Η αυξανόμενη ανησυχία για το ενδεχόμενο επέκτασης του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και για μια πιθανή δοκιμασία των αντοχών του ΝΑΤΟ από τη Ρωσία μέσω υβριδικών ενεργειών, αποτυπώνεται στις κινήσεις ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, σύμφωνα με το CNN.
Από στρατιωτικές ασκήσεις στη Λευκορωσία έως την ενίσχυση της προστασίας κρίσιμων υποδομών και την προετοιμασία νοσοκομείων, οι ευρωπαϊκές χώρες επανεξετάζουν τα σχέδιά τους για την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης κρίσης.
Τις τελευταίες ημέρες, η Λευκορωσία πραγματοποίησε τετραήμερες στρατιωτικές ασκήσεις κοντά στα σύνορα με την Πολωνία και τη Λιθουανία. Στις ασκήσεις συμμετείχαν μηχανοκίνητες και τεθωρακισμένες μονάδες, με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, την προστασία των συνόρων και την αντιμετώπιση drones.
Μέρος των δραστηριοτήτων πραγματοποιήθηκε κοντά στο πέρασμα του Σουβάλκι, μια στενή λωρίδα περίπου 100 χιλιομέτρων ανάμεσα στη Λευκορωσία και τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ. Πρόκειται για τη μοναδική χερσαία σύνδεση των χωρών της Βαλτικής με την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ.
Το Μινσκ χαρακτήρισε τις ασκήσεις αμυντικές, ωστόσο η γεωγραφική θέση της περιοχής την καθιστά ιδιαίτερα σημαντική στα αμυντικά σενάρια της Συμμαχίας.
Η προειδοποίηση Μακρόν και οι φόβοι για «τυχαία» πλήγματα
Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν συγκάλεσε στο Μέγαρο των Ηλυσίων πολιτικούς αρχηγούς και ανώτατα στελέχη για απόρρητη ενημέρωση από τις γαλλικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Μετά τη συνάντηση, ο Γάλλος πρόεδρος έκανε λόγο για εντεινόμενη ρωσική «υβριδική απειλή» κατά της Ευρώπης και της Γαλλίας. Παράλληλα, ζήτησε την εκπόνηση σχεδίου για την καλύτερη προστασία κρίσιμων υποδομών και εγκαταστάσεων της αμυντικής βιομηχανίας από επιθέσεις με drones και κυβερνοεπιθέσεις.
Από την πλευρά του, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ προειδοποίησε ότι η Ρωσία ενδέχεται να επιχειρήσει πλήγματα με drones ή πυραύλους σε χώρες του ΝΑΤΟ που στηρίζουν την Ουκρανία, παρουσιάζοντάς τα στη συνέχεια ως «ατυχήματα».
Σύμφωνα με τον Τουσκ, ένας τέτοιος σχεδιασμός θα μπορούσε να αποσκοπεί στη δοκιμή της αποφασιστικότητας των συμμάχων και στη δημιουργία αμφιβολιών σχετικά με την ενεργοποίηση των μηχανισμών συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ.
Οι ανησυχίες ενισχύθηκαν από περιστατικό στις 14 Σεπτεμβρίου, όταν ιταλικό μαχητικό που συμμετείχε σε αποστολή της Συμμαχίας κατέρριψε drone πάνω από τη Λιθουανία. Το μη επανδρωμένο αεροσκάφος είχε εισέλθει από τη Λευκορωσία, ενώ οι λιθουανικές αρχές εκτιμούν ότι ήταν ρωσικής κατασκευής. Η πορεία και η αποστολή του εξακολουθούν να διερευνώνται.
Η «γκρίζα ζώνη» και οι υβριδικές επιχειρήσεις
Το ενδεχόμενο που προβληματίζει ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν είναι κατ’ ανάγκη μια μεγάλης κλίμακας ρωσική εισβολή, αλλά μια περιορισμένη στρατιωτική ενέργεια ή μια επιχείρηση αμφίσημου χαρακτήρα.
Κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές, εμπρησμοί, επιχειρήσεις με drones και πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές μπορούν να πραγματοποιηθούν κάτω από το όριο μιας συμβατικής ένοπλης επίθεσης. Αυτό δημιουργεί περιθώρια άρνησης εμπλοκής και διαφορετικών εκτιμήσεων μεταξύ των συμμάχων.
Την περασμένη εβδομάδα, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε την απαγγελία κατηγοριών σε βάρος πέντε ανθρώπων, οι οποίοι, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, εργάζονταν για ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών. Οι αμερικανικές Αρχές υποστηρίζουν ότι το δίκτυο σχεδίαζε επιθέσεις και δολοφονίες σε διάφορες χώρες, ακόμη και στις ΗΠΑ, καθώς και ενέργειες κατά πολιτικών και στρατιωτικών υποδομών στην Ευρώπη. Οι κατηγορίες δεν έχουν κριθεί δικαστικά.
Νοσοκομεία, ενέργεια και εφοδιαστικές αλυσίδες
Η ευρωπαϊκή προετοιμασία δεν περιορίζεται πλέον στα οπλικά συστήματα. Το ΝΑΤΟ έχει επικαιροποιήσει τις βασικές απαιτήσεις ανθεκτικότητας για το 2026, ζητώντας από τα κράτη-μέλη να διασφαλίσουν τη λειτουργία κυβερνήσεων, ενεργειακών δικτύων, τηλεπικοινωνιών, μεταφορών, νοσοκομείων και εφοδιαστικών αλυσίδων σε συνθήκες κρίσης ή ένοπλης σύγκρουσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επάρκεια τροφίμων και νερού, στη διαχείριση μαζικών απωλειών, στα αποθέματα φαρμάκων και αίματος, στην αποκατάσταση ενεργειακών υποδομών και στη διατήρηση ασφαλών επικοινωνιών.
Στις σχετικές συζητήσεις συμμετείχαν και Ουκρανοί αξιωματούχοι, μεταφέροντας την εμπειρία της χώρας από τη λειτουργία βασικών υπηρεσιών υπό συνεχή ρωσικά πλήγματα.
Στη Γερμανία, στρατιωτικές και υγειονομικές αρχές εξετάζουν την ετοιμότητα των νοσοκομείων να αντιμετωπίσουν μεγάλο αριθμό τραυματιών σε περίπτωση στρατιωτικής κρίσης. Παράλληλα, επανεξετάζεται η αξιοποίηση εγκαταστάσεων που είχαν δημιουργηθεί κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.
Στη Βρετανία, η κυβέρνηση ενισχύει την εκστρατεία πολιτικής προστασίας, καλώντας τα νοικοκυριά να διαθέτουν βασικές προμήθειες, όπως τρόφιμα μακράς διάρκειας και νερό. Η σύσταση αφορά ένα ευρύ φάσμα κινδύνων, από κυβερνοεπιθέσεις και εχθρικές ενέργειες έως ακραία καιρικά φαινόμενα και διακοπές κρίσιμων υπηρεσιών.
Η Ελβετία επανεξετάζει τη στρατηγική ασφαλείας της
Ακόμη και η ουδέτερη Ελβετία προσαρμόζει τον σχεδιασμό της. Η νέα εθνική στρατηγική ασφαλείας, την οποία ενέκρινε η κυβέρνηση στις 18 Σεπτεμβρίου, δίνει έμφαση στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, στην προστασία από υβριδικές απειλές και στην αμυντική ικανότητα της χώρας.
Η Βέρνη εκτιμά ότι μια άμεση συμβατική επίθεση παραμένει απίθανη στο προβλεπτό μέλλον, επισημαίνει ωστόσο ότι η Ελβετία θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς, μεταξύ άλλων από drones ή βαλλιστικούς πυραύλους.
Ο ρόλος των ΗΠΑ και το κρίσιμο ερώτημα για το ΝΑΤΟ
Η ευρωπαϊκή κινητικότητα συνδέεται και με το ερώτημα του ρόλου των Ηνωμένων Πολιτειών σε μια ενδεχόμενη κρίση.
Στις 17 Σεπτεμβρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στις συζητήσεις για τη δημιουργία μόνιμης βάσης του αμερικανικού στρατού στην Πολωνία, χωρίς να έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Μέχρι σήμερα, οι αμερικανικές δυνάμεις στη χώρα σταθμεύουν κυρίως εκ περιτροπής.
Παράλληλα, ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, είχε μεταβεί στα τέλη Αυγούστου στη Μόσχα. Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα που επικαλούνται πηγές με γνώση των συνομιλιών, προειδοποίησε τη ρωσική πλευρά να μην επιχειρήσει επίθεση σε έδαφος χώρας του ΝΑΤΟ.
Το μάθημα του πολέμου στην Ουκρανία
Η ευρωπαϊκή προετοιμασία βασίζεται στην εκτίμηση ότι ένας σύγχρονος πόλεμος δεν κρίνεται μόνο από τα άρματα μάχης, τα αεροσκάφη και τους πυραύλους.
Η λειτουργία των ηλεκτρικών δικτύων, η αντοχή των νοσοκομείων, η ύπαρξη εναλλακτικών δικτύων επικοινωνίας, η διατήρηση των μεταφορών και η ικανότητα του κρατικού μηχανισμού να λειτουργεί υπό πίεση αποτελούν πλέον κρίσιμες παραμέτρους της ασφάλειας.
Η σημερινή κινητικότητα δεν σημαίνει ότι μια σύγκρουση Ρωσίας – ΝΑΤΟ θεωρείται αναπόφευκτη. Καταδεικνύει, ωστόσο, ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και η Συμμαχία προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο κλιμάκωσης πέρα από τα ουκρανικά σύνορα, ιδιαίτερα μέσω περιορισμένων, υβριδικών ή δύσκολα αποδιδόμενων ενεργειών.
Σε αυτό το πλαίσιο, το πέρασμα του Σουβάλκι παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα γεωγραφικά σημεία της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Επιμέλεια: Συντακτική ομάδα
