Ένα σχέδιο για την επιβολή έκτακτης φορολόγησης στους δισεκατομμυριούχους της Καλιφόρνιας βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής και οικονομικής αντιπαράθεσης στις ΗΠΑ. Η πρωτοβουλία, γνωστή ως «Πρόταση 40», προβλέπει την επιβολή εφάπαξ φόρου 5% στην καθαρή περιουσία των δισεκατομμυριούχων που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια, με στόχο την ενίσχυση της χρηματοδότησης της υγειονομικής περίθαλψης.
Η ψηφοφορία έχει προγραμματιστεί για τις 3 Νοεμβρίου, παράλληλα με τις ενδιάμεσες εκλογές. Το σχέδιο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ενώ ορισμένοι εύποροι κάτοικοι φέρονται να έχουν ήδη εγκαταλείψει την πολιτεία, εκφράζοντας ανησυχίες για τις οικονομικές επιπτώσεις του μέτρου.
Η αντίθεση ανάμεσα στον πλούτο και τις κοινωνικές ανισότητες
Η Καλιφόρνια αποτελεί μία από τις περιοχές με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση δισεκατομμυριούχων παγκοσμίως. Είναι γνωστή για τις πολυτελείς κατοικίες της και για την παρουσία κορυφαίων προσωπικοτήτων από τον χώρο της ψυχαγωγίας, της οικονομίας και της τεχνολογίας.
Παράλληλα, συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, ενώ αποτελεί την ισχυρότερη οικονομία μεταξύ των πολιτειών των ΗΠΑ. Ωστόσο, η υψηλή συγκέντρωση πλούτου συνυπάρχει με σοβαρά κοινωνικά προβλήματα, καθώς η Καλιφόρνια καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό αστέγων στις Ηνωμένες Πολιτείες και μεγάλες ανισότητες μεταξύ των οικονομικά ισχυρών και των υπόλοιπων κατοίκων.
Ο Φραντσέσκο Τρέμπι, καθηγητής δημόσιας πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία ιστορική, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να συμβάλει στον περιορισμό των ανισοτήτων, καθώς «στοχεύει σε ένα πολύ ακραίο ποσοστό της κατανομής του πλούτου».
Στόχος η άντληση 100 δισ. δολαρίων για την υγεία
Οι υποστηρικτές της πρότασης υποστηρίζουν ότι οι οικονομικά ισχυρότεροι πρέπει να συνεισφέρουν περισσότερο, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες του κρατικού προϋπολογισμού και να αντιμετωπιστούν οι περικοπές στην ομοσπονδιακή χρηματοδότηση της υγειονομικής περίθαλψης.
Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην εξασφάλιση 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προκειμένου να αντισταθμιστούν οι μειώσεις των ομοσπονδιακών πόρων για το σύστημα υγείας της πολιτείας.
Η Σούζαν Χιμένες, επικεφαλής της Διεθνούς Ένωσης Εργαζομένων στον Τομέα των Υπηρεσιών, η οποία συμμετείχε στην προώθηση της πρότασης, χαρακτηρίζει το μέτρο προσωρινή απάντηση στις μεγάλες περικοπές χρηματοδότησης που συνδέονται με το εκτεταμένο φορολογικό και δημοσιονομικό νομοσχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ.
«Αν δεν κάνουμε τίποτα, θα δούμε την κατάρρευση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, ενώ παράλληλα θα αναζητούμε μια μακροπρόθεσμη λύση για τη χρηματοδότηση της υγειονομικής μας περίθαλψης», είπε στο BBC.
Οι αντιδράσεις των δισεκατομμυριούχων και του κυβερνήτη
Η πρόταση έχει προκαλέσει έντονη αντίδραση από μερίδα των δισεκατομμυριούχων, αλλά και από τον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ. Οι επικριτές εκφράζουν τον φόβο ότι η φορολόγηση μπορεί να οδηγήσει περισσότερους εύπορους κατοίκους εκτός πολιτείας, περιορίζοντας τελικά τα έσοδα που εισπράττει το κράτος.
Ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας Ντον Χάνκι, από το Λος Άντζελες, δήλωσε στο Forbes ότι αποφάσισε να μετακομίσει στη Νεβάδα εξαιτίας του προτεινόμενου φόρου.
«Νομίζω ότι έχουμε δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας στην Καλιφόρνια. Έχουμε μερικές χιλιάδες ανθρώπους που εργάζονται για εμάς και έχουμε ένα σχέδιο κατανομής των κερδών. Και πρέπει να φύγω από την πολιτεία», είπε, προσθέτοντας ότι το μέτρο τον έκανε να αισθανθεί «ανεπιθύμητος» στην Καλιφόρνια.
Ο Γκάβιν Νιούσομ συγκαταλέγεται στους πιο γνωστούς πολιτικούς αντιπάλους της πρωτοβουλίας. Έχει προειδοποιήσει ότι η ενδεχόμενη αποχώρηση εύπορων φορολογουμένων θα μπορούσε να στερήσει από την πολιτεία σημαντικά έσοδα.
Υπάρχουν και δισεκατομμυριούχοι που στηρίζουν το μέτρο
Δεν είναι, πάντως, όλοι οι δισεκατομμυριούχοι αντίθετοι στην πρόταση. Ο επικεφαλής της Nvidia, Γιένσεν Χουάνγκ, έχει εκφραστεί θετικά απέναντι στην ιδέα της φορολόγησης, δηλώνοντας: «όσο περισσότερα βγάζεις, τόσο περισσότερους φόρους πληρώνεις. Δεν με πειράζει αυτό».
Υπέρ του φόρου τάσσεται και ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας Τομ Στάγιερ, ο οποίος θεωρεί ότι το μέτρο είναι απαραίτητο για την προστασία των ευάλωτων κατοίκων της Καλιφόρνιας. Ωστόσο, έχει επισημάνει ότι ο τρόπος με τον οποίο έχει διατυπωθεί η πρόταση παρουσιάζει προβλήματα.
Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις και ποιοι φέρονται να έχουν φύγει
Η πρόταση δεν έχει εξασφαλίσει ξεκάθαρη πλειοψηφία, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Κυβερνητικών Σπουδών του Μπέρκλεϊ και των Los Angeles Times. Το 45% των πιθανών ψηφοφόρων δηλώνει υπέρ του φόρου, το 42% τάσσεται κατά και το 13% παραμένει αναποφάσιστο.
Εφόσον εγκριθεί, το μέτρο προβλέπεται να εφαρμοστεί αναδρομικά σε όσους διέθεταν καθαρή περιουσία τουλάχιστον ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων και κατοικούσαν στην Καλιφόρνια την 1η Ιανουαρίου 2026.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τουλάχιστον έξι από τους περισσότερους από 200 δισεκατομμυριούχους της πολιτείας φέρονται να έχουν ήδη αποχωρήσει, επιδιώκοντας να αποφύγουν την επιβάρυνση. Ανάμεσά τους αναφέρονται οι συνιδρυτές της Google, Λάρι Πέιτζ και Σεργκέι Μπριν, ο επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων Πίτερ Θιλ και ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της Uber, Τράβις Κάλανικ.
Οι ανισότητες παραμένουν στο επίκεντρο
Η συζήτηση για τη φορολόγηση των υπερπλούσιων εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανησυχίας για την κατανομή του πλούτου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Κατά το τρίτο τρίμηνο του 2025, το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών κατείχε σχεδόν το 32% του συνολικού πλούτου της χώρας, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα.
Αντίστοιχα έντονες είναι οι ανισότητες και στην Καλιφόρνια. Έρευνα του Ινστιτούτου Δημόσιας Πολιτικής της πολιτείας δείχνει ότι το 72% των κατοίκων θεωρεί πως η απόσταση μεταξύ πλουσίων και φτωχών μεγαλώνει. Παρόμοιο ποσοστό εκτιμά ότι η πολιτειακή κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει περισσότερα μέτρα για τον περιορισμό του χάσματος.
Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας θα κρίνει εάν η Καλιφόρνια θα προχωρήσει σε μια πρωτοφανή για την πολιτεία εφάπαξ φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων, με βασικό επιχείρημα την ενίσχυση της δημόσιας υγείας, αλλά και με έντονη αντιπαράθεση γύρω από τις πιθανές οικονομικές συνέπειες.
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα
