τους όσον αφορά το Ιράν, ορκισμένο εχθρό του εβραϊκού κράτους, αντέτειναν πως ανταπέδωσαν επίθεση της Χεζμπολά με drones εναντίον της ισραηλινής επικράτειας.
Υπό πίεση στη χώρα του να τελειώσει τον άκρως αντιδημοφιλή πόλεμο, που εξάλλου κλονίζει την παγκόσμια οικονομία, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται εντός της εβδομάδας να συζητήσει με τους υπόλοιπους ηγέτες της G7 στη σύνοδο που θα διεξαχθεί στην Εβιάν, στη Γαλλία.
«Σκοπός θα είναι να δούμε τα επακόλουθα αυτής της συμφωνίας, την υποστήριξη του Λιβάνου, το διαρκές ξανάνοιγμα του στενού του Ορμούζ, και προφανώς τη σύναψη συμφωνίας για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν», σημείωσε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν σε βίντεο που δημοσιοποίησε μέσω Instagram αφού έφτασε στην πόλη, στις όχθες της λίμνης Λεμάν, λίγη ώρα αφού ανακοινώθηκε η συμφωνία.
Με κοινή ανακοίνωσή τους, οι κυβερνήσεις της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας –σχήματος γνωστού ως E4– δήλωσαν διατεθειμένες να προχωρήσουν σε άρση κάποιων «κυρώσεων, σε ανταπόδοση ξεκάθαρων και επαληθεύσιμων μέτρων από την πλευρά του Ιράν όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειάς του».
Ο πόλεμος, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου, με καταιγιστικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έβαλε φωτιά στη Μέση Ανατολή και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
