Χωρίς συμφωνία ολοκληρώθηκε η COP31 στην Αττάλεια, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες χώρες απέρριψαν το τελικό κείμενο που κατέθεσαν η Τουρκία και η Αυστραλία.
Βασικό σημείο τριβής αποτέλεσε η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στα ορυκτά καύσιμα, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει η απαραίτητη συναίνεση για την υιοθέτηση κοινής απόφασης.
Η αποτυχία των διαπραγματεύσεων προκάλεσε την έντονη αντίδραση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ο οποίος δήλωσε «βαθιά απογοητευμένος» από την κατάληξη της διάσκεψης. Όπως τόνισε, τα ορυκτά καύσιμα βρίσκονται στον πυρήνα της κλιματικής κρίσης και οι κυβερνήσεις όφειλαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εποχής.
Οι συνομιλίες διήρκεσαν περισσότερο από δύο εβδομάδες, ενώ χρειάστηκε να δοθεί και διήμερη παράταση, γεγονός που κατέστησε τη φετινή COP τη μεγαλύτερη σε διάρκεια στην ιστορία του θεσμού. Παρά τις προσπάθειες για συμβιβασμό, οι διαφωνίες γύρω από την ενεργειακή πολιτική και τη χρηματοδότηση των κλιματικών μέτρων αποδείχθηκαν ανυπέρβλητες.
Το τελικό «όχι» της ΕΕ και η απόφαση της τουρκικής προεδρίας
Η κρίσιμη εξέλιξη σημειώθηκε όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες αντιπροσωπείες ξεκαθάρισαν ότι δεν μπορούσαν να αποδεχθούν το σχέδιο συμφωνίας που είχε παρουσιαστεί από την Τουρκία και την Αυστραλία, τις δύο χώρες που είχαν αναλάβει την προεδρία της COP31.
Κατά την τελευταία συνεδρίαση της ολομέλειας, ο Τούρκος πρόεδρος της Διάσκεψης, Μουράτ Κουρούμ, αναγνώρισε ότι δεν υπήρχαν οι προϋποθέσεις για την επίτευξη συμφωνίας. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι δεν θα κατατεθεί νέα εκδοχή του κειμένου, βάζοντας ουσιαστικά τέλος στις διαπραγματεύσεις.
«Δεν υπάρχει τίποτα άλλο να κάνουμε, κάναμε ό,τι μπορούσαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι δεν πρόκειται να παρουσιαστεί νέο σχέδιο.
Στη συνέχεια αποχώρησε από το βήμα, ενώ οι τοποθετήσεις των εκπροσώπων των χωρών δεν είχαν ακόμη ολοκληρωθεί.
Από την πλευρά του, ο Αυστραλός πρόεδρος της COP31, Κρις Μπόουεν, χαρακτήρισε την έκβαση «πολύ απογοητευτική». Εξήγησε ότι οι βασικές διαφωνίες αφορούσαν αφενός τα ορυκτά καύσιμα και αφετέρου τους πόρους που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση των δράσεων αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση απέρριψε το σχέδιο
Η απουσία αναφοράς στα ορυκτά καύσιμα αποτέλεσε καθοριστικό λόγο για την αρνητική στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο υπουργός Περιβάλλοντος της Ιρλανδίας, Ντάραγκ Ο’Μπράιαν, εξήγησε ότι η ΕΕ δεν μπορούσε να στηρίξει ένα κείμενο που δεν περιλάμβανε καμία σχετική πρόβλεψη.
Η στάση αυτή συνδέεται με την επιστημονική τεκμηρίωση ότι η καύση πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Σύμφωνα με παρατηρητές που συμμετείχαν στη διάσκεψη, η Σαουδική Αραβία και άλλες μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες άσκησαν ισχυρές πιέσεις ώστε να μην υπάρχει στο τελικό κείμενο συγκεκριμένη αναφορά στα ορυκτά καύσιμα.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος του Βελγίου, Ζαν-Λικ Κρουκ, χαρακτήρισε δύσκολη αλλά ορθή την απόφαση να μη γίνει αποδεκτή η πρόταση. Όπως σημείωσε, η αποτυχία της συγκεκριμένης συμφωνίας δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπεται η πολυμερής συνεργασία, αλλά ότι σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται η αποφασιστικότητα να απορριφθεί ένας συμβιβασμός που δεν θεωρείται επαρκής.
Η πρόβλεψη για το διοξείδιο του άνθρακα που δίχασε τις χώρες
Ένα ακόμη σημαντικό σημείο αντιπαράθεσης ήταν η πρόβλεψη του σχεδίου για την αντιμετώπιση της υπέρβασης του ορίου αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη.
Το κείμενο που τελικά απορρίφθηκε αναγνώριζε ότι η παγκόσμια θερμοκρασία αναμένεται να ξεπεράσει το συμφωνημένο όριο. Παράλληλα, ζητούσε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη τεχνολογιών που επιτρέπουν την απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, με στόχο να καταστεί εφικτή η μελλοντική αντιστροφή της υπέρβασης.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποτελούσε βασική επιδίωξη των πετρελαιοπαραγωγών χωρών. Ωστόσο, προκάλεσε αντιδράσεις από όσους θεωρούσαν ότι η διατύπωση μπορούσε να αξιοποιηθεί ως άλλοθι για τη συνέχιση της εξόρυξης και της χρήσης πετρελαίου.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον περιορισμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδεύεται από ουσιαστική και μεγάλη μείωση των εκπομπών.
Η σαουδαραβική αντιπροσωπεία, η οποία υποστήριζε την ενσωμάτωση σχετικής πρόβλεψης στη συμφωνία, εξέφρασε την έκπληξή της για τις αντιδράσεις. Εκπρόσωπός της υποστήριξε στην καταληκτική συνεδρίαση ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία προσφέρει μια ουσιαστική λύση και δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα.
Η COP31 ολοκληρώθηκε, έτσι, χωρίς το πολυπόθητο κοινό αποτέλεσμα, αναδεικνύοντας για ακόμη μία φορά το χάσμα ανάμεσα στις χώρες που ζητούν σαφέστερες δεσμεύσεις για την εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων και εκείνες που επιδιώκουν να διατηρήσουν μεγαλύτερα περιθώρια στην ενεργειακή τους πολιτική.
Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα

