Οι ευρωπαϊκές χώρες επεξεργάζονται ένα σχέδιο για τη δημιουργία ευρέος διεθνούς συνασπισμού που θα αναλάβει την επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μετά το τέλος του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Το σχέδιο προβλέπει αποστολή πλοίων αποναρκοθέτησης και άλλων στρατιωτικών μέσων, με μια κρίσιμη παράμετρο: δεν θα περιλαμβάνει τις Ηνωμένες Πολιτείες σύμφωνα με την Wall Street Journal.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η υπό διαμόρφωση αποστολή θα είναι αμυντική και δεν θα συμμετέχουν τα «εμπόλεμα» μέρη, δηλαδή ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν. Ευρωπαίοι διπλωμάτες επιβεβαιώνουν ότι τα ευρωπαϊκά πλοία δεν θα τεθούν υπό αμερικανική διοίκηση.
Στόχος του σχεδίου είναι να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών ώστε να χρησιμοποιούν ξανά το στενό, το οποίο παραμένει κρίσιμο για τη μεταφορά περίπου του ενός πέμπτου του παγκόσμιου πετρελαίου. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η εφαρμογή του σχεδίου θα μπορούσε να ξεκινήσει μετά την παύση των εχθροπραξιών.
Η Γερμανία, που μέχρι τώρα εμφανιζόταν επιφυλακτική σε στρατιωτικές αποστολές στο εξωτερικό, εξετάζει πλέον ενεργή συμμετοχή. Η εμπλοκή της θα ενίσχυε σημαντικά την αποστολή, καθώς διαθέτει ισχυρά οικονομικά μέσα και κρίσιμες ναυτικές δυνατότητες, όπως ναρκαλιευτικά σκάφη και αεροσκάφη επιτήρησης.
Την Παρασκευή, ο Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ θα φιλοξενήσουν διαδικτυακή συνάντηση δεκάδων χωρών για την αστυνόμευση του Ορμούζ μετά τον πόλεμο. Οι ΗΠΑ δεν έχουν προσκληθεί, ενώ Κίνα και Ινδία έχουν λάβει πρόσκληση χωρίς να έχει διευκρινιστεί αν θα συμμετάσχουν.
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό τόνισε ότι οποιαδήποτε αποστολή θα ξεκινήσει μόνο όταν υπάρξει σταθερή κατάπαυση του πυρός και θα συντονιστεί με τις χώρες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν και του Ομάν — κάτι που υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη θα πρέπει να δώσει έγκριση.
Παρά τη σύγκλιση, υπάρχουν ακόμη διαφορές. Γάλλοι διπλωμάτες θεωρούν ότι η συμμετοχή των ΗΠΑ θα καθιστούσε την αποστολή μη αποδεκτή από το Ιράν. Αντίθετα, Βρετανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία ότι ο αποκλεισμός των Αμερικανών μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον και να περιορίσει το εύρος της επιχείρησης.
Οι συζητήσεις αυτές διεξάγονται σε μια περίοδο έντασης στις διατλαντικές σχέσεις, μετά από έναν χρόνο κατά τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε δασμούς σε ευρωπαϊκές εξαγωγές, απέσυρε την υποστήριξη προς την Ουκρανία και άσκησε πιέσεις για στρατιωτική δράση στον Κόλπο.
Τι προβλέπει το σχέδιο
Το ευρωπαϊκό σχέδιο περιλαμβάνει τρεις βασικούς άξονες:
-
Απεγκλωβισμός πλοίων που έχουν παραμείνει στο στενό λόγω των συγκρούσεων.
-
Εκτεταμένη αποναρκοθέτηση, καθώς το Ιράν είχε ναρκοθετήσει τμήματα της πλωτής οδού στις πρώτες ημέρες του πολέμου.
-
Στρατιωτική συνοδεία και επιτήρηση με φρεγάτες και αντιτορπιλικά, ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών.
Η αποστολή θα βασιστεί στην εμπειρία της ευρωπαϊκής επιχείρησης Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου χώρες της ΕΕ παρείχαν συνοδεία σε εμπορικά πλοία για την αποτροπή επιθέσεων.
Η Γερμανία, που διαθέτει περίπου 12 ναρκαλιευτικά σκάφη, θα χρειαστεί κοινοβουλευτική έγκριση για συμμετοχή, πιθανότατα μέσω εντολής του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ ή επέκτασης της εντολής της EUNAVFOR Aspides.
Το σχέδιο εντάσσεται στη λογική της «Συμμαχίας των Προθύμων», όπου ευρωπαϊκές χώρες αναλαμβάνουν περιορισμένες στρατιωτικές αποστολές μετά από ειρηνευτικές συμφωνίες, με στόχο τη σταθεροποίηση περιοχών και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
